Ubjedljiva pobjeda krajnje desne AfD na izborima povećala pritisak na kancelara Merca

Njemački kancelar Fridrih Merc (Friedrich Merz) suočio se danas sa pojačanim pritiskom nakon što je krajnje desna Alternativa za Njemačku (AfD) ostvarila ubjedljivu pobjedu na regionalnim izborima, što bi moglo otvoriti put prvoj desničarsko-populističkoj vladi na nivou jedne njemačke savezne pokrajine još od nacističkog perioda.

AfD, koji je njemačka domaća obavještajna služba u pojedinim djelovima zemlje klasifikovala kao ekstremističku organizaciju, u nedjelju je na izborima u istočnoj saveznoj pokrajini Saksonija-Anhalt ostao tek nešto ispod apsolutne većine.

Zbog nacističke prošlosti Njemačke, krajnje desni pokreti tradicionalno su pod snažnim nadzorom, dok druge velike partije održavaju takozvani politički „zaštitni zid“ i odbijaju bilo kakav oblik saradnje sa AfD-om, piše AP.

Za razliku od većine evropskih zemalja, savremena Njemačka do sada nije imala krajnje desnu ili desničarsko-populističku partiju na čelu savezne vlade, vlade neke pokrajine ili velikog grada.

Merc, lider demohrišćanske CDU, došao je na vlast obećavajući da će oslabiti AfD, ali to obećanje nije uspio da ispuni.

Snažan rezultat AfD-a predstavlja veliki politički problem za Njemačku i Merca u trenutku kada se Evropa suočava sa nizom izazova, uključujući nastavak ruske agresije na Ukrajinu, sumnje na kampanju sabotaža usmjerenih na zemlje NATO-a i komplikovane odnose sa američkim predsjednikom Donaldom Trampom.

Krajnje desne partije širom Evrope pozdravile su rezultat izbora.

Merc pod pritiskom zbog lošeg rezultata CDU-a

Predstoje komplikovani pregovori o formiranju koalicije, dok kandidat AfD-a za premijera pokrajine Ulrih Zigmund (Ulrich Siegmund) i dalje želi da postane prvi krajnje desni šef jedne pokrajinske vlade.

„Danas vam poručujem da moramo vratiti našu staru, bezbjednu i lijepu Njemačku. Juče smo dokazali da je to moguće i zato ćemo tim putem sada ići zajedno“, rekao je Zigmund novinarima u Berlinu u ponedjeljak.

Izborni rezultat značajno slabi kancelara, koji će djelimično biti smatran odgovornim za istorijski poraz svoje partije, nakon što je CDU predvodio tu pokrajinu posljednje 24 godine.

Podrška CDU-u pala je za polovinu, dok je AfD više nego udvostručio svoj udio glasova.

Rezultat bi mogao dodatno ojačati AfD i pred druge pokrajinske izbore koji se održavaju kasnije ovog mjeseca.

AfD, poznat po proruskim stavovima i radikalnoj politici protiv imigracije, najveća je opoziciona partija u njemačkom saveznom parlamentu, a najjaču podršku ima na nekada komunističkom i ekonomski slabijem istoku zemlje, gdje se nalazi i Saksonija-Anhalt.

Preuzimanje vlasti u jednoj saveznoj pokrajini predstavljalo bi najveći politički uspjeh AfD-a u njegovoj 13-godišnjoj istoriji, i to u trenutku širokog nezadovoljstva saveznom vladom, koja još nije uspjela da uvjeri birače da može pokrenuti usporenu njemačku ekonomiju.

Krajnja ljevica mogla bi odlučivati o vlasti

Iako je Zigmund odbacio mogućnost manjinske vlade AfD-a, njegova partija bi potencijalno mogla formirati vlast sa krajnje lijevim BSW-om, koji je osvojio 5,3 odsto glasova.

Dvije partije dijele proruski kurs i protivljenje imigraciji, ali se ne slažu o nizu drugih pitanja.

Glavni kandidat BSW-a na izborima Tomas Šulce (Thomas Schulze) u ponedjeljak je ponovo izrazio spremnost svoje partije da pomogne da kandidat AfD-a bude izabran za premijera pokrajine u lokalnom parlamentu.