Falsifikatori reklamiraju lažni novac na TikToku
Iz crnih koverti vire svežnjevi novčanica eura, sa karakterističnim holografskim folijama na zelenim, plavim i narandžastim novčanicama Evropske unije. „Otkrijte o čemu svi govore“, glasi slogan oglasa koji se tokom oktobra prikazivao na TikToku.
Drugi oglasi koje je objavio isti nalog znatno su otvoreniji u predstavljanju onoga što nude.
„Lažni novac izgleda kao pravi, ali možete li uočiti razliku?“, navodi se u jednom video-snimku.
U drugom, video generisan pomoću vještačke inteligencije prikazuje tinejdžera koji podsjeća na junaka Piksarovih (Pixar) animiranih filmova kako lažnim novcem kupuje Ajfon (iPhone) u prodavnici kompanije Epl (Apple).
Ovi oglasi usmjeravaju korisnike na nalog na Telegramu koji nudi različite falsifikovane novčanice, u apoenima od pet, 20 i 50 eura.
Vlasnik naloga tvrdi da njegov falsifikovani novac može da „prođe sve bezbjednosne provjere“, uključujući ultraljubičaste skenere koje mnoge prodavnice danas koriste za otkrivanje lažnih novčanica.
Nudi čak i kod za popust: „10% popusta: TikTok10“.
Ovo su samo neki od brojnih oglasa koji su tokom prethodna tri mjeseca prikazivani TikTok nalogu kojim upravlja Forbes.
Oglasi su dolazili sa više od 54 naloga na TikToku koji promovišu prodaju falsifikovanih eura i britanskih funti, dok je manji broj nudio i američke dolare.
Većina oglasa usmjerava korisnike van TikToka, gdje se narudžbine primaju, a plaćanja obavljaju u privatnim grupama na Telegramu.
Algoritam podstiče širenje oglasa
Pokušaj stavljanja falsifikovanih novčanica u promet kao zakonitog sredstva plaćanja predstavlja krivično djelo, za koje je u pojedinim državama predviđena zatvorska kazna do deset godina.
Novac koji se koristi kao rekvizit u filmskim i televizijskim produkcijama legalan je, ali posjedovanje holografskih naljepnica i folija kojima se takvi rekviziti čine uvjerljivijim takođe može biti protivzakonito.
Kada se posmatraju samo brojke, 54 naloga koja je Forbes pronašao predstavljaju zanemarljiv dio ogromne platforme TikTok, na koju se svakodnevno postavlja više od 100 miliona video-snimaka.
Međutim, zbog načina funkcionisanja moćnog TikTokovog algoritma, korisniku koji stupi u interakciju sa jednim takvim oglasom počinje da se prikazuje sve više sličnog sadržaja.
Forbes je ranije ovog mjeseca otkrio da je TikTok prošle godine tiho i značajno oslabio pravila za nadzor oglašivača.
Time je, prema Forbesovom istraživanju, otvoren prostor za crno tržište oglašavanja na ovoj društvenoj mreži, uključujući reklame za falsifikovane GLP-1 lijekove za mršavljenje, eksperimentalne kineske peptide, kopije luksuznih torbi i prevare u kojima kupci naručuju robu koja nikada ne stigne.
Kompanija je osporila te navode.
Prema više izvora i internim dokumentima koje je Forbes imao na uvid, falsifikovani proizvodi sada se nalaze u svojevrsnoj sivoj zoni, u kojoj njihovo oglašavanje ne dovodi do trenutne suspenzije naloga, osim ako se oglašivač lažno predstavlja kao neki veliki brend.
Međutim, falsifikovani novac prelazi tu granicu.
TikTok u javno objavljenim pravilima o sadržaju navodi da će uklanjati pojedinačne objave povezane sa falsifikovanom valutom.
Smjernice zajednice, koje uređuju sadržaj koji objavljuju korisnici, zabranjuju „trgovinu lažnim novcem“.
Pravila za oglašivače takođe zabranjuju sadržaj povezan sa falsifikovanjem i krivotvorenjem.
TikTok je saopštio da je zabranio naloge koje je identifikovao Forbes i da takav sadržaj predstavlja kršenje pravila platforme, kako za korisnike tako i za oglašivače.
Kompanija je navela da su njeni sistemi vještačke inteligencije i moderatori tokom prvog kvartala 2026. godine uklonili 16 miliona naloga oglašivača zbog kršenja pravila.
Oko 99,8 odsto tih naloga uklonjeno je prije nego što su korisnici stigli da ih prijave.
Forbes se obratio i Telegramu, dostavljajući spisak naloga na toj aplikaciji za razmjenu poruka koji omogućavaju prodaju falsifikovanog novca reklamiranog na TikToku.
Telegram nije odgovorio na zahtjev za komentar, iako njegova pravila o sadržaju i oglašavanju zabranjuju nezakonit sadržaj, a posebno falsifikovani novac.
TikTok zarađuje od svakog prikazanog oglasa
Osnovni poslovni model TikToka zasniva se na oglašavanju.
Kompanija ostvaruje prihod od svakog oglasa koji se prikazuje u aplikaciji.
Prema ranijim izvještajima, kompanija sa sjedištem u Pekingu prošle godine ostvarila je prihod od 200 milijardi dolara.
Mnogi oglašivači koji su Forbesovom nalogu prikazivali reklame za falsifikovani novac nijesu bili vidljivi u TikTokovoj biblioteci oglasa, evidenciji reklama koje se prikazuju u Ujedinjenom Kraljevstvu i Evropi.
Drugima su uklonjeni video-snimci zbog neodređenih „kršenja pravila o sadržaju“, ali su nastavili da kupuju nove oglase povezane sa falsifikovanim novcem.
Kako je Forbes objavio ranije ovog mjeseca, oglašivači na TikToku mogu da plasiraju neograničen broj reklama koje krše ograničenja sadržaja, sve dok ne prekrše neko od malobrojnih pravila čije kršenje automatski dovodi do zabrane naloga.
TikTok je saopštio da, kada oglasi krše njegova pravila, prema evropskom Aktu o digitalnim uslugama (DSA) mora da ukloni sadržaj oglasa i ime oglašivača iz svoje biblioteke.
Međutim, mnogi od spornih oglasa nijesu se pojavljivali u biblioteci istog dana kada su prikazivani Forbesovom nalogu.
TikTok je naveo da može proći do 24 sata prije nego što se reklame pojave u biblioteci oglasa.
Broj falsifikovanih novčanica u Britaniji naglo porastao
Porast broja TikTok naloga koji prodaju falsifikovani novac dešava se u trenutku kada je broj otkrivenih lažnih novčanica u Ujedinjenom Kraljevstvu naglo povećan.
Banka Engleske saopštila je da se broj falsifikovanih novčanica britanske funte povučenih iz opticaja prošle godine više nego udvostručio – sa 99.000 u 2024. na 200.000.
Njihova ukupna nominalna vrijednost porasla je na 3,9 miliona dolara.
Prema pisanju britanskih listova Telegraf (The Telegraph) i San (The Sun), nova generacija falsifikatora kupuje novac namijenjen filmskim rekvizitima od fabrika u Kini, a zatim koristi društvene mreže i internet prodavnice za prodaju paketa lažnih novčanica.
U kontinentalnoj Evropi, Europol, koji koordinira međunarodne policijske istrage, saopštio je da je policija u operaciji krajem prošle godine zaplijenila falsifikovane novčanice u vrijednosti od 1,3 milijarde dolara.
Prethodno je, tokom odvojene istrage ranije 2025. godine, zaplijenjeno 73 miliona dolara falsifikovanog novca.
Europol je takođe naveo da je tokom 2024. presreo novac namijenjen korišćenju kao rekvizit, u vrijednosti od 15,6 miliona dolara.
Evropska centralna banka saopštila je u februaru da je tokom prošle godine u opticaju otkriveno 444.000 falsifikovanih novčanica.
„Veoma su dobre. Kada biste jednu dobili kao kusur u prodavnici, ne biste znali da je lažna“, kaže detektiv Daril Frajat (Daryl Fryatt) iz jedinice za borbu protiv kriminala povezanog sa intelektualnom svojinom pri policiji londonskog Sitija.
„Morali biste zaista pažljivo da je pogledate i uočite serijske brojeve koji se ponavljaju.“
Falsifikatori više ne moraju da imaju sopstvene štamparije
Falsifikatori su ranije uglavnom koristili sopstvene štamparske mašine, ali danas često kupuju visokokvalitetne kopije od kineskih fabrika, objašnjava Frajat.
Lažne novčanice često imaju bezbjednosne elemente poput providnih holografskih folija, kakve se nalaze i na savremenim britanskim funtama.
„Sve dok štamparija u Kini prodaje novac kao filmski rekvizit, kineske vlasti ne mogu da je krivično gone“, kaže Frajat.
„Zatim odvojeno šalju holografske folije ovamo i ostavljaju kupcu da ih sam postavi na novčanice.“
Na platformama za elektronsku trgovinu, poput Amazona, eBaya, Etsyja i Alibabe, posluju desetine prodavaca novca namijenjenog filmskim i televizijskim rekvizitima, pri čemu su novčanice namjerno označene kao lažne.
Ipak, Alibaba je u januaru objavila knjigu, po svemu sudeći napisanu pomoću vještačke inteligencije, pod naslovom „Vodič za kupovinu: Kako odabrati najbolje hologramske naljepnice za novčanice od 20 britanskih funti“.
Alibaba nije odgovorila na zahtjev za komentar.
Milioni rezultata u TikTokovoj biblioteci oglasa
Teško je utvrditi koliko falsifikatora posluje putem društvenih mreža.
Pretrage izraza „prop money“ i „movie money“, koji označavaju novac za filmske rekvizite, u bibliotekama oglasa kompanije Meta i platforme YouTube daju svega nekoliko reklama koje je platila kompanija Prop Money Inc. iz Los Anđelesa u Kaliforniji.
Riječ je o legitimnom holivudskom dobavljaču čiji se lažni novac pojavljivao u uspješnim filmovima, poput Sinners reditelja Rajana Kuglera (Ryan Coogler), muzičkim spotovima repera i nastupima tokom Superboula.
Iste pretrage u TikTokovoj biblioteci oglasa daju više od 116 miliona rezultata.
Međutim, većina rezultata naizgled nema nikakve veze sa novcem za filmske rekvizite, već uključuje oglase velikih kompanija poput Šopifaja (Shopify) i Electronic Artsa.
TikTokova biblioteka oglasa, koja postoji od 2023. godine, predstavlja nepregledan sistem zbog kojeg je kompanija već imala problema sa regulatorima.
Evropska komisija je u maju 2025. donijela preliminarni zaključak da je kompanija Bajtdens (ByteDance), vlasnik TikToka, prekršila Akt o digitalnim uslugama jer njegova biblioteka oglasa nije omogućavala „sveobuhvatnu“ pretragu.
Bajtdens je pristao da obezbijedi potpune informacije o oglasima u roku od 24 sata od njihovog prikazivanja i da unaprijedi funkciju pretrage.
Novi nalozi nastavljaju da reklamiraju falsifikovani novac
Čak i kada oglašivači prekrše preostala pravila za koja TikTok primjenjuje nultu toleranciju, poput zabrane prodaje ilegalnih droga, kompanija ima poteškoća sa njihovim sprovođenjem.
Forbes je u avgustu objavio da su se na aplikaciji prikazivale plaćene reklame sa 27 naloga koji su promovisali prodaju kokaina, opioida i benzodiazepina, poput Ksanaksa (Xanax).
TikTok je tada saopštio da je zabranio sve uključene naloge.
Međutim, zahvaljujući algoritmu, novi oglasi sa drugih naloga koji promovišu i drogu i falsifikovani novac nastavljaju da se pojavljuju u aplikaciji.
Tokom sedmice nakon što je Forbes kontaktirao TikTok zbog problema sa reklamama za lažni novac, u njegovom sadržaju pojavilo se sedam novih naloga koji su oglašavali falsifikovane novčanice.
TikTok je uklonio četiri naloga nakon što ga je Forbes kontaktirao.
Preostala tri bila su aktivna u trenutku objavljivanja teksta.
Iain Martin, Forbes
Counterfeiters Are Advertising Fake Cash On TikTok