Rijetki skelet dinosaurusa prodat za 47,3 miliona dolara, drugi najskuplji fosil u istoriji

Rijetki skelet Nanotiranosaurusa (Nanotyrannus), manjeg srodnika Tiranosaurusa reksa (T. rex), prodat je na aukciji kuće Sotbi (Sotheby’s) u Njujorku za 47,3 miliona dolara, nakon 12 minuta nadmetanja između šest zainteresovanih kupaca.

Primjerak nazvan Džodi (Jodi) jedan je od samo tri relativno kompletna skeleta nanotiranosaurusa poznata nauci.

Postignuta cijena višestruko je premašila početnu procjenu od šest do devet miliona dolara, ali je ipak ostala nešto ispod aukcijskog rekorda za fosile, piše CNN.

Taj rekord postavljen je u julu, kada je izuzetno očuvan skelet tiranosaurusa reksa, nazvan Gas (Gus), prodat za 50,1 milion dolara.

Nanotiranosaurus Džodi je visok oko 2,9 metara i dugačak približno šest metara, što znači da je njegova dužina tek nešto veća od polovine dužine Gasa.

Rijetkost sličnih primjeraka vjerovatno je značajno doprinijela postizanju tako visoke cijene.

Samo postojanje Nanotiranosaurusa kao zasebne vrste dugo je predmet žestokih rasprava među paleontolozima.

Istraživači su tek nedavno došli do novih dokaza koji idu u prilog zaključku da je Nanotiranus bio zaseban dinosaurus, a ne mladi primjerak Tiranosaurusa reksa, kako se ranije pretpostavljalo.

Prema podacima aukcijske kuće Sotbi, skelet je izuzetno dobro očuvan, sastoji se od 191 koštanog elementa i uključuje „gotovo potpuno očuvanu“ lobanju.

Pronađen na ranču u Montani

Skelet je 2019. godine pronašla Džodi Pirson (Jodi Pierson), vlasnica ranča u američkoj saveznoj državi Montana, po kojoj je dinosaurus i dobio ime.

Iskopavanje je obavio Klejton Fips (Clayton Phipps), komercijalni paleontolog poznat po nadimku „Kauboj dinosaurusa“.

Kao i nekoliko drugih značajnih fosila koji su prethodno prodati na aukcijama, Džodi potiče iz geološke formacije Hel Krik (Hell Creek), bogatog nalazišta fosila koje se prostire kroz Montanu, Vajoming i obje Dakote.

Jedan od prvih skeleta Tiranosaurusa reksa pronađen je upravo na tom području 1902. godine.

Naziv T-rex dodijeljen je vrsti na osnovu fosila iskopanih u toj oblasti.

Godine 2006, nedaleko od mjesta na kojem je pronađena Džodi, Fips je otkrio i čuveni fosil poznat kao „Dinosaurusi u dvoboju“ (Dueling Dinosaurs).

Taj fosil danas se nalazi u Muzeju prirodnih nauka Sjeverne Karoline u Raliju.

U njemu su očuvana dva skeleta dinosaurusa koji izgledaju kao da su bili u međusobnoj borbi – Triceratops i manji Tiranosaur, koji je sada identifikovan kao Nanotiranosaurus.

Treći poznati skelet Nanotiranosaurusa nosi ime Džejn (Jane).

I on potiče iz formacije Hel Krik, a čuva se u Prirodnjačkom muzeju Berpi (Burpee Museum of Natural History) u Rokfordu, u američkoj saveznoj državi Ilinois.

Novi vlasnik može da prodaje replike muzeјima

Na osnovu ukupne veličine i razvijenosti kostiju, Sotbi navodi da je Džodi odrasli primjerak.

Kosti koje nedostaju zamijenjene su posebno izrađenim elementima, od kojih su neki napravljeni 3D štampom, a drugi vajarskim tehnikama.

Fosil je ponuđen na prodaju sa „punim pravima“, što znači da ne sadrži elemente preuzete od drugih dinosaurusa koji su zaštićeni autorskim pravima.

Novi vlasnik, čiji identitet nije poznat, zbog toga može da izrađuje replike skeleta i prodaje ih muzejima ili kolekcionarima.

Naučnici upozoravaju da vrijedni fosili nestaju iz javnosti

Prodaje fosila dinosaurusa po izuzetno visokim cijenama izazivaju oštre kritike naučnika, jer se na taj način važni primjerci uklanjaju iz javno dostupnih zbirki i mogu postati nedostupni za naučna istraživanja.

„Tek što smo zaista otkrili da je Nanotiranosaurus postojao, a sada će jedan od njegovih najboljih skeleta biti prodat onome ko ponudi najviše novca“, rekao je Stiv Brusate (Steve Brusatte), profesor paleontologije i evolucije na Univerzitetu u Edinburgu, u Škotskoj, prenosi CNN.

„Zastrašujuća je pomisao da bi mogao da nestane u trezorima nekog kolekcionara, umjesto da bude izložen u muzeju, gdje bi mogao da oduševi i inspiriše djecu, porodice i širu javnost.“

Dejvid Houn (David Hone), paleontolog i predavač zoologije na Univerzitetu Kvin Meri u Londonu (Queen Mary University of London), izjavio je da ga je veoma iznenadilo što je Džodi prodata za toliko više novca od procijenjene vrijednosti.

„Imam utisak da je riječ o balonu cijena dinosaurusa koji će u nekom trenutku morati da pukne. Cijene ne mogu da rastu zauvijek“, naveo je Houn.

Kada je riječ o potencijalnoj naučnoj vrijednosti fosila, Houn smatra da je teško donijeti zaključak bez odgovarajućih i provjerenih istraživanja koja bi sproveli stručnjaci.

„Veoma bih se iznenadio kada bi ovaj primjerak završio u javnoj zbirci i postao dostupan za proučavanje. Do tada je on praktično izvan domašaja nauke“, zaključio je Houn.