SpaceX nije uspio da odbaci tužbu zbog zagađenja vazduha iz AI centara za obradu podataka u Memfisu

Odjeljenje za vještačku inteligenciju kompanije SpaceX, SpaceXAI, nije uspjelo da izdejstvuje odbacivanje tužbe koju je protiv njega podnijela američka organizacija za građanska prava NAACP, a postupak će biti nastavljen pred saveznim sudom u Misisipiju, navodi se u odluci sudije.

U tužbi se tvrdi da je odjeljenje za vještačku inteligenciju vazduhoplovnog i odbrambenog tehnološkog konglomerata Ilona Maska (Elon Musk) prekršilo američki Zakon o čistom vazduhu (Clean Air Act) korišćenjem gasnih turbina za proizvodnju električne energije potrebne za rad ogromnih centara za obradu podataka namijenjenih vještačkoj inteligenciji u širem području Memfisa, prenosi CNBC.

Centri za obradu podataka Colossus, kao i elektrana koju SpaceXAI gradi u Sauthejvenu, u saveznoj državi Misisipi, već godinama izazivaju protivljenje lokalnog stanovništva.

Organizacije Southern Environmental Law Center i Earthjustice podnijele su tužbu u ime organizacije NAACP pred Okružnim sudom SAD-a za Sjeverni okrug Misisipija u aprilu 2026. godine.

Prema navodima tužbe, kompanija xAI i njena podružnica MZX Tech u periodu od avgusta do decembra 2025. godine instalirale su i koristile 27 gasnih turbina u Sauthejvenu, „bez dozvole za emisije u vazduh i bez obzira na zdravlje i bezbjednost ljudi koji žive u blizini“.

SpaceXAI je u vlasništvu i pod upravom kompanije SpaceX, koja je ovo odjeljenje preimenovala u SpaceXAI, odnosno SpaceXSI.

U tužbi se navodi da turbine emituju zagađujuće materije koje doprinose stvaranju smoga, kao i suspendovane čestice koje mogu povećati zdravstvene rizike, izazvati neprijatne mirise i dovesti do drugih neželjenih posljedica.

SpaceX tvrdio da za turbine nijesu potrebne dozvole

Advokati kompanije SpaceXAI u zahtjevu za odbacivanje tužbe, podnijetom u junu, tvrdili su da postupak koji je pokrenuo NAACP treba obustaviti jer su turbine, koje su opisali kao „mobilne“, izuzete od obaveze pribavljanja dozvola.

Takođe su tvrdili da NAACP nema pravo da podnese tužbu na osnovu saveznog Zakona o čistom vazduhu i da su tužbe koje podnose takve organizacije građana protivne Ustavu SAD-a.

Sudija koji vodi postupak odbacio je te argumente.

„Budući da tužioci imaju zakonsko pravo da pokrenu postupak prema Zakonu o čistom vazduhu, da turbine za sagorijevanje nijesu ‘mobilni izvori’ prema planu za sprovođenje propisa o kvalitetu vazduha u Misisipiju i da odredba koja građanima omogućava podnošenje tužbi nije u suprotnosti sa članom II Ustava niti sa doktrinom koja zabranjuje neustavno prenošenje ovlašćenja na privatne subjekte, tužbeni zahtjevi će biti razmatrani u nastavku postupka“, navodi se u sudskoj odluci.

Sud prethodno odbio i zahtjev Ministarstva pravde

Odluka je donijeta oko dvije nedjelje nakon što je isti sud odbio zahtjev američkog Ministarstva pravde da obustavi postupak protiv Maskove kompanije.

SpaceX nije odmah odgovorio na zahtjev za komentar.