Tramp prijeti zabranom izvoza dizela, Evropa pod pritiskom da oslobodi rezerve

Predsjhednik SAD Donald Tramp rekao je da bi mogao da zatraži od evropskih zemalja da oslobode dio svojih rezervi dizela, dok razmatra zabranu američkog izvoza tog goriva.

Komentar američkog predsjednika dolazi nakon što su cijene dizela ove sedmice dostigle rekordne nivoe na benzinskim pumpama u Ujedinjenom Kraljevstvu, dok rat u Iranu nastavlja da vrši pritisak na snabdijevanje prerađenim gorivima, piše BBC.

Ujedinjeno Kraljevstvo u velikoj mjeri zavisi od uvoza dizela iz SAD. Međutim, pošto se i američki birači suočavaju sa višim troškovima goriva uoči međuizbora u novembru, Tramp je zaprijetio ograničavanjem izvoza dizela.

Britanija je o prijetnjama po snabdijevanje iz SAD razgovarala sa Evropskom unijom, koja u petak održava sastanak posvećen tom pitanju.

Zabrana izvoza mogla bi da obori cijene u SAD, ali podigne ih drugdje

Zabrana izvoza preplavila bi američko tržište dizelom i mogla bi značajno da snizi cijene za vozače u SAD.

Stručnjaci, međutim, upozoravaju da bi takva zabrana dodatno pogurala cijene dizela u drugim zemljama, osim ako ne uspiju da pronađu dodatne izvore snabdijevanja.

SAD su jedan od ključnih svjetskih dobavljača dizela i izvoze između 1,2 i 1,5 miliona barela dnevno, pri čemu najveći dio završava u Latinskoj Americi.

Evropske zemlje, uključujući Francusku, Nizozemsku i Ujedinjeno Kraljevstvo, takođe uvoze značajne količine iz SAD nakon smanjenja snabdijevanja iz Rusije i sa Bliskog istoka.

Ruska invazija na Ukrajinu dovela je do sankcija i preusmjeravanja ruske prodaje van Evrope. U novije vrijeme, ukrajinski napadi na ruske rafinerijske kapacitete dodatno su uticali na globalnu ponudu.

Rat predvođen SAD protiv Irana ograničio je protok i sirove nafte i prerađenog dizela iz tog regiona.

Tramp: Možda ćemo tražiti da Evropa oslobodi rezerve

Tramp je u četvrtak upitan da li će pozvati evropske zemlje da oslobode dio sopstvenih rezervi dizela.

„Možda ćemo to uraditi. Oni imaju nešto dizela“, rekao je.

Američki ministar finansija Skot Besent (Scott Bessent) ranije je na društvenim mrežama pozvao Evropu da bude spremna da odmah oslobodi dio svojih rezervi dizela, navodeći da američki farmeri, prevoznici i kompanije „ne bi trebalo da sami nose teret“ dok cijene rastu.

Dizel u Britaniji blizu dvije funte po litru

Cijene dizela u Ujedinjenom Kraljevstvu ove sedmice dostigle su rekordne nivoe i kreću se tik ispod dvije funte (2,35 eura) po litru, prema podacima automobilskog udruženja RAC.

Više od polovine dizela koji se koristi u Ujedinjenom Kraljevstvu dolazi iz uvoza, a 31% tog uvoza stiže iz SAD.

Nizozemska i Belgija zajedno obezbjeđuju više od trećine britanskog uvoza dizela.

Britanski ministar energetike Martin Meklaski (Martin McCluskey) razgovarao je u četvrtak sa evropskim kolegama o mogućoj zabrani.

Izvor upoznat sa razgovorima rekao je za BBC da je razumno pripremati koordinisani odgovor sa drugim zemljama, uključujući članice EU, ali je dodao da su evropske rezerve i dalje djelimično popunjene nakon koordinisanog oslobađanja strateških zaliha goriva ranije ove godine.

„Imamo raznovrsno i otporno snabdijevanje. Nastavljamo razgovore sa međunarodnim partnerima i britanskom industrijom goriva“, rekao je portparol britanske vlade.

Vlada je naglasila da nema razloga za zabrinutost zbog mogućih nestašica dizela, iako se očekuje dalji rast cijena.

Evropa raspolaže velikim strateškim zalihama

Pravila Međunarodne agencije za energetiku nalažu da zemlje članice, uključujući Ujedinjeno Kraljevstvo, moraju imati zalihe nafte u količini ekvivalentnoj 90 dana neto uvoza.

Pravila Evropske unije predviđaju da članice moraju držati rezerve dovoljne za 61 dan domaće potrošnje.

EU ukupno raspolaže sa skoro 109 miliona tona hitnih rezervi sirove nafte i goriva, od čega se oko trećina odnosi na dizel i srodne proizvode.

Portparol Evropske komisije rekao je da se o situaciji sa dizelom vodi „mnogo razgovora i mnogo sastanaka“, uključujući i kontakte na visokom nivou sa američkom administracijom.

Kina i Rusija dodatno stežu tržište

Dodatni pritisak na globalno tržište dizela mogao bi da dođe iz Kine, gdje su rafinerije, prema izvještajima, obustavile oktobarski izvoz određenih naftnih derivata jer Peking daje prioritet domaćem snabdijevanju.

Cijene benzina i dizela širom svijeta naglo su porasle od izbijanja američko-izraelskog rata u Iranu u februaru.

Zatvaranje strateški važnog Hormuškog moreuza, kroz koji uobičajeno prolazi oko petine svjetske nafte i gasa, podiglo je cijene proizvoda dobijenih iz nafte.

Dodatni pritisak na cijene stvorila je i ruska zabrana izvoza, s obzirom na to da je Rusija takođe veliki dobavljač dizela.

Tramp računa na niže cijene pred međuizbore

Tramp tvrdi da bi zadržavanje viška dizela u SAD snizilo domaće cijene na pumpama i donijelo trenutno olakšanje vozačima, prevoznicima i kompanijama uoči međuizbora.

Međutim, Dejvid Fajf (David Fyfe), glavni ekonomista kompanije Argus Media, rekao je da bi prekid američkog izvoza vjerovatno doveo do snažnog skoka međunarodnih cijena.

Dizel je u Ujedinjenom Kraljevstvu dostigao istorijski maksimum, a najnoviji podaci RAC-a pokazuju prosječnu cijenu od 199,79 penija po litru, u odnosu na 142,38 penija ranije.

Dizel je teže rafinisati od benzina, a budući da se široko koristi u transportnoj industriji i poljoprivredi, potražnju je veoma teško brzo smanjiti.

Ujedinjeno Kraljevstvo ima četiri rafinerije koje proizvode više nego dovoljno benzina za domaće potrebe, ali ne proizvode dovoljno dizela da bi zadovoljile tražnju zemlje.

Krajem juna na britanskim putevima bilo je 15,1 milion dizel vozila, prema podacima Ministarstva saobraćaja, što je pad sa 15,7 miliona godinu ranije.

Od toga je bilo 9,8 miliona dizel automobila, u odnosu na 10,4 miliona godinu ranije.