Lista 250 najvećih inovatora u istoriji Amerike – Edison prvi, Tesla na 174. mjestu
Inovacija je ugrađena u DNK Amerike. Tokom posljednja dva i po vijeka, milioni muškaraca i žena izgradili su najdinamičniju ekonomiju u svijetu stalnim napredovanjem, isprobavanjem novih stvari i nikada se nisu zadovoljavali drugim mjestom. Da bismo počeli našu cjelogodišnju seriju specijalnih izvještaja u čast 250. rođendana Amerike, predstavljamo najinovativnije među njima. Ovo nisu samo pronalazači, već kapetani industrije koji su stvorili tehnologiju, kulturu i poslovne modele koji oblikuju našu sadašnjost.
Da bismo identifikovali 250 najvećih istorijskih inovatora, prvo smo se oslonili na stručnost Forbes izvještača po temama, koji su nominovali stotine kandidata. Zatim smo konsultovali Nacionalnu kuću slavnih pronalazača da pregledamo imena i predlože nam nove ideje. Koristili smo vještačku inteligenciju, u obliku ČetGPT-a (ChatGPT) i Džeminaja (Gemini), da nam pomogne u procjeni njihovog nasljeđa. Forbes urednici su odredili konačni rang, na osnovu kreativnosti, širine djelovanja, angažovanosti, promjena koje su donijeli i komercijalnog uticaja.
Svaka osoba na ovoj listi je američki državljanin, iako mnogi nisu tako rođeni. Mnogi drugi tada nisu smatrani jednakima. Više od četvrtine ove liste čine žene i osobe druge boje kože, koje su morale da ruše barijere rasizma i seksizma, prevazilazeći pravne i društvene prepreke – da ne pominjemo nedostatak kapitala – da bi postigle veličinu.
Prvih 50
| Mjesto | Ime i prezime | Godine života | Biografija |
|---|---|---|---|
| 1 | Tomas Edison (Thomas Edison) | 1847-1931 | Otac istraživačko-razvojne laboratorije, proizveo sijalicu, podržavao jednosmjernu struju i izumio filmsku kameru i fonograf. |
| 2 | Bendžamin Frenklin (Benjamin Franklin) | 1706-1790 | Izumitelj bifokalnih naočara i gromobrana, izgradio integrisanu medijsku imperiju pišući, štampajući i objavljujući „Poor Richard’s Almanack“ i „Pennsylvania Gazette“, koristeći položaj poštanskog direktora da kontroliše distribuciju |
| 3 | Henri Ford (Henry Ford) | 1863-1947 | Model T, petodnevna radna nedelja, model prodaje preko dilera. Nakon Prvog svetskog rata, podržavao Ligu naroda, preteču Ujedinjenih nacija. |
| 4 | Stiv Džobs (Steve Jobs) | 1955-2011 | U 1970-im uveo lični računar za masovno tržište sa Apple II. Trideset godina kasnije izumio smartfon. Između toga, Macintosh, iTunes i Pixar |
| 5 | Volt Dizni (Walt Disney) | 1901-1966 | Vjerovatno najuticajniji umjetnik dvadesetog vijeka. Njegovo nasljeđe obuhvata ne samo Mikija i Paju Patka, već i Diznilend, koji je industrijalizovao maštu |
| 6 | Sem Volton (Sam Walton) | 1918-1992 | Stvorio Volmar (Walmart) i popularizovao maloprodaju u velikim objektima |
| 7 | Džej Pi Morgan (J. P. Morgan) | 1837-1913 | Prije Feda, bio de facto centralna banka Amerike, koristio kapital da ublaži finansijske krize i podržavao nove tehnologije poput električne energije |
| 8 | Aleksander Grejem Bel (Alexander Graham Bell) | 1847-1922 | Izumio telefon, izgradio ono što je postalo AT&T i pionirski radio bežične komunikacije |
| 9 | Aleksander Hamilton (Alexander Hamilton) | 1755-1804 | Otac američkog finansijskog sistema; takođe osnivač „The New York Post“ i banke koja je danas BNY Mellon |
| 10 | Este Loder (Estée Lauder) | 1908-2004 | Pionirka kozmetike, izumjela alate moderne maloprodaje kao što su uzorci i pokloni |
| 11 | Sajrus Mekormik (Cyrus McCormick) | 1809-1884 | Ne samo da je izumio mehaničku žetvu, već je pionirski uveo sistem plaćanja na rate |
| 12 | Džon D. Rokefeler (John D. Rockefeller) | 1839-1937 | Vertikalno integrisan Standard Oil učinio ga prvim američkim milijarderom. Osnovao Univerzitet u Čikagu i Rokefeler fondaciju |
| 13 | Džordž Istmen (George Eastman) | 1854-1932 | Izgradio foto-imperiju zasnovanu na „point-and-shoot“ kameri |
| 14 | Frenk Vulvort (Frank Woolworth) | 1852-1919 | Njegov lanac „five and dimes“ predvideo modernu diskontnu maloprodaju |
| 15 | Endrju Karnegi (Andrew Carnegie) | 1835-1919 | Izgradio čeličanu vrijednu milijarde sa strategijom „od rudnika do tržišta“, a zatim finansirao hiljade lokalnih biblioteka |
| 16 | Džordž Vestinghaus (George Westinghouse) | 1846-1914 | Branilac naizmjenične struje, Edisona u „Ratovima struje“. Izgradio modernu elektro-mrežu |
| 17 | Ejč Džej Hajnc (H. J. Heinz) | 1844-1919 | Zamislite frižider bez začina |
| 18 | Vilis Kerijer (Willis Carrier) | 1876-1950 | Izumio modernu klimatizaciju, omogućivši industriju HVAC vrijednu 250 milijardi dolara |
| 19 | Rej Krok (Ray Kroc) | 1902-1984 | Pretvorio brzu hranu braće Mekdonald (McDonald) u globalnog giganta putem franšize |
| 20 | Henri Lus (Henry Luce) | 1898-1967 | Izdavač masovnih magazina koji je definisao 20. vijek sa Time, Life i Sports Illustrated |
| 21 | Gordon Mur (Gordon Moore) | 1929-2023 | Suosnivač Intela, poznat po „Murovom zakonu“ da se računska snaga udvostručuje svake dvije godine |
| 22 | Robert Nojs (Robert Noyce) | 1927-1990 | „Gradonačelnik Silicijumske doline“, suosnivač Intela; ko-izumio integrisano kolo |
| 23 | Džon Bogl (John Bogle) | 1929-2019 | U Vangardu pionirski uveo pasivni indeksni fond (niske naknade, veći prinosi), omogućivši milionima Amerikanaca udobnu penziju. |
| 24 | Hauard Hjuz (Howard Hughes) | 1905-1976 | Filmski mogul i pionir avijacije, vodio ogromnu vazduhoplovnu kompaniju i pomogao definisanju crno-bijelog krimi filma |
| 25 | En Vang (An Wang) | 1920-1990 | Inovator u memoriji računara, osnivač Wang Laboratories, koji je proizvodio elektronske procesore teksta od 1970-ih. |
| 26 | Džozef S. Vilson (Joseph C. Wilson) | 1909-1971 | Njegova opklada na fotokopir aparate razlog je zašto je „Xerox“ postao glagol. |
| 27 | Dejvid Sarnof (David Sarnoff) | 1891-1971 | Komercijalizovao televiziju u RCA i definisao je sa NBC |
| 28 | Kornelijus Vanderbilt (Cornelius Vanderbilt) | 1794-1877 | Monopolista u brodarstvu i željeznici, izgradio industrijsku infrastrukturu Amerike |
| 29 | Megi Lena Voker (Maggie Lena Walker) | 1864-1934 | Prva afroamerička osnivačica banke, pionirka mikrofinansija. |
| 30 | Tomas Džeferson (Thomas Jefferson) | 1743-1826 | Prvi američki ispitivač patenata, izumio okretne stolice, šifre i napisao Deklaraciju nezavisnosti |
| 31 | Malkom Meklin (Malcom McLean) | 1913-2001 | Komercijalizovao standardni kontejner za transport, osnovnu jedinicu globalne trgovine |
| 32 | Edwin Lend (Edwin Land) | 1909-1991 | Osnivač Polaroida; njegovi izumi postavili temelje za digitalne kamere i ravne ekrane |
| 33 | Vilbur Rajt (Wilbur Wright) | 1867-1912 | Dao ljudima krila sa prvim avionom sposobnim za održivi let i izumio kontrolni sistem sa tri ose koji avioni koriste i danas |
| 34 | Orvil Rajt (Orville Wright) | 1871-1948 | Izgradio prvi avionski motor i pilotirao prvim letom. (Priliku je dobio bacanjem novčića) |
| 35 | Edvin Armstrong (Edwin Armstrong) | 1890-1954 | Izumitelj FM radija; njegovi pronalasci osnova su za sve od smartfona do WiFi-a |
| 36 | Fred Smit (Fred Smith) | 1944-2025 | Kada nešto mora apsolutno da bude tamo preko noći (osnivač dostavljačke kompanije Fedeks) |
| 37 | Di Hok (Dee Hock) | 1929-2022 | Osnivač Vize, stvorio decentralizovanu bankarsku mrežu na koju se oslanjaju moderne kreditne kartice. |
| 38 | Rut Hendler (Ruth Handler) | 1916-2002 | Suosnivačica Matela (i kreatorka Barbike), transformisala industriju igračaka direktnim marketingom za djecu |
| 39 | Džej Si Hol (J. C. Hall) | 1891-1982 | Zbog njega kupujete čestitke |
| 40 | Jan Maceliger (Jan Matzeliger) | 1852-1889 | Njegova mašina za izradu cipela smanjila troškove 50%, omogućivši jeftine patike |
| 41 | Si Džej Voker (C. J. Walker) | 1867-1919 | Prodavala proizvode za njegu kose i kozmetiku posebno formulisanu za afroameričke žene |
| 42 | Klarens Saunders (Clarence Saunders) | 1881-1953 | Osnivač Piggly Wiggly, pionir samouslužnih prodavnica |
| 43 | Huan Tripe (Juan Trippe) | 1899-1981 | Učinio Pan Am prvom globalnom aviokompanijom i stvorio ekonomsku klasu |
| 44 | King Žilet (King Gillette) | 1855-1932 | Izumio jednokratni brijač i stvaranja prihoda na osnovu tog proizvoda |
| 45 | Džim Simons (Jim Simons) | 1938-2024 | Matematika koja je postavila temelje i za teoriju struna i za najuspješniji hedž fond na Vol stritu (Wall Street) |
| 46 | Otmar Mergentaler (Ottmar Mergenthaler) | 1854-1899 | Njegova linotajp mašina ubrzala je štampanje i smanjila troškove, stvarajući osnovu za masovne medije |
| 47 | Amar Boze (Amar Bose) | 1929-2013 | Omiljen među čestim putnicima zbog izuma slušalica sa poništavanjem buke |
| 48 | Tomas Votson senior (Thomas Watson, Sr) | 1874-1956 | Pretvorio IBM u giganta i „nacrtao“ plan razvoja IT sektora vrijednog 2 biliona dolara |
| 49 | Klarens Birdsaj (Clarence Birdseye) | 1886-1956 | Njegov proces brzog zamrzavanja pokrenuo je industriju zamrznute hrane |
| 50 | Kejt Glison (Kate Gleason) | 1865-1933 | Prodavala precizne zupčanike proizvođačima automobila poput Forda. Kasnije vodila banku i dizajnirala jeftine, vatrootporne kuće |
Nikola Tesla ni u prvih 100
| Kako se navodi u opisu Tesla (1856-1943) je bivši Edisonov štićenik koji je „pomogao rivalu Vestinghausu da pobijedi u ratovima struje, a kasnije je eksperimentisao sa besplatnom, bežičnom električnom energijom“. |
Forbes 250:Americas greatest historic innovators