Direktori evropskih tehnoloških kompanija: Ne smijemo prepustiti razvoj najnaprednije vještačke inteligencije SAD-u i Kini

Vodeći evropski tehnološki preduzetnici sve glasnije se protive pozivima pojedinih evropskih lidera da Evropa odustane od trke za razvoj najnaprednijih modela vještačke inteligencije (AI).

Politiko (Politico) je prošle sedmice objavio da ključni evropski lideri, uključujući predsjednicu Evropske komisije Ursulu fon der Lajen (Ursula von der Leyen), kao i istaknui osnivače tehnoloških kompanija, smatraju da bi Evropa trebalo da odustane od pokušaja da sustigne američke predvodnike u razvoju najnaprednijih AI modela i da se umjesto toga usredsredi na ostvarivanje koristi od ove tehnologije kroz njenu praktičnu primjenu.

„Potrebni su nam sopstveni modeli i čitav lanac vrijednosti u oblasti vještačke inteligencije“, rekao je za Politiko Jarek Kutilovski (Jarek Kutylowski), izvršni direktor njemačke kompanije DeepL, specijalizovane za istraživanje vještačke inteligencije i tehnologiju prevođenja.

„Moramo i da zadržimo vrijednost koja se stvara kroz samu tehnologiju i vještačku inteligenciju. U suprotnom ćemo veliki dio stvaranja te vrijednosti prepustiti drugima“, upozorio je.

Ova podjela pokazuje koliko se Evropa teško pozicionira u globalnoj trci za razvoj vještačke inteligencije.

Kontinent zaostaje za Sjedinjenim Američkim Državama i Kinom u razvoju najsloženijih i najnaprednijih modela, koji su postali i pitanje bezbjednosti zbog sposobnosti da otkrivaju i iskorišćavaju ranjivosti u softveru.

Istovremeno, razvoj sopstvenih naprednih modela zahtijevao bi od Evropske unije da obezbijedi sredstva za ogromne računarske kapacitete potrebne za njihovo treniranje i rad.

Posljednjih sedmica među vodećim evropskim tehnološkim direktorima i zvaničnicima došlo je do razilaženja stavova. Jedni smatraju da pokušaji dostizanja SAD-a i Kine više nemaju smisla, dok drugi upozoravaju da bi odustajanje od razvoja sopstvenih AI modela ponovo učinilo Evropu zavisnom od strane tehnologije.

Nakon izvještavanja Politika, Artur Menš (Arthur Mensch), izvršni direktor francuskog giganta za vještačku inteligenciju Mistral, objavio je široko dijeljen tekst pod naslovom „Graditi ili se predati“ (Build or surrender).

U njemu je upozorio da bi odustajanje od razvoja najnaprednijih AI modela „Evropu na kraju koštalo i onoga što joj je preostalo od njenog mjesta u svijetu“.

I Menš i Kutilovski nastoje da se suprotstave takvom odustajanju argumentima koji su bliski načinu razmišljanja u Briselu. Upozoravaju da bi ono moglo stvoriti novu vrstu tehnološke zavisnosti i potencijalno novi oblik trgovinskog deficita u odnosima sa SAD-om.

Ukoliko bude razvijala samo aplikacije zasnovane na stranim modelima, Evropi će ostati „ostaci“, a suočiće se i sa „velikim problemom trgovinskog bilansa“, rekao je Menš u utorak, tokom emisije Evropske tehnološke mreže (European Technology Network), emitovane uživo na internetu.

Opasnost od gubitka ekonomske vrijednosti

Maks Junestrand (Max Junestrand), izvršni direktor švedske kompanije Legora, koja razvija AI platformu za pravne usluge, pomogao je da se ova debata rasplamsa intervjuom za Politiko.

On je tada izjavio da pokušaji razvoja „konkurentnog istraživačkog centra za najnaprednije AI modele u ovom trenutku djeluju kao veoma nerealna očekivanja“.

Junestrand smatra da bi evropski javni i privatni sektor trebalo da usmjere resurse na pronalaženje načina da ekonomski iskoriste tehnologiju, umjesto da pokušavaju da sustignu vodeće svjetske kompanije.

Njegove izjave bile su u skladu sa stavom Ursule fon der Lajen, koja je sredinom septembra, u govoru o stanju Evropske unije, poručila da Evropljani ne moraju „biti oni koji razvijaju najnapredniju tehnologiju da bi iz nje izvukli najveću vrijednost“.

Međutim, kompanije koje rade na razvoju najnaprednijih AI modela usprotivile su se takvom pristupu.

Na čelu tog protivljenja našao se Mistral, čija je vrijednost nedavno procijenjena na više od 21 milijardu eura.

Portparol kompanije rekao je za Politiko da bi odustajanje od razvoja najnaprednijih modela predstavljalo „stratešku grešku“.

Kutilovski je kao primjer naveo softversko inženjerstvo, oblast u kojoj kompanije sada dio novca koji bi ranije trošile na zarade inženjera usmjeravaju na korišćenje AI modela.

Prema njegovim riječima, ukoliko Evropa ne bude imala sopstvene modele, dio te ekonomske vrijednosti odlivaće se u Sjedinjene Američke Države.

EU ulaže milijarde u razvoj sopstvene AI tehnologije

Evropa već sprovodi nekoliko inicijativa kako bi zadržala mogućnost da konkuriše u razvoju najnaprednije vještačke inteligencije.

Krajem jula Evropska komisija pokrenula je projekat izgradnje sedam centara za računarsku infrastrukturu namijenjenu vještačkoj inteligenciji, vrijedan 30 milijardi eura.

Italijanska kompanija Domin (Domyn) predvodi evropski konzorcijum koji trenutno trenira jedan od najnaprednijih AI modela, koji će biti dostupan širom Evrope, na svim službenim jezicima Evropske unije.