Referendum koji bi mogao “zatvoriti” granice Švajcarske

Švajcarski glasači danas odlučuju na referendumu bez presedana koji bi mogao suštinski promijeniti ko može da se preseli i živi u Švajcarskoj. Na referendumu bi se moglo odlučiti o ograničavanju populacije zemlje na 10 miliona stanovnika.

Šta stoji iza švajcarskog referenduma?

Referendum je pokrenula krajnje desna Švajcarska narodna stranka, koja je sve nezadovoljnija onim što vidi kao probleme povezane sa imigracijom – rastom cijena stanova i opterećenjem infrastrukture, što nazivaju „pritiskom gustine“.

Tačno je da Švajcarska ima višu stopu imigracije od evropskog prosjeka koji iznosi manje od 2%. Imigracija je doprinijela rastu stanovništva od oko 10% u posljednjih 10 godina, pa je broj stanovnika porastao na oko 9,1 milion.

Švajcarska nije članica EU, ali jeste dio Šengen zone, koja omogućava slobodno kretanje ljudi unutar EU, kao i u Švajcarskoj, Norveškoj, Lihtenštajnu i Islandu.

Blumberg (Bloomberg) navodi da je slobodno kretanje počelo 2002. godine širom EU i da je tokom tog perioda 80% rasta stanovništva Švajcarske bilo rezultat imigracije, najvećim dijelom iz evropskih susjednih zemalja.

Šta bi značilo „da“ na referendumu?

Ako bi referendum rezultirao ograničenjem stanovništva na 10 miliona, vlasti bi morale da pronađu način da to sprovedu kada populacija pređe 9,5 miliona.

Kontrole imigracije bi bile pooštrene, a kada broj stanovnika dostigne 10 miliona, Švajcarska više ne bi dozvoljavala slobodno kretanje unutar EU. Gardian (Guardian) navodi da bi taj prag mogao biti dostignut između 2033. i 2041. godine.

Bloomberg Opinion smatra da ovo nije rješenje za Švajcarsku, upozoravajući da bi to imalo ozbiljne ekonomske posljedice, jer EU čini oko polovine švajcarskog izvoza i 70% uvoza.

Ovi trgovinski i ekonomski aranžmani sa EU su duboko povezani, što znači da bi bilo teško ukinuti slobodno kretanje ljudi, a zadržati ekonomske pogodnosti šireg sporazuma sa EU. Slična situacija dogodila se nakon Bregzita, kada je izbor za veću političku nezavisnost Ujedinjenog Kraljevstva imao ekonomski trošak od oko 2 do 4% BDP-a, prema novijim procjenama.

Savezna vlada je zabrinuta jer više ljudi odlazi u penziju nego što ulazi na tržište rada, što znači da ekonomija zavisi od stranih radnika, posebno u sektorima poput zdravstva i njege.

Blumberg sugeriše da bi umjesto ograničenja vlasti mogle brže procesuirati azil i jasnije razdvojiti azil od radne migracije.

Gardian navodi da bi takav limit „razorio otvorenost koja je ovu zemlju učinila bogatom“. Švajcarska ima visoko razvijenu i diverzifikovanu ekonomiju, visoke plate i relativno nisku nejednakost, a takođe ima i natprosječan životni prostor po stanovniku u Evropi.

Sa stanovišta preseljenja, ako referendum prođe, Švajcarska – kao treća najsigurnija zemlja na svijetu – postala bi znatno teža destinacija za imigraciju.

Švajcarski referendum – i druge evropske zemlje vode slične debate

Ovaj referendum se ne dešava izolovano, jer se slične političke rasprave vode širom Evrope.

U Francuskoj, Le Mond (Le Monde) prenosi izvještaj nacionalne statističke agencije INSEE, prema kojem će neto migracije privremeno održavati rast stanovništva, ali će nakon 2037. godine pad nataliteta i starenje populacije dovesti do demografskog pada. Imigracija je, ekonomski gledano, neophodna za zemlju sa starijom populacijom.

Ovo se dešava u kontekstu novih evropskih zakona o azilu i migracijama koji su stupili na snagu u 27 članica EU. Glavna promjena je stroži i brži sistem, zasnovan na skriningu, registraciji i kraćim rokovima, uz veći fokus na zadržavanje migranata na spoljnim granicama EU.

U praksi, Brisel sada migracije sve više tretira kao pitanje bezbjednosti i odvraćanja, a ne samo kao pitanje tržišta rada. Kritičari tvrde da se time rješava pogrešan problem, jer su neregularni dolasci već ispod nivoa iz 2015. godine, dok Evropa i dalje ima manjak radne snage i starenje stanovništva.

Ko će pobijediti na referendumu?

Situacija je neizvjesna, a France24 navodi da su ankete gotovo izjednačene, oko 50–50%, slično kao pred Bregzit u Velikoj Britaniji.

Kako navodi France24, mnoge političke partije smatraju predlog nepromišljenim / Zeleni ga nazivaju „anti-stranačkom mjerom“, Socijalisti „inicijativom haosa“, a centristi „površnim rješenjem“.

Jedno je jasno: ako referendum prođe, preseljenje u Švajcarsku postaće znatno teže. Kontrole imigracije bi se odmah pooštrile nakon prelaska 9,5 miliona stanovnika, a slobodno kretanje sa EU bi prestalo kada se dostigne 10 miliona, uz uvođenje novih viznih i radnih režima sličnih post-bregzit Britaniji.

Alex Ledsom, saradnica Forbesa

Swiss Referendum Could Make Relocation To Switzerland Much Harder