Šest članica EU prijeti blokadom budžeta: Traže smanjenje za stotine milijardi eura

Njemački kancelar Fridrih Merc (Friedrich Merz) i čelnici još pet država članica zaprijetili su da neće podržati sljedeći sedmogodišnji budžet EU ako se potrošnja ne smanji za stotine milijardi eura.

Ultimatum otkriva duboke podjele oko toga na šta bi Unija trebalo da troši novac. Dok rastu potrebe za finansiranjem odbrane i jačanjem evropske industrije u konkurenciji sa SAD i Kinom, poljoprivrednici i siromašniji regioni žele da zadrže sredstva koja tradicionalno čine najveći dio evropskog budžeta.

Budžet EU „mora biti temeljno reformisan. Moramo donijeti odluke“, navodi se u pismu koje su potpisali čelnici Njemačke, Nizozemske, Švedske, Danske, Austrije i Finske, a u koje je Fajnenšel Tajms (Financial Times) imao uvid.

„Ako se budžet ne smanji za stotine milijardi eura, ove godine neće biti dogovora“, rekao je diplomata iz jedne od zemalja potpisnica.

Više novca za odbranu i inovacije

Britanski list piše da šest zemalja želi da više sredstava usmjeri ka odbrani i inovativnim kompanijama, a da smanji izdvajanja za poljoprivrednike i siromašnije regione, na koje tradicionalno odlazi oko dvije trećine budžeta EU.

Za budžet za period od 2028. do 2034. potrebna je jednoglasna podrška svih 27 članica, pa bi protivljenje šest država moglo da blokira cijeli dogovor.

Njihova pozicija ima dodatnu težinu jer zajedno obezbjeđuju oko 40 odsto prihoda budžeta EU. Traže znatno smanjenje ukupnog iznosa od dva biliona eura koji je predložila Evropska komisija.

Irska, koja trenutno predsjedava Savjetom EU, do sredine oktobra trebalo bi da pripremi kompromisni predlog.

Drugi žele zaduživanje i poreze

Problem je što veliki broj članica želi upravo suprotno. Grupa od 17 zemalja, među kojima su Španija i Italija, traži povećanje sredstava za poljoprivredu i regionalni razvoj, kao i ukupan budžet veći od dva biliona eura.

Dio njih zagovara i novo zajedničko zaduživanje EU, čemu se Berlin i njegovi saveznici protive.

Francuska, koja u evropski budžet uplaćuje više nego što iz njega dobija, ali je istovremeno najveća korisnica poljoprivrednih subvencija, predlaže drugi model – nove poreze na nivou EU.

Evropska komisija procjenjuje da bi se njima moglo prikupiti oko 60 milijardi eura godišnje. Među predlozima su veći prihodi od trgovanja emisijama, nameti na uvoz proizvoda sa visokim ugljeničnim otiskom, nereciklirani elektronski otpad, duvan i velike kompanije, piše Fajnenšel Tajms.

Međutim, i ti predlozi nailaze na otpor država članica, koje ne žele da prenesu poreska ovlašćenja na Brisel. Uprkos sve većim razlikama, evropski čelnici i dalje imaju cilj da postignu konačan dogovor do kraja godine.