Njemački milijarder ulaže u robote koji će u “teretanama” učiti da obavljaju poslove za ljude

„Želim da Neura jednog dana postane najveći poreski obveznik u Evropi“, oduševljeno govori 38-godišnji preduzetnik u oblasti robotike David Reger.

Njegova ambiciozna kompanija Neura Robotics osnovana je 2019. godine u Metcingenu, njemačkom gradu udaljenom oko 32 kilometra južno od Štutgarta. Iz ovog regiona potekli su automobilski giganti poput Mercedesa (Mercedes-Benz), Poršea (Porsche) i Boša (Bosch).

Neura razvija kognitivne robote, odnosno robote koji mogu da „razmišljaju“, uključujući humanoidne modele, kao i softver koji njima upravlja.

U junu je kompanija prikupila do 1,4 milijarde dolara u investicionoj rundi koju je predvodio Teter (Tether), kontroverzna kompanija koja stoji iza najvećeg svjetskog stejblkoina, kriptovalute čija je vrijednost vezana za američki dolar.

Među investitorima su bili i Envidija (Nvidia), Amazon, Kvalkom (Qualcomm), Boš, Šefler (Schaeffler) i Evropska investiciona banka.

Prema riječima osoba upoznatih sa transakcijom, ova investiciona runda procijenila je vrijednost Neure na oko sedam milijardi dolara, čime se kompanija svrstala među najvrednije evropske startapove u oblasti robotike.

Iz kompanije navode da je većina kapitala već uplaćena, dok manji dio još zavisi od ispunjavanja poslovnih ciljeva.

Reger posjeduje oko 20 odsto kompanije, što vrijednost njegovog udjela procjenjuje na gotovo 1,5 milijardi dolara.

Jedan od najvećih zagovornika Neure je Stiven Dž. Džordž (Stephen J. George), čija je investiciona kompanija InterAlpen Partners, sa sjedištem u Omahi, prvi put uložila u Neuru 2023. godine, i to 16 miliona dolara.

Džordž, bivši bankar Goldmen Saksa (Goldman Sachs), ranije je vodio porodičnu investicionu kompaniju Capricorn Investment Group, koja upravlja bogatstvom milijardera Džefa Skola (Jeff Skoll), povezanog sa kompanijom Ibej (eBay).

„Neura je spoj Epla (Apple) i Mercedes-Benca“, kaže Džordž, aludirajući na automobilskog proizvođača čije se sjedište nalazi na oko pola sata vožnje.

„Teretane“ u kojima roboti uče da rade

Najneobičniji dio Neurine strategije jesu ono što Reger naziva „teretanama za robote“.

Riječ je o objektima u kojima klijenti mogu da iznajme posebne prostore za obuku, opremljene simulacionim okruženjima i tehnologijom za praćenje pokreta, kako bi robote kupljene od Neure obučavali za konkretne poslove.

Sve što jedan robot nauči može se sačuvati na Neurinoj platformi u oblaku, nazvanoj Neuraverse, i prenijeti na druge mašine istog vlasnika.

Reger želi da kompanije u budućnosti mogu međusobno i da prodaju ili iznajmljuju tako stečene robotske vještine.

Naravno, mnoge velike ambicije Neure još nijesu ostvarene.

Većina njenih stvarnih prihoda, čiji iznos kompanija nije željela da otkrije, i dalje dolazi od konvencionalnijih kolaborativnih robota, poznatih kao koboti (cobots). Među njima su mehaničke ruke, mobilna transportna kolica i sistemi koji kombinuju te dvije tehnologije.

Posljednji javno dostupni finansijski izvještaj Neure u njemačkom registru kompanija odnosi se na 2022. godinu, kada je prijavila gubitak od gotovo sedam miliona dolara.

Portparol kompanije tvrdi da vrijednost njenih narudžbi sada premašuje 1,1 milijardu dolara, pri čemu se polovina odnosi na postojeću ponudu kolaborativnih robota.

Neura takođe navodi da ima potencijalne poslove vrijedne 11 milijardi dolara, koji obuhvataju „potpisane sporazume sa različitim nivoima preuzetih obaveza“.

Prema riječima portparola, približno 80 odsto tih dugoročnih potencijalnih poslova odnosi se na humanoidne robote, Neurine centre za obuku i platformu Neuraverse.

Na svojoj internet stranici Neura reklamira humanoidnog robota 4NE1 sloganom „Vaš humanoidni saradnik nove generacije“.

Ovaj crno-bijeli robot, na kojem kompanija zasniva veliki dio svoje budućnosti, visok je oko 180 centimetara i težak približno 80 kilograma. Izgleda kao da je izašao iz nekog distopijskog naučnofantastičnog trilera.

Kineski proizvođači već su isporučili 19.100 humanoidnih robota, odnosno 97 odsto svih humanoidnih robota prodatih u svijetu tokom prve polovine godine.

Američki proizvođač humanoidnih robota Figure, iz Silicijumske doline, prošle godine procijenjen je na 39 milijardi dolara, više od pet puta veću vrijednost nego što je sadašnja procjena Neure.

Ipak, Reger vjeruje da njegova kompanija može vratiti Evropu u tehnološku trku koju je kontinent do sada uglavnom posmatrao sa strane.

Od pomaganja beskućnicima do robotske industrije

Njegova motivacija potiče iz iskustva u San Francisku 2009. godine.

Tada ga je porodica podstakla da se, prije početka profesionalne karijere, bavi društveno korisnim radom. Imao je 21 godinu i, neposredno nakon finansijske krize, preselio se u Kaliforniju, gdje je radio kao savjetnik zadužen za pomoć beskućnicima.

Planirao je da ostane u Sjedinjenim Američkim Državama, ali ga je ono što je vidio na poslu nakon godinu i po navelo da se vrati kući, sa novim razumijevanjem značaja njemačkog sistema socijalne zaštite.

Međutim, taj sistem zavisi od zaposlenih, a Njemačkoj sve više nedostaje radne snage.

Kako pripadnici poslijeratne generacije, poznate kao baby boomers, odlaze u penziju, broj radno sposobnih ljudi u Njemačkoj mogao bi se smanjiti za oko 4,3 miliona do 2036. godine, prema procjenama Njemačkog ekonomskog instituta.

Roboti će morati da popune dio tog nedostatka.

Ako Njemačka već treba da zavisi od robota, smatra Reger, onda bi trebalo sama i da ih proizvodi.

Budući da zemlja već zavisi od uvoza brojnih ključnih resursa, od nafte do poluprovodnika, Reger želi da se ta zavisnost smanji u oblasti tehnologije zasnovane na vještačkoj inteligenciji.

„Evropa ne može očuvati svoj prosperitet, socijalne sisteme i značaj u svijetu ako budemo samo koristili sljedeću generaciju tehnologije proizvedene negdje drugo“, kaže on.

„Moramo ovdje ponovo stvarati ogromnu novu vrijednost. Fizička vještačka inteligencija pruža nam tu priliku.“

Reger je rođen 1988. godine, a odrastao je u blizini Rotvajla, na jugozapadu Njemačke, kao najstariji od jedanaestoro djece.

Njegov otac radi kod obližnjeg dobavljača automobilske industrije, dok mu je majka domaćica.

Kao dječak, subotom je odlazio u fabriku i čistio mašine.

Umjesto studija, odlučio se za troipogodišnje stručno osposobljavanje za izrađivača kalupa, tokom kojeg je naučio da proizvodi alate za livenje industrijskih djelova.

Kako je nastala Neura

Kada ga je 2011. godine zaposlila švajcarska porodična kompanija za proizvodnju mašina MABI, Reger nikada ranije nije radio sa robotima.

Kompanija mu je ponudila izbor između robotike i 3D štampe.

Odabrao je robote, računajući da bi oni jednog dana svakako mogli da obavljaju i poslove 3D štampe.

„Nijesam imao pojma o robotima“, priznaje. „Pretvarao sam se da znam.“

Noću je sam učio gledajući video-snimke na Jutjubu (YouTube).

Za godinu dana, kaže, njegov mali tim već je demonstrirao upotrebu velike industrijske robotske ruke na Automatici, velikom sajmu automatizacije u Minhenu.

Godine 2018, nakon sedam godina provedenih u MABI-ju, Reger je upravnom odboru predstavio ambiciozniju ideju.

Većina fabričkih robota tada je radila iza zaštitnih ograda, iznova ponavljajući isti zadatak.

On je želio mašine koje mogu da nauče nove poslove, pri čemu bi se stečeno znanje čuvalo na zajedničkoj softverskoj platformi, kako inženjeri ne bi svaki put morali iznova da razvijaju sistem automatizacije.

Upravnom odboru ideja se dopala, ali su mu rekli da je sa njom poranio pet ili šest godina.

Reger je smatrao da bi čekanjem zakasnio.

Zato se udružio sa kompanijom Han’s Robot iz Šenžena, proizvođačem kolaborativnih robota iza kojeg stoji gigant automatizacije Han’s Laser Technology, i osnovao zajedničku kompaniju za kolaborativnu robotiku u Njemačkoj, pod nazivom Han’s Robot Germany.

Okupio je oko dvanaest naučnika i inženjera iz oblasti robotike, uključujući bivše kolege iz MABI-ja, sa stručnim znanjima iz vještačke inteligencije, hardvera, softvera i senzorskih sistema.

Kineska kompanija dobila je 70 odsto vlasništva u zajedničkom preduzeću, koje je spojilo kineski robotski hardver sa stručnošću njemačkog tima u softveru, senzorima i razvoju mašina prilagođenih potrebama kupaca.

Kompanija je kasnije preimenovana u Neura.

U junu 2023. Reger je organizovao da grupa evropskih investitora otkupi kineski vlasnički udio za 11 miliona dolara.

Do tada je ČetGPT (ChatGPT) već pretvorio vještačku inteligenciju u jednu od najatraktivnijih investicionih oblasti, a investitori su tražili načine da je primijene u fizičkom svijetu.

Mjesec nakon što su kineski vlasnici prodali svoj udio, Neura je objavila da je prikupila dodatnih 55 miliona dolara od evropskih investitora, bez otkrivanja procijenjene vrijednosti kompanije.

Zašto bi kineski Han’s prodao svoj udio po naizgled tako niskoj cijeni?

Moguće objašnjenje je to što je Neura nastavila da kupuje veliki dio svojih kolaborativnih industrijskih robota i komponenti od kompanije Han’s Robot, koja je u međuvremenu promijenila ime u Huayan Robotics.

Prema prospektu za inicijalnu javnu ponudu akcija koji je Huayan podnio u martu 2026. godine, Neura je u septembru 2025. bila njegov najveći kupac.

Istovremeno, Neura je toj kompaniji isporučivala visokoprecizne reduktore, odnosno precizne mjenjačke mehanizme koji omogućavaju pokretanje zglobova robota.

Huayan ih je ugrađivao u robote proizvedene za Neuru, ali je imao pravo da ih koristi i u robotima namijenjenim drugim kupcima.

Uprkos bliskim poslovnim odnosima, Reger insistira da „ni Han’s Robot ni Han’s Laser nemaju vlasnički udio u Neuri niti prava na njenu intelektualnu svojinu“.

Roboti koji koštaju desetine hiljada dolara

Neura je do sada najveći dio poslovnog uspjeha ostvarila prodajom robotskih ruku, čije se cijene kod evropskih distributera kreću od oko 18.500 do 44.000 dolara.

Prodaje i robote na točkovima koji prevoze djelove po fabrikama, po cijeni od oko 50.000 dolara, kao i mašine koje objedinjavaju obje funkcije.

Reger nije precizan kada govori o tome koliko je mašina prodao od 2021. godine, kada je Neura predstavila svog prvog robota.

Procjenjuje da ih je prodato između 5.000 i 8.000, dodajući da se mnoge prodaju pod brendovima drugih proizvođača robota koji su partneri Neure.

Među njima su japanske kompanije Kawasaki Heavy Industries i Omron Robotics, kao i tajvanska Delta Electronics, koja je 2024. investirala u Neuru preko svoje holandske podružnice.

Zašto bi proizvođač robota prodavao tuđu tehnologiju?

Reger odgovara da u vrijeme kada su partnerstva započeta na tržištu nije bilo ničega uporedivog.

Neura, kako kaže, „posjeduje cjelokupnu tehnologiju ključnih komponenti“, uključujući motore, enkodere i senzore za otkrivanje bezbjednosnih rizika.

Ipak, vlasništvo nad tehnologijom ne znači nužno i proizvodnju svih komponenti.

Dio djelova za Neurine humanoidne robote dolazi od njemačkih dobavljača poput Boša i Šeflera.

Šefler isporučuje aktuatore, odnosno „mišiće robota“.

Ti uređaji omogućavaju pokretanje zglobova humanoidnih robota i mogu činiti čak polovinu ukupnih troškova njihovih komponenti.

Među ostalim partnerima Neure nalazi se Envidija, koja obezbjeđuje simulacionu tehnologiju i računarske kapacitete za vještačku inteligenciju.

Amazon obezbjeđuje infrastrukturu u oblaku za Neuraverse, dok Neura ugrađuje procesore kompanije Kvalkom u „mozak i nervni sistem“ svojih robota.

Teter, čiji se stejblkoin USDT, vezan za američki dolar, široko koristi za trgovanje i plaćanja na tržištima u razvoju, ali je postao i popularno sredstvo za nezakonite finansijske aktivnosti, želi da svoj softver za digitalne novčanike ugradi u Neurine robote.

U budućnosti bi roboti mogli samostalno da obavljaju međusobne transakcije.

„Autonomne mašine moraju imati sposobnost da lokalno obrađuju informacije, donose odluke i obavljaju transakcije bez oslanjanja na centralizovane posrednike“, kaže milijarder i izvršni direktor Tetera Paolo Ardoino (Paolo Ardoino).

Reger dijeli tu viziju.

„Budućnost će biti takva da će svaki robot imati sopstveni novčanik“, kaže on.

Kompanije spremne da plate i 550.000 dolara za demonstraciju

Potražnja za humanoidnim robotima mogla bi biti ogromna.

Reger tvrdi da je tokom protekle godine oko 12.000 kompanija kontaktiralo Neuru, uglavnom zbog njenih humanoidnih robota.

Procjenjuje da kompanija trenutno ima kapacitete da proizvede dovoljno robota za svega stotinak kupaca.

„Kompanije su spremne da plate od 300.000 do 550.000 dolara samo za dobru demonstraciju“, kaže Reger.

Pod tim podrazumijeva cijenu jednog humanoidnog robota, koja za najnoviji model Neure iznosi oko 110.000 dolara, kao i godišnje naknade povezane sa njegovom obukom, uvođenjem u rad i održavanjem.

Sprovođenje pilot-projekata sa humanoidnim robotima za kupce zahtijeva velike resurse.

Neura obično mora da šalje sopstvene inženjere u fabrike klijenata, što usporava njen interni rad na usavršavanju humanoidne tehnologije.

Zato je Reger odlučio da Neura gradi posebne objekte, odnosno „teretane“, u kojima kompanije mogu da iznajme prostor i angažuju sopstvene radnike da obučavaju robote.

Za razliku od velikih jezičkih modela, koji uglavnom uče iz informacija dostupnih na internetu, roboti moraju naučiti kako da djeluju u fizičkom svijetu.

Na primjer, da bi podigao automobilski dio, robot mora da nauči gdje treba da pruži ruku, koliko snažno da ga uhvati i kako da ga postavi na odgovarajuće mjesto.

Za to su potrebne demonstracije i neprestano ponavljanje, objašnjava investitor Džordž.

Neurine teretane za robote veoma su skupe.

Kompanija i njeni partneri obavezali su se da će uložiti 19 miliona dolara u objekat na aerodromu u Minhenu.

A taj iznos čak ne uključuje troškove zaposlenih.

Centar već radi, a klijenti rezervišu prostore za obuku, neki čak po 20 njih, na period od najmanje godinu dana, kaže Reger.

Visina zakupnine zavisi od opreme i dogovora o razmjeni podataka, ali može dostići desetine hiljada dolara.

Univerziteti kao partneri u razvoju robotike

Univerziteti predstavljaju još jedan važan dio Regerovog plana.

Prema njegovim riječima, istraživačke institucije suočavaju se sa nedostatkom novca i gubitkom vrhunskih doktora nauka koji odlaze u startap kompanije.

Teretana za robote u univerzitetskom kampusu omogućila bi im pristup mašinama koje bi inače teško mogli da priušte.

Istovremeno, Neura bi dobila pristup istraživačima koji mogu pomoći u obuci njenih robota.

Tehnički univerzitet u Minhenu partner je u projektu na aerodromu, dok se na istraživačkom kampusu Melaten, Univerziteta RWTH Ahen (RWTH Aachen), razvija objekat površine 3.000 kvadratnih metara.

Neura očekuje da će do kraja godine imati pet operativnih centara za obuku robota: tri u Njemačkoj, jedan u Kini i jedan u Sjedinjenim Američkim Državama.

Još deset centara nalazi se u fazi razvoja.

Planovi za SAD uključuju objekte u Detroitu i San Dijegu.

Podaci prikupljeni tokom obuke mogu se čuvati na takozvanim „moždanim nalozima“ na platformi Neuraverse.

To kompanijama omogućava da znanje koje su njihovi roboti stekli prenose na druge mašine u svojoj floti ili da te vještine u budućnosti prodaju drugim preduzećima.

„Naš krajnji cilj je da, kada se neka vještina jednom nauči, ne mora ponovo da se razvija za svakog pojedinačnog robota“, objašnjava Reger.

Neurine teretane za robote imaće i konkurenciju.

Investitor i dobavljač Šefler upravlja sopstvenim centrom za obuku humanoidnih robota u Erlangenu, u Njemačkoj, gdje obučava humanoidnog robota AEON kompanije Hexagon za rad u fabrikama.

Šefler je takođe uložio deset miliona dolara u još jednog Neurinog konkurenta, kompaniju Agility Robotics, i koristi nekoliko njenih humanoidnih robota Digit za rukovanje materijalima u svojim fabrikama u SAD-u.

Velike ambicije, ali humanoidni roboti još nijesu spremni za sve zadatke

Neurini roboti i njihove najavljene sposobnosti djeluju impresivno, ali kada je riječ o stvarnoj funkcionalnosti, njeni humanoidni modeli još su u ranoj fazi razvoja.

Na predstavljanju robota 4NE1, koje je privuklo veliku pažnju na sajmu Automatica u junu 2025. godine, Reger je mogao da pokaže samo nepokretan prototip.

Portparol kompanije tada je izjavio da je neočekivano zatvaranje auto-puta odložilo dolazak funkcionalnog robota.

Godinu kasnije, na tehnološkom sajmu Computex u Tajpeju, u junu 2026, novija verzija istog robota pojavila se na sceni noseći poslužavnik sa Kvalkomovim hardverom.

Međutim, samo nekoliko trenutaka kasnije robot se srušio unazad.

Kvalkom je za incident okrivio problem u komunikaciji, navodeći da je on aktivirao ugrađenu proceduru „bezbjednog pada“, osmišljenu da zaštiti ljude i opremu u blizini.

Neurin najnoviji humanoidni model Gen 3.5 košta procijenjenih 110.000 dolara.

Prema internet stranici kompanije, cijena se spušta na 62.000 dolara po robotu ako kupac naruči najmanje 20 komada.

Neura odbija da saopšti koliko je humanoidnih robota zaista proizvela i stavila u upotrebu.

Ipak, Reger tvrdi da će njegova kompanija do 2030. godine moći da isporuči pet miliona kognitivnih robota, uključujući humanoidne modele.

Međunarodna federacija za robotiku (International Federation of Robotics) izbrojala je svega oko 7.000 prodatih humanoidnih robota pune veličine širom svijeta tokom prošle godine.

Mnogi od njih nijesu kupljeni da bi obavljali stvarne poslove, već da bi prikupljali podatke za treniranje modela vještačke inteligencije.

Kina predvodi globalnu trku

Kina trenutno predvodi trku u razvoju i prodaji humanoidnih robota.

Prema podacima istraživačke kompanije Smart Analytics Global, proizvođač AgiBot iz Šangaja učestvovao je sa 44 odsto u globalnim isporukama humanoidnih robota tokom prve polovine 2026. godine, odnosno sa oko 8.400 mašina.

Na drugom mjestu nalazi se Unitree, kompanija sa sjedištem u Hangdžou.

Njen osnovni model G1, pojednostavljeni humanoidni robot koji može da hoda, ali nema dovoljno spretne šake i vlasnik ga ne može sam programirati, prodaje se za 13.500 dolara.

To je približno osmina cijene Neurinog robota 4NE1.

Kompanija Unitree je 2025. godine ostvarila prihod od 253 miliona dolara i isporučila više od 5.500 humanoidnih robota.

Međutim, istraživačka kompanija SemiAnalysis procjenjuje da svega oko 250 njenih humanoidnih robota obavlja stvarne poslove.

Nakon što je Unitree u avgustu 2026. izašao na Šangajsku berzu, investitori su nakratko procijenili vrijednost kompanije na 66 milijardi dolara.

Njena tržišna vrijednost potom je pala na 24 milijarde dolara, jer je postajalo sve teže ignorisati jaz između velikog interesovanja za humanoidne robote i njihove stvarne komercijalne upotrebe.

Ni američki proizvođači humanoidnih robota još nijesu dokazali sve što obećavaju.

Kompanija Figure, sa sjedištem u San Hozeu u Kaliforniji, proizvela je oko 1.000 humanoidnih robota, ali nije jasno koliko ih je zaista uvedeno u upotrebu i gdje.

Tesla sada proizvodi nekoliko stotina humanoidnih robota Optimus sedmično.

Ipak, prema nedavnom izvještaju portala The Information, ti roboti još ne mogu pouzdano da obavljaju širok spektar zadataka.

Američke trgovinske prepreke kao novi izazov

Jedna od ozbiljnih prepreka sa kojima bi Neura uskoro mogla da se suoči jesu međunarodna trgovinska ograničenja.

U julu je američka Savezna komisija za komunikacije (FCC) dodala „napredne robotske uređaje“ proizvedene u inostranstvu na svoju listu obuhvaćene opreme (Covered List).

Riječ je o spisku opreme koja se smatra rizičnom za nacionalnu bezbjednost i kojoj je zabranjeno dobijanje odobrenja FCC-a potrebnog za prodaju na američkom tržištu.

Ova kategorija obuhvata humanoidne robote, četvoronožne robote i autonomne mobilne robote.

Izuzeti su fiksni industrijski robotski krakovi, koji čine značajan dio Neurinog poslovanja, kao i modeli koji su već dobili odobrenje.

Strani proizvođač i dalje može da uvede novog robota na američko tržište ako dobije „uslovno odobrenje“, koje se izdaje nakon što američko Ministarstvo rata provjeri proizvodnju i lanac snabdijevanja.

Neura je za Forbes saopštila da „razvija proizvodne kapacitete u Detroitu za robote na točkovima i humanoidne robote, sa ciljem da proizvodnja počne 2027. godine“.

Međutim, do tada će za svoje nove mašine morati da pribavlja pomenuta odobrenja.

„Možemo stvoriti industriju veću od automobilske“

Nema sumnje da se Regerova najveća ambicija odnosi na njegovu domovinu.

Više od jednog vijeka svijet vozi automobile i koristi mašine proizvedene u ovom dijelu Njemačke.

Sada Reger želi da upravo ovaj region proizvodi mašine koje će obavljati poslove širom svijeta.

„Evropa ima inženjerski talenat, industrijsko znanje, proizvodnu bazu i hiljade kompanija koje razumiju fizički svijet“, kaže on.

„Ako to spojimo sa vještačkom inteligencijom i budemo dovoljno brzi, vjerujem da možemo stvoriti industriju koja će postati veća od automobilske.“

Nina Bambysheva, Forbes

Germany’s New Robot Billionaire Is Betting Big On Humanoid Gyms