Bankar, košarkaška zvijezda, kardiolog i hemičar: Upoznajte moguće nove lidere Srbije

Nakon što je studentski protestni pokret, bez formalnog lidera, na istorijskim vanrednim izborima u nedjelju srušio s vlasti dosadašnjeg predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, zemlja čeka da sazna koga će studenti predložiti za premijera i druge ključne ministarske funkcije prilikom formiranja nove vlade.

Ovo su, kako piše Rojters (Reuters), neki od najistaknutijih kandidata sa studentske liste:

Bivši guverner centralne banke Dejan Šoškić (59)

Dejan Šoškić, ekonomista i profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, bio je guverner Narodne banke Srbije od 2010. do 2012. godine, kada je podnio ostavku u znak protesta zbog zakonskih izmjena za koje je smatrao da ugrožavaju nezavisnost te institucije. Godinama je jedan od glasnijih protivnika Vučićeve vlasti.

Šoškić, koji je u mladosti bio strastveni motociklista, a kasnije postao odmjeren reformator mirnog načina govora, često je kritikovao institucionalne slabosti Srbije tokom Vučićeve vladavine.

Pozivajući se 2021. godine na položaj Srbije i pad njenih ocjena na međunarodnim pokazateljima transparentnosti, izjavio je da je sistemska korupcija u toj balkanskoj zemlji rasprostranjenija nego u susjednim državama i da odvraća domaća i strana direktna ulaganja.

Vučić i njegova Srpska napredna stranka više puta su odbacivali optužbe za korupciju.

Šoškić smatra da će odgovorno upravljanje javnim finansijama stvoriti stabilne temelje za trajno povećanje zarada i penzija.

Provladini mediji kritikovali su njegov rad na čelu centralne banke, optužujući ga da je tokom mandata izazvao pad vrijednosti dinara. Šoškić je branio slabljenje dinara, objašnjavajući da je ono bilo posljedica tadašnjih obaveznih promjena monetarne politike, a ne njegovog ličnog neuspjeha.

Ipak, tokom izborne kampanje predložio je korekciju, odnosno slabljenje kursa dinara, kojim se upravlja u odnosu na euro, kako bi se povećala konkurentnost izvoza i domaći proizvodi postali jeftiniji kada se njihove cijene izraze u stranim valutama.

Kao alternativu naveo je zadržavanje fiksnog, jačeg kursa, uz smanjenje troškova kroz smanjenje zarada.

Kardiolog i profesor Ilija Srdanović (55)

Ilija Srdanović, kardiolog, profesor Medicinskog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu i strastveni biciklista, postao je vodeći kandidat studentskog pokreta kada je izborna lista konačno utvrđena u septembru.

Njegov ulazak u prve redove politike počeo je tokom antikorupcijskih demonstracija koje su predvodili studenti, na kojima je često govorio pred okupljenima.

Učestvovao je i u biciklističkoj turi studentskog pokreta „Čuvari Ustava“, organizovanoj širom sjeverne pokrajine Vojvodine.

Srdanović je tokom kampanje obećavao decentralizovan zdravstveni sistem „u službi građana, zasnovan na jednakosti za sve pacijente“.

U intervjuu za beogradsku novinsku agenciju FoNet rekao je da je njegov politički cilj izgradnja „bolje Srbije, ništa drugo nije važno“.

Tokom kampanje odbio je Vučićev poziv da učestvuje u televizijskoj debati.

Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta (António Costa) napisao je u utorak na mreži X da je imao „dobar“ telefonski razgovor sa Srdanovićem, navodeći da je prioritet formiranje nove vlade bez odlaganja.

Neki Srdanovićevi politički stavovi ne predstavljaju oštar zaokret u odnosu na politiku prethodne vlasti.

Naglasio je stav Studentske liste da Kosovo, koje je 2008. proglasilo nezavisnost od Srbije, ostaje sastavni dio te države.

Tokom kampanje izjavio je i da integracija u Evropsku uniju trenutno nije prioritet, već da neposredni fokus buduće administracije mora ostati na unutrašnjim antikorupcijskim reformama i nacionalnom „egzistencijalnom opstanku“.

Bivša košarkaška zvijezda Dejan Bodiroga (53)

Dejan Bodiroga, nekadašnji kapiten jugoslovenske košarkaške reprezentacije i aktuelni predsjednik Evrolige, jedan je od najistaknutijih javnih govornika studentskog pokreta.

Nedjeljne izbore opisao je kao borbu „za povratak otete države“.

Ulazak u politiku najnovije je poglavlje u životu čovjeka čija je karijera obilježila zemlju u kojoj košarka uživa ogromnu popularnost.

Bodiroga je osvojio dvije uzastopne zlatne medalje na svjetskim prvenstvima 1998. i 2002. godine, a reprezentaciju tadašnje Jugoslavije predvodio je i do srebrne medalje na Olimpijskim igrama u Atlanti 1996. godine.

Nakon završetka igračke karijere 2007. godine prešao je na rukovodeće funkcije u sportu, a 2022. imenovan je za predsjednika Evrolige.

Tokom izborne kampanje pojavljivao se na studentskim skupovima i učestvovao u narodnim kolima na otvorenom u seoskim opštinama.

Njegovi navijači često su ga pozdravljali sloganom iz devedesetih godina: „Mi imamo svoga Boga, ime mu je Bodiroga.“

Profesor hemije Radomir Saičić (64)

Radomir Saičić, profesor organske hemije i član Srpske akademije nauka i umjetnosti (SANU), postao je jedno od glavnih lica studentske izborne pobjede u nedjelju.

Nakon što je Vučić priznao poraz, Saičić je izašao za govornicu u štabu studentskog pokreta i pozdravio rezultat kao „pobjedu građana“.

Specijalista je za medicinsku hemiju, a njegova istraživanja usmjerena su na sintezu hemijskih jedinjenja za hemioterapijsko liječenje i antivirusne terapije, uključujući poseban projekat povezan sa kovidom 19, realizovan u saradnji sa Institutom Paster (Pasteur Institute).

Saičić se pridružio studentskim antikorupcijskim protestima koji su počeli nakon pada nadstrešnice na željezničkoj stanici u Novom Sadu 2024. godine.

Postao je meta provladinih tabloida nakon što je, sa još 24 akademika, potpisao peticiju kojom se tražila Vučićeva ostavka.

U maju 2026. godine napustio je izložbu u galeriji SANU u znak protesta zbog pojavljivanja ministra kulture Nikole Selakovića.

Tokom kampanje govorio je okupljenima da je Srbija „okupirana iznutra“ i poručio da je spreman da studentskom pokretu stavi na raspolaganje „čak i svoj život“.

Saičić smatra da je Kosovo „privremeno okupirana teritorija“ i podržava energetsku saradnju sa Rusijom.

Politički analitičari i lokalni mediji pominju ga kao mogućeg kandidata na predsjedničkim izborima, koji će takođe biti raspisani nakon Vučićeve nedavne ostavke na tu funkciju.