Zašto je imperija najbogatije Ruskinje postala meta ukrajinske vojske
Ukrajinska vojska, koja želi da proširi ratište na teritoriju Rusije, posljednjih sedmica više puta je napala skladišta kompanije Vajldberis (Wildberries), najveće ruske internet prodavnice i jedne od najvećih privatnih kompanija u zemlji. Prema pisanju Al Džazire (Al Jazeera), u više od 20 napada dronovima od sredine jula djelimično ili potpuno je uništeno najmanje 12 skladišta, pri čemu je navodno poginulo 13 zaposlenih u kompaniji Vajldberis, dok je više desetina ranjeno.
Ukrajinska strana kao razlog za bombardovanje skladišta navodi da se preko platforme prodaju i proizvodi za vojnu, odnosno dvostruku namjenu (vojnu i civilnu), čime kompanija navodno pomaže ruskoj vojsci. Vajldberis to negira i ističe da politika kompanije zabranjuje prodaju oružja i vojne opreme.
Njujork Tajms (New York Times) izvještavao je o primjerima ponude pomoćne opreme, poput taktičkih prsluka, čizama i čarapa, koje bi se mogle koristiti u vojne svrhe. Ipak, nema dokaza da Vajldberis kao kompanija sistematski snabdijeva rusku vojsku.
Neki smatraju da Ukrajinci računaju na to da će poremećaji u radu Vajldberis, koji je posebno u ruralnim djelovima Rusije važan dio lokalne infrastrukture i društvenog života, pojačati nezadovoljstvo ruskih kupaca i protivljenje ratu.
Ruski Amazon
Osnivačica kompanije Vajldberis je Tatjana Kim, koja je 2004. godine zajedno sa bivšim suprugom Vladislavom Bakalčukom počela da prodaje odjeću putem interneta, piše Njujork Tajms.
U početku mala porodična kompanija postepeno se razvila u veliku trgovačku i logističku platformu, koja je prošle godine imala 79 milijardi dolara prihoda (65 milijardi eura). Zbog veličine, kompanija je dobila i nadimak „ruski Amazon“. Kim je najbogatija žena u Rusiji, a Forbes njeno bogatstvo procjenjuje na 8,1 milijardu dolara (sedam milijardi eura).
Prema podacima koje navodi Njujork Tajms, preko platforme Vajldberis svoje proizvode prodaje oko milion trgovaca, zbog čega ona ima važnu ulogu i u poslovanju brojnih malih i srednjih ruskih kompanija.
Spor sa bivšim suprugom
Uspjeh Vajldberis u velikoj mjeri se zasnivao na razvoju sopstvene logistike. Kompanija je, pored internet platforme, izgradila veliku mrežu skladišta, dostavnih ruta i mjesta za preuzimanje pošiljki – i izvan najvećih ruskih gradova. Danas ima oko 95 hiljada mjesta za preuzimanje širom Rusije.
Posljednjih godina, međutim, sudbina kompanije bila je dovedena u pitanje zbog privatnog i poslovnog razlaza Kim i Bakalčuka, koji je imao u vlasništvu svega jedan odsto kompanije. Važna prekretnica bilo je spajanje Vajldberisa sa oglašivačkom grupom Russ prije dvije godine, koje je Kim podržavala, dok se Bakalčuk tome protivio. U septembru 2024. godine, u vezi sa tim, došlo je čak i do pucnjave u sjedištu Vajldberisa u Moskvi, u kojoj su poginule dvije osobe. Bakalčuk je, prema pisanju medija, bio priveden, ali samo nakratko.
Kim je kasnije u pravnom sporu stekla kontrolu nad Vajldberisom, kojim sada, zajedno sa Russom, upravlja u okviru grupe RWB. Kim ima 65 odsto, a Russ 35 odsto. Supružnici su se razveli i privatno.
Veze sa ruskom politikom
Kim se od većine drugih ruskih tajkuna razlikuje po tome što bogatstvo nije stekla privatizacijom velikih industrijskih kompanija, u energetici ili poslovima sa sirovinama, već internet prodajom.
Ipak, Njujork Tajms je u svom izvještavanju ukazao na to da je, nakon spora oko vlasništva nad kompanijom Vajldberis, ona počela tješnje da se povezuje i sa ruskim političkim i finansijskim strukturama. Posao sa Russom imao je podršku ruskih vlasti, a u procesu su učestvovali i predstavnici predsjedničke administracije. Kritičari tvrde da iza kompanije Russ stoji milijarder i magnat povezan sa Kremljom, Sulejman Kerimov.