Orban priznao istorijski poraz od opozicije desnog centra u Mađarskoj

Dugogodišnji mađarski nacionalistički lider Viktor Orban priznao je danas poraz nakon ubjedljive izborne pobjede opozicione stranke Tisa (Tisza), što predstavlja udarac za njegove saveznike u Rusiji i Bijeloj kući američkog predsjednika Donalda Trampa.

Rezultati na osnovu 81,5 odsto prebrojanih glasova pokazali su da je stranka desnog centra i proevropske orijentacije Tisa, koju predvodi Peter Mađar (Peter Magyar), osvojila 137 mandata, odnosno ključnu dvotrećinsku većinu, u parlamentu koji ima 199 poslanika, ispred Orbanove stranke Fides (Fidesz), prenosi Rojters (Reuters).

„Izborni rezultati još nijesu konačni, ali situacija je razumljiva i jasna“, rekao je Orban u izbornom štabu Fidesa. „Izborni rezultat je za nas bolan, ali jasan.“

Anketari su predviđali rekordnu izlaznost, a mađarska televizija prikazivala je duge redove ispred pojedinih biračkih mjesta u Budimpešti. Podaci u 16.30 po GMT-u, pola sata prije zatvaranja biračkih mjesta, pokazali su da je glasalo 77,8 odsto birača, u odnosu na 67,8 odsto četiri godine ranije.

Ako konačni rezultati potvrde prve pokazatelje, kraj Orbanove vladavine nakon 16 godina na vlasti imao bi značajne posljedice ne samo za Mađarsku, već i za Evropsku uniju, Ukrajinu i šire.

To bi vjerovatno značilo kraj konfliktnе uloge Mađarske unutar EU, što bi moglo otvoriti put za kredit od 90 milijardi eura (105 milijardi dolara) za ratom pogođenu Ukrajinu, koji je Orban blokirao.

Poraz Orbana mogao bi da znači i eventualno odmrzavanje evropskih fondova za Mađarsku, koje je Brisel suspendovao zbog, kako je naveo, Orbanovog urušavanja demokratskih standarda.

Orbanov odlazak takođe bi uskratio ruskom predsjedniku Vladimiru Putinu glavnog saveznika u EU i izazvao potrese u zapadnim desničarskim krugovima, uključujući i Bijelu kuću.

U samoj Mađarskoj, pobjeda Tise mogla bi otvoriti prostor za reforme za koje ta stranka tvrdi da bi bile usmjerene na borbu protiv korupcije i obnovu nezavisnosti pravosuđa i drugih institucija.

Ipak, domet tih reformi zavisiće od toga da li Tisa može da obezbijedi dvotrećinsku ustavnu većinu potrebnu za poništavanje velikog dijela Orbanovog političkog nasljeđa.

Ekonomska stagnacija oslabila podršku Orbanu

Orban, euroskeptik, izgradio je model „neliberalne demokratije“ koji se smatra svojevrsnim obrascem za Trampov pokret Make America Great Again (MAGA) i njegove pristalice u Evropi.

Ali mnogi Mađari postajali su sve umorniji od 62-godišnjeg Orbana nakon tri godine ekonomske stagnacije i naglog rasta troškova života, kao i izvještaja da oligarsi bliski vlasti gomilaju sve veće bogatstvo.

Lider Tise Mađar, čini se, uspio je da iskoristi to nezadovoljstvo, navodi Rojters.

Orban je pokušao da nedjeljne izbore predstavi kao izbor između „rata i mira“. Tokom kampanje, vlada je preplavila zemlju porukama upozorenja da bi Mađar uvukao Mađarsku u ruski rat protiv Ukrajine, što on odlučno negira.