Kako se brazilski milijarder izborio za izuzeće od američkih carina za govedinu koju EU više ne želi
Evropska unija (EU) je u četvrtak uvela zabranu uvoza brazilske govedine jer meso iz te zemlje ne ispunjava njene standarde u vezi sa upotrebom antibiotika i bezbjednošću hrane. Ta odluka stupila je na snagu samo tri dana nakon što su Sjedinjene Američke Države počele da dozvoljavaju uvoz velikih količina govedine bez carina, poslije sastanka iza zatvorenih vrata u Ovalnoj kancelariji između predsjednika Donalda Trampa i brazilskog milijardera iz mesne industrije Žoeslija Batiste (Joesley Batista).
Tramp je prošle sedmice predstavio plan za povećanje ponude govedine na američkom tržištu ukidanjem carina na 300.000 tona uvozne govedine tokom tri mjeseca. Plan je objavljen dan nakon njegovog sastanka sa Batistom, suvlasnikom najveće kompanije za preradu mesa na svijetu.
Batista, čija je kompanija JBS preko jedne od svojih podružnica bila najveći pojedinačni donator Trampovom inauguracionom fondu, sastao se sa predsjednikom u Ovalnoj kancelariji i lobirao da se ukine uvozna carina od 26 odsto na brazilsku govedinu, objavio je Vol Strit Džurnal (Wall Street Journal).
Bijela kuća nije odgovorila na pitanja o tome iz kojih zemalja će dolaziti govedina oslobođena carina, ali se poreska olakšica može primijeniti na svaku državu koja je prema američkom sistemu uvoznih kvota svrstana u kategoriju „druge zemlje ili područja“. U tu grupu spadaju Brazil, Paragvaj, Japan, Irska i druge države EU.
U okviru kvote za „druge zemlje“, uvoz brazilske govedine ograničen je na oko 52.000 metričkih tona godišnje, a Brazil tu kvotu obično ispuni već u prvih nekoliko nedjelja godine.
Nakon toga, sva dodatna govedina poslata u SAD podliježe visokoj carini od 26,4 odsto za količine iznad kvote. Kao jedan od najvećih svjetskih izvoznika govedine, Brazil je zemlja koja najviše trpi posljedice te carine i koja bi najviše profitirala od njenog ukidanja.
Zabrana EU stvorila veliki višak mesa
Sastanak Batiste i Trampa održan je nakon što je EU najavila da će obustaviti uvoz brazilskog mesa, ostavljajući proizvođače sa ogromnim viškom mesa spremnog za izvoz.
To je stvorilo hitno usko grlo u izvozu i vjerovatno dodatno podstaklo JBS i Batistu da intenzivno lobiraju kod Trampa za pristup američkom tržištu bez carina.
Privremeno ukidanje carine za količine iznad kvote omogućava državama da mjesečno izvezu do 100.000 metričkih tona nemasnih goveđih obrezaka po principu „ko prvi dođe, prvi se uslužuje“.
Takav sistem posebno pogoduje Brazilu zbog njegovih ogromnih klaonica, velikog izvoznog kapaciteta i proizvoda koji su već spremni za isporuku.
Zašto je EU zaustavila uvoz brazilske govedine?
Evropska unija je još u maju saopštila da će obustaviti uvoz iz Brazila jer nije bila uvjerena da tamošnji proizvođači mesa ispunjavaju zahtjev da se antimikrobna sredstva ne koriste za podsticanje rasta životinja.
EU je tražila garancije koje bi obuhvatile čitav životni ciklus životinja, rekao je portparol Unije za Rojters (Reuters), ali Brazil takve garancije nije dostavio.
EU zabranjuje davanje životinjama antimikrobnih sredstava koja se koriste i za liječenje ljudi, uključujući antibiotike, jer njihova prekomjerna upotreba može dovesti do stvaranja rezistentnih bakterija.
Te bakterije mogu se prenijeti na ljude hranom, direktnim kontaktom ili preko životne sredine, čineći pojedine infekcije kod ljudi težim za liječenje.
Zabrana uvoza brazilske govedine stupila je na snagu u četvrtak.
Zanimljivo je da je Brazil 2025. bio drugi najveći dobavljač govedine za EU, odmah iza Francuske.
JBS i Batista bliski Trampu
JBS USA, kompanija Žoeslija Batiste, najveći je dobavljač i prerađivač govedine u Sjedinjenim Državama, a milijarder se tokom Trampovog drugog mandata pozicionirao kao njegov saveznik.
Američka podružnica JBS-a za živinsko meso, Pilgrim’s Pride, donirala je pet miliona dolara Trampovom inauguracionom odboru, više od bilo kog drugog pojedinačnog donatora.
Organizacije koje prate poslovne lobističke aktivnosti ocijenile su da je ta donacija dio šireg nastojanja Batiste da obezbijedi povoljnije regulatorne odluke u Vašingtonu.
Batista se uključio i kao posrednik između Brazila i SAD nakon što je Tramp uveo carinu od 50 odsto na brazilski uvoz i pozvao predsjednika Luiza Inasija Lulu da Silvu (Luiz Inácio Lula da Silva) da podnese ostavku.
Od tada mu se pripisuje značajna uloga u popravljanju odnosa dvojice predsjednika.
Batista je kasnije privatno otputovao i u Karakas, gdje je pokušao da ubijedi venecuelanskog lidera Nikolasa Madura (Nicolás Maduro) da odstupi sa vlasti nakon Trampovog ultimatuma, djelujući kao nezvanični izaslanik Bijele kuće.
Kontroverzna pravna prošlost
Tramp je prihvatio Batistu kao partnera uprkos njegovoj kontroverznoj pravnoj prošlosti.
On i njegov brat Vesli Batista (Wesley Batista), koji zajedno kontrolišu JBS, uhapšeni su 2017. u okviru velike brazilske istrage o podmićivanju i navodno su proveli šest mjeseci u pritvoru.
Kasnije su priznali da su podmićivali više od 1.800 brazilskih političara kako bi izgradili svoje mesno carstvo i pristali da plate kaznu od 3,2 milijarde dolara.
Tokom Trampovog prvog mandata, 2020. godine, američko Ministarstvo pravde i Komisija za hartije od vrijednosti (SEC) kaznili su JBS i Batistine firme sa više miliona dolara zbog kršenja propisa o podmićivanju u inostranstvu.
SEC je tada ukazao na „dubok neuspjeh“ korporativnog upravljanja.
Braća Batista vrijede po 4,4 milijarde dolara
Žoesli i Vesli Batista nalaze se među 1.000 najbogatijih ljudi u svijetu.
Forbes procjenjuje da svaki od njih vrijedi oko 4,4 milijarde dolara.
Posao su naslijedili od oca, koji je kompaniju osnovao kao malu mesaru u centralnom Brazilu.
Mary Whitfill Roeloffs, Forbes
How A Brazilian Billionaire Won A U.S. Tariff Exemption For Beef The EU Won’t Buy