Evropski proizvođači kovčega upozoravaju da bi ih jeftini uvoz iz Kine mogao uništiti

Evropski proizvođači pogrebnih kovčega udružuju se kako bi zatražili od Brisela da pokrene istragu o uvozu iz Kine, upozoravajući da niske cijene i moguće zloupotrebe carinskih propisa ugrožavaju industriju koja se oslanja na jedno od najpredvidljivijih tržišta na kontinentu – smrt.

Grupa proizvođača, koja do sada nije imala sopstveno lobističko predstavništvo, formirala je koaliciju i sastala se sa zvaničnicima Evropske komisije, uključujući predstavnike njenog odjeljenja za trgovinu, saopštili su organizatori inicijative za Politiko (Politico).

Grupa priprema antidampinšku žalbu, odnosno zahtjev da EU ispita da li kineski proizvođači prodaju pogrebne kovčege na evropskom tržištu po nepravedno niskim cijenama.

Predstavnici industrije tvrde da se posljedice već osjećaju.

Tokom posljednjih pet godina zatvorena je približno četvrtina evropskih proizvođača pogrebnih kovčega, pa je njihov broj smanjen sa oko 120 na 90, prema riječima Folka Ćulija (Folco Ciulli), konsultanta koji pomaže u koordinaciji žalbe.

„Manje kompanije nijesu mogle da izdrže konkurenciju uvoznika izvan Evrope“, rekao je Ćuli, dodajući da su preživjeli proizvođači preuzeli svega polovinu proizvodnje kojom su se ranije bavile ugašene kompanije.

Inicijativa je uslijedila nakon što je grupa poslanika Evropskog parlamenta prošle godine uputila apel evropskom komesaru za trgovinu Marošu Šefčoviču.

Poslanici su izrazili zabrinutost zbog kineske konkurencije, a odgovoreno im je da industrija može podnijeti zvaničnu trgovinsku žalbu.

„EU preduzima odlučne mjere kako bi zaštitila svoju industriju od uvoza koji se odvija pod nepoštenim trgovinskim uslovima, a trenutno je na snazi više od 200 takvih mjera“, rekao je portparol Evropske komisije.

Nije želio da potvrdi sastanke sa proizvođačima, objašnjavajući da su kontakti sa predstavnicima industrije povodom mogućih zahtjeva za trgovinsku zaštitu povjerljivi.

Cijena smrti

U središtu argumentacije evropskih proizvođača nalazi se ogromna razlika u cijenama.

Prema njihovim procjenama, proizvodnja pogrebnog kovčega u Kini košta približno trećinu iznosa potrebnog za proizvodnju uporedivog kovčega u Italiji, čak i kada se koristi ista vrsta drveta.

Koalicija, koja još nije usaglasila sopstveni naziv, ukazuje na više faktora za koje smatra da kineskim proizvođačima daju prednost.

Među njima su državne subvencije, poreske olakšice povezane sa izvozom, niži troškovi rada i jeftinija drvna građa.

Koalicija takođe tvrdi da kineski proizvođači imaju koristi od povlašćenih lanaca snabdijevanja sirovinama, kao i da su više američke carine na kinesku robu doprinijele preusmjeravanju proizvodnje prema Evropi.

Međutim, same niske cijene ne predstavljaju damping prema trgovinskim pravilima EU.

Da bi obezbijedili uvođenje antidampinških carina, evropski proizvođači moraju dostaviti dokaze da kineske kompanije prodaju kovčege u EU po cijenama nižim od njihove utvrđene normalne vrijednosti, da evropska industrija trpi značajnu štetu i da su upravo takav uvoz i nepoštene cijene uzrok te štete.

Zbog toga koalicija prikuplja detaljne podatke o troškovima proizvodnje, sirovinama, radnoj snazi i fabričkim prodajnim cijenama kako bi uporedila istovjetne kovčege proizvedene u Kini i Evropi.

Nešto se ne uklapa u računicu?

Evropski proizvođači pogrebnih kovčega ispituju i pretpostavku da se pojedini kovčezi koji stižu iz Kine u EU ne evidentiraju u odgovarajućoj carinskoj kategoriji.

Emilijano Ingušo (Emiliano Inguscio), matematičar kojeg je industrija angažovala da analizira trgovinske i proizvodne podatke, kaže da je njegovim proračunima utvrđena neobjašnjena razlika koja u Italiji odgovara količini od oko 30.000 kovčega godišnje.

„U teoriji, broj kovčega dostupnih za potrošnju trebalo bi približno da odgovara domaćoj proizvodnji uvećanoj za uvoz, umanjenoj za izvoz i prilagođenoj promjenama zaliha“, objasnio je Ingušo.

Pošto je potražnja za pogrebnim kovčezima relativno predvidljiva i usko povezana sa stopom smrtnosti, on smatra da bi značajne razlike mogle ukazivati na to da se dio uvoza ne evidentira pravilno.

Koalicija strahuje da bi takve pošiljke mogle izbjeći precizno evidentiranje u uvoznim statistikama, čime bi stvarni obim kineske konkurencije ostao prikriven.

To je dovelo do pretpostavke koju proizvođači nazivaju „IKEA rupa u propisima“.

Prema toj teoriji, pojedini kineski kovčezi stižu u Evropu rastavljeni i zapakovani u ravne pakete, dok se njihovi djelovi carinskim organima prijavljuju kao drveni elementi, a ne kao gotovi pogrebni proizvodi.

Nakon ulaska u EU, djelovi se sastavljaju i prodaju kao kovčezi.

Evropska komisija potvrdila je da se, prema međunarodnim carinskim pravilima, i nesastavljena roba može klasifikovati kao gotov proizvod, pod uslovom da zadržava osnovne karakteristike završenog proizvoda.

To znači da se rastavljeni kovčeg zapakovan u ravni paket ne može nužno tretirati samo kao skup drvenih djelova za potrebe carinjenja.

Industrija je ukazala i na drugu moguću rupu u propisima: uvoz kovčega koji se prijavljuju kao ambalaža za drugu robu, umjesto kao zasebni komercijalni proizvodi.

Sve širi trgovinski sukob sa Kinom

Kampanja proizvođača pogrebnih kovčega odražava šire promjene u trgovinskim sporovima Evrope i Kine, jer se pritužbe zbog konkurencije jeftine kineske robe više ne odnose samo na strateške sektore, poput električnih automobila, čelika i hemijske industrije, već se šire i na tradicionalne proizvodne djelatnosti.

Prema najnovijem godišnjem izvještaju Evropske komisije o mjerama trgovinske zaštite, objavljenom u septembru, EU je tokom 2025. godine pokrenula 32 nove istrage u toj oblasti, gotovo dostigavši rekord iz prethodne godine.

Proizvođači pogrebnih kovčega ne bi bili prva relativno mala, tradicionalna evropska industrija koja je dobila zaštitu od kineske konkurencije.

Evropska komisija je u januaru uvela antidampinške carine od 56 do 60 odsto na svijeće iz Kine, nakon istrage o šteti nanesenoj industriji EU koja zapošljava oko 9.000 ljudi u 80 kompanija.