Najbogatija žena Amerike: Kako je Elis Volton stigla do 118 milijardi dolara

Bogatstvo rađa bogatstvo. Dovoljno je pitati Elis Volton (Alice Walton), koja je ponovo najbogatija žena u SAD na godišnjoj Forbes 400 listi – četvrtu godinu zaredom i 11. put u posljednjih 12 godina.

Jedina ćerka osnivača Volmarta (Walmart) Sema Voltona (Sam Walton), koji je preminuo 1992. godine, bogatija je za 12 milijardi dolara nego prije godinu, zahvaljujući rastu cijene akcija tog trgovinskog giganta od deset odsto, podstaknutom rastom e-trgovine i članstva, kao i širenjem usluge ultrabrze dostave. Volton pritom dodatno povećava razliku u odnosu na drugu najbogatiju ženu u Americi, nasljednicu kompanije Koch, Inc. Džuliju Koh (Julia Koch), čije je bogatstvo tokom protekle godine poraslo za 3,4 milijarde dolara. Ipak, ona sada ima 33,4 milijarde dolara manje od Volton, dok je prije godinu razlika iznosila 24,8 milijardi.

Volton, koja ima 76 godina, ukupno je 13. najbogatija osoba u Americi, odmah iza svoje braće Roba Voltona (Rob Walton), čije se bogatstvo procjenjuje na 132 milijarde dolara, i Džima Voltona (Jim Walton), sa 128 milijardi dolara. Zajedno, brat i sestra, uz dvoje nasljednika njihovog brata Džona Voltona (John Walton), koji je preminuo 2005, i dobrotvorne fondove koji nose njegovo ime, kontrolišu 44 odsto Volmarta. Rob Volton se 2024. povukao iz upravnog odbora Volmarta nakon više od četiri decenije na mjestu direktora, uključujući više od 20 godina na funkciji predsjednika odbora. Džim Volton i dalje predsjedava porodičnom Arvest Bank Group, koja ima imovinu vrijednu 26 milijardi dolara.

Put Elis Volton do statusa najbogatije žene u Americi počeo je 1953. godine, kada je njen otac, vlasnik prodavnice, promišljeno prenio 80 odsto vlasništva nad porodičnom holding kompanijom na svoju djecu, devet godina prije otvaranja prvog Volmarta, čime je izbjegao ogroman budući porez na nasljedstvo.

Od maloprodaje do umjetnosti

Elis je 1971. diplomirala poslovnu administraciju na Univerzitetu Triniti (Trinity University) u Teksasu. Kratko je radila u Volmartu kao nabavljač dječje odjeće, ali se kasnije usmjerila na kolekcionarstvo i kuriranje umjetnosti.

Deset godina je predsjedavala porodičnim Muzejom američke umjetnosti Kristal Bridžis (Crystal Bridges Museum of American Art) u rodnom Bentonvilu u Arkanzasu, prije nego što se 2021. povukla sa te funkcije. Stalna kolekcija muzeja fokusirana je na američku umjetnost iz posljednjih pet vjekova. Među značajnim djelima su „Rosie the Riveter“ Normana Rokvela (Norman Rockwell), „Radiator Building-Night, New York“ Džordžije O’Kif (Georgia O’Keeffe) i portret Džordža Vašingtona (George Washington) iz 1797. godine, autora Gilberta Stjuarta (Gilbert Stuart).

Volton se smatra osnivačicom muzeja, iako je gotovo cjelokupan iznos od 1,6 milijardi dolara, koliko je koštalo njegovo otvaranje 2011. godine, došao iz fondova koji nose imena njenog pokojnog brata Džona i majke Helen Volton (Helen Walton), koja je preminula 2007.

Više od šest milijardi dolara za filantropiju

Kako su akcije Volmarta snažno rasle u decenijama nakon Semove smrti, porodica je postepeno prodavala ili poklanjala akcije vrijedne desetine milijardi dolara kako bi njihov vlasnički udio ostao ispod 50 odsto, uprkos ogromnim programima otkupa sopstvenih akcija koje je sprovodio taj trgovinski gigant.

Volton je dio zarade usmjerila i u sopstvenu filantropiju, koju je značajno intenzivirala tokom posljednje decenije. Uložila je više od šest milijardi dolara u pet porodičnih dobrotvornih fondacija, koje su do 2024. godine podijelile više od procijenjene dvije milijarde dolara njenog novca. To je posljednja godina za koju su dostupne poreske prijave porodičnih neprofitnih organizacija.

Preko svoje fondacije Art Bridges, Volton je od osnivanja te neprofitne organizacije 2016. potrošila više od 500 miliona dolara na kupovinu i pozajmljivanje djela američke umjetnosti za više od 400 muzeja širom zemlje.

Takođe je uložila najmanje 250 miliona dolara u Medicinski fakultet Elis L. Volton (Alice L. Walton School of Medicine) u Bentonvilu, koji je 2025. primio prvu generaciju od 48 studenata četvorogodišnjeg programa medicine.

Iste godine, Elis i drugi članovi porodice objavili su da će na lokaciji nekadašnjeg sjedišta Volmarta u gradu izgraditi novi STEM univerzitet. Planirano je da univerzitet primi prvu generaciju studenata 2029. godine.

Andrea Murphy, Forbes

Inside The $118 Billion Fortune Of America’s Richest Woman