Lagard: Evropa mora prilagoditi model rasta novim ekonomskim okolnostima

Evropska ekonomija suočava se sa krajem modela rasta koji se decenijama zasnivao na snažnoj globalnoj trgovini, konkurentnoj industriji i stabilnom međunarodnom poretku, poručila je danas predsjednica Evropske centralne banke (ECB) Kristin Lagard (Christine Lagarde), pozivajući Evropu da bolje iskoristi svoje jedinstveno tržište i potencijal za razvoj novih tehnologija.

Evropski poslijeratni model rasta slabi jer se mijenjaju uslovi na kojima je počivao, objavila je ECB na svom sajtu, prenoseći govor Lagard na Svjetskom ekonomskom forumu u Ženevi.

Evropa je, kao jedna od najotvorenijih svjetskih ekonomija, snažno profitirala od globalizacije, ali trgovinska ograničenja sve više otežavaju takav model rasta. Samo prošle godine u svijetu je uvedeno više od 2.500 novih trgovinskih ograničenja, navela je.

Skupa struja i geopolitičke tenzije

Istovremeno, Kina sve više konkuriše evropskoj industriji u sektorima sa većom dodatom vrijednošću, dok je nestala i prednost relativno jeftine energije na koju se evropska industrija nekada oslanjala.

Cijene električne energije za energetski intenzivnu industriju u EU prošle godine bile su u prosjeku više nego dvostruko veće nego u SAD i oko 50 odsto više nego u Kini, naglasila je Lagard.

Na evropsku ekonomiju dodatno utiču geopolitičke tenzije i promjene globalnog bezbjednosnog poretka.

Uprkos izazovima, Evropa ima važne prednosti, uključujući najveću mrežu trgovinskih sporazuma, snažnu industrijsku bazu, kvalifikovanu radnu snagu i jedinstveno tržište sa 450 miliona potrošača.

Kompanije treba da ulažu u AI

Ekonomija eurozone prošle godine porasla je 1,5 odsto, a rast je u cjelini bio podstaknut domaćom tražnjom. Ona je pozitivno doprinijela i rastu od 0,4 odsto u drugom kvartalu ove godine, a trebalo bi da ostane glavni pokretač rasta i u 2026.

Prema riječima Lagard, Evropa sada mora iskoristiti otpornost domaće tražnje kako bi dugoročno podstakla ekonomski rast, između ostalog boljim korišćenjem potencijala jedinstvenog tržišta.

Posebno je važno ubrzati primjenu vještačke inteligencije kako Evropa ne bi ponovila iskustvo prve digitalne revolucije, kada su najveće ekonomske koristi od novih tehnologija ostvarene izvan Evrope.

„Ne možemo sebi priuštiti da ponovimo takvo iskustvo sa vještačkom inteligencijom – drugom industrijskom revolucijom“, navela je Lagard.

Evropske kompanije ove godine trebalo bi da u vještačku inteligenciju usmjere u prosjeku oko devet odsto ukupnih ulaganja, pokazuju podaci koje je iznijela Lagard.

Međutim, širenje novih tehnologija koče rascjepkanost jedinstvenog tržišta i tržišta kapitala. Kompanije se i dalje uglavnom takmiče na nacionalnim tržištima, dok inovativne firme nakon početne faze razvoja teže dolaze do kapitala potrebnog za dalji rast.

Kako smanjiti investicioni jaz između Evrope i SAD?

Prema podacima Evropske investicione banke, evropske brzorastuće kompanije u prvih pet godina poslovanja prikupe približno jednako kapitala kao one iz San Franciska, ali do desete godine prikupe oko 50 odsto manje.

Oko 12 odsto evropskih scale-up kompanija preselilo se izvan EU, najviše u SAD.

Evropa zato radi na boljoj integraciji jedinstvenog tržišta i tržišta kapitala. Među predlozima je i „EU Inc.“, pravni okvir na nivou EU koji bi kompanijama omogućio osnivanje prema jedinstvenim pravilima i poslovanje širom Unije.

Istovremeno se radi na integraciji tržišta kapitala, a lideri EU pozvali su zakonodavce da do kraja 2026. postignu dogovor o paketu mjera za njegovo povezivanje.

„Bolje korišćenje veličine evropskog tržišta omogućilo bi kompanijama da brže rastu, ubrzalo širenje novih tehnologija i povećalo produktivnost“, zaključila je Lagard.