EU bi u 2027. mogla imati bilion eura neotplaćenih zajmova

Neotplaćeni zajmovi Evropske unije mogli bi naredne godine dostići bilion eura, procijenio je Evropski revizorski sud u godišnjem izvještaju o izvršenju budžeta EU za 2025. godinu. Revizori su istovremeno upozorili na teret koji bi taj dug mogao predstavljati za buduće budžete. Za potrošnju sredstava iz prošlogodišnjeg budžeta EU izdali su negativno mišljenje, prenosi STA.

Kako je Evropski revizorski sud naveo u danas objavljenom godišnjem izvještaju, nominalna vrijednost neizmirenih pozajmljenih sredstava Unije na kraju prošle godine iznosila je 738,9 milijardi eura, 20 odsto više u odnosu na 2024.

EU se posljednjih godina, između ostalog, zaduživala na tržištima kapitala radi finansiranja Mehanizma za oporavak i otpornost nakon pandemije kovida-19 (RRF) i podrške Ukrajini u borbi protiv ruske agresije.

Predlozi Evropske komisije za naredni dugoročni budžet EU, o kojima države članice još pregovaraju, predviđaju i značajna nova zaduživanja za podršku Ukrajini, nacionalnim planovima država članica i eventualnu primjenu mehanizma za ozbiljne krize. Iznosi tih zajmova mogli bi biti značajni, procjenjuje Revizorski sud.

Prema njihovim procjenama, neotplaćeni zajmovi EU mogli bi do kraja 2027. dostići bilion eura, od čega bi 421 milijarda eura bila povezana sa bespovratnom podrškom u okviru RRF-a.

Poziv na oprez

Revizori su upozorili da bi sve veće dužničko opterećenje EU moglo snažno opteretiti buduće budžete i zato pozvali na oprez pri njihovom planiranju.

Bez dogovora o novim sopstvenim izvorima finansiranja evropskog budžeta mogao bi nastati značajan manjak, zbog čega bi bilo potrebno donositi teške odluke, poput povećanja nacionalnih doprinosa i smanjenja ambicija, navodi se u izvještaju.

Komisija je pozvana da za dug povezan sa RRF-om pripremi strategiju upravljanja obavezama i otplate, koja bi obuhvatila period do 2058. godine.

Pri prošlogodišnjoj isplati sredstava iz Mehanizma za oporavak i otpornost revizori su utvrdili određene nepravilnosti i izdali mišljenje sa rezervom. Od 37 isplata bespovratnih sredstava iz tog mehanizma, devet nije bilo u skladu sa unaprijed utvrđenim pravilima i uslovima.

Države članice i Evropski parlament ponovo su pozvani da u pregovorima o dugoročnom budžetu EU za period od 2028. do 2034. godine obezbijede da novi budžetski model, koji će biti sličan RRF-u, ne ponovi slabosti utvrđene kod tog mehanizma.

„Ako EU pređe na novi budžetski model u kojem finansiranje više nije povezano sa troškovima, moramo učiti iz iskustva i otkloniti ono što ranije nije funkcionisalo, kako bi sredstva EU donijela željene rezultate građanima“, naglasio je predsjednik Evropskog revizorskog suda Toni Marfi (Tony Murphy).

Negativno mišljenje

Kada je riječ o potrošnji iz tradicionalnog budžeta EU za 2025. godinu, revizori su utvrdili da su greške bile značajne i široko rasprostranjene. Zbog toga su za tu potrošnju EU već sedmu godinu zaredom izdali negativno mišljenje.

Procijenjena stopa greške u potrošnji iznosila je 3,8 odsto, nakon 3,6 odsto godinu ranije.

Najviša stopa greške zabilježena je kod kohezionih sredstava, kao i kod potrošnje za poljoprivredu i životnu sredinu.