Evropska komisija kaznila Ali ekspres sa 550 miliona eura
Evropska komisija danas je kaznila kompaniju Ali ekspres (AliExpress) sa 550 miliona eura zbog kršenja obaveza iz Akta o digitalnim uslugama (DSA), koje se odnose na pažljivu procjenu i ublažavanje rizika povezanih sa prodajom nezakonitih, nebezbjednih ili falsifikovanih proizvoda na toj platformi za elektronsku trgovinu.
“Komisija je naložila platformi da preduzme odgovarajuće mjere”, navodi se u saopštenju EK.
Nedovoljno pažljiva procjena rizika
EK ukazuje da Ali ekspres na više načina nije ispunio obavezu iz DSA da pažljivo procijeni rizik od širenja nezakonitih, nebezbjednih ili falsifikovanih proizvoda putem svojih usluga.
“Ali ekspres nije pravilno procijenio da li ima dovoljno zaposlenih za provjeru potencijalno nezakonitih proizvoda. Kompanija je precijenila efikasnost svog sistema za otkrivanje i uklanjanje takvih proizvoda. Zbog toga nije realno uzela u obzir nesrazmjer između broja moderatora i obima njihovog posla”, objašnjava EK.
Ali ekspres, kako dodaje, nije adekvatno procijenio na koji način njegovi sistemi za preporuke i oglašavanje dodatno podstiču širenje nezakonitih proizvoda. Testiranja koja su sprovele službe Evropske komisije pokazala su da su brojni takvi proizvodi preporučivani ili oglašavani potrošačima prije nego što su efikasno uklonjeni, navodi se.
Komisija ukazuje i da Ali ekspres u svojoj procjeni nije koristio dovoljno kvantitativnih pokazatelja i da se platforma oslanjala samo na jedan pokazatelj, koji nije na odgovarajući način mjerio koliko njen sistem moderacije uspijeva da spriječi pojavljivanje ili ponovno pojavljivanje nezakonitih proizvoda u sličnim oblicima.
“Ovaj zaključak potvrđuju i testiranja službi Komisije, koja su pokazala da je veliki broj nezakonitih proizvoda nastavio da cirkuliše uprkos naporima Ali ekspresa na njihovom uklanjanju”, navela je EK.
Neuspjeh u ublažavanju utvrđenih sistemskih rizika
Komisija tvrdi da Ali ekspres nije preduzeo djelotvorne mjere za smanjenje rizika od širenja nezakonitih proizvoda i da nije angažovao nedovoljan broj zaposlenih da provjeri da li su proizvodi pravilno kategorizovani, dok uspostavljene kontrole nijesu uspjele da otkriju pogrešno svrstane proizvode prije njihovog objavljivanja.
“Zbog toga su zlonamjerni trgovci namjerno stavljali proizvode u pogrešne kategorije kako bi iskoristili blaže zahtjeve, čime je omogućeno da proizvodi koji nijesu usklađeni sa propisima slobodno cirkulišu platformom”, navodi EK.
Dodaje da Ali ekspres nije adekvatno spriječio širenje falsifikovanih proizvoda, a obavezni sistem za „odobrenje brenda“, namijenjen sprečavanju prodaje falsifikata, pokazao se neefikasnim i kadrovski nedovoljno podržanim.
“Trgovci su zbog toga lako zaobilazili sistem i objavljivali veliki broj proizvoda koji su tek naknadno uklanjani kao falsifikati”.
EK pojašnjava da kazna izrečena danas obračunata je uzimajući u obzir prirodu prekršaja, njihovu ozbiljnost u odnosu na broj pogođenih korisnika u Evropskoj uniji, kao i trajanje prekršaja, koje je obuhvatalo najmanje period do juna 2025. godine, kada je Komisija objavila preliminarne nalaze protiv Ali ekspresa.
“Nepropisno sprovođenje procjene rizika i neefikasno ublažavanje sistemskih rizika predstavljaju posebno ozbiljna kršenja Akta o digitalnim uslugama. Komisija je, međutim, pri određivanju visine kazne uzela u obzir i olakšavajuće okolnosti u korist Ali ekspresa, poput činjenice da je Akt o digitalnim uslugama relativno nov propis”, saopštila je EK.
Naredni koraci
U skladu sa DSA, Ali ekspres sada ima rok do 20. oktobra 2026. godine da Evropskoj komisiji dostavi akcioni plan, koji će sadržati mjere za otklanjanje kršenja obaveza u oblasti procjene i ublažavanja sistemskih rizika.
Evropski odbor za digitalne usluge imaće mjesec od prijema plana da dostavi svoje mišljenje. Komisija će potom imati dodatnih mjesec da usvoji konačnu odluku i odredi razuman rok za sprovođenje predloženih mjera.
“Nepoštovanje odluke o neusaglašenosti može dovesti do izricanja periodičnih novčanih kazni. Komisija nastavlja razgovore sa Ali ekspresom kako bi obezbijedila poštovanje odluke i širu usklađenost sa Aktom o digitalnim uslugama”, piše u saopštenju.
Evropska komisija je 14. marta 2024. godine pokrenula formalni postupak kako bi utvrdila da li je Ali ekspres prekršio Akt o digitalnim uslugama u oblastima koje obuhvataju procjenu i ublažavanje rizika, moderiranje sadržaja, interni mehanizam za rješavanje pritužbi, transparentnost oglašavanja i sistema za preporuke, sljedivost trgovaca i pristup podacima za istraživače.
Komisija je 18. juna 2025. godine prihvatila i učinila obavezujućim niz mjera koje je ponudio Ali ekspres kako bi odgovorio na većinu problema zbog kojih je istraga pokrenuta, uključujući mehanizam za prijavljivanje i uklanjanje sadržaja, kao i transparentnost platforme u vezi sa oglašavanjem i sistemima za preporuke.
Istog dana Komisija je usvojila preliminarne nalaze, u kojima je zaključila da postoji moguća neusaglašenost u oblasti procjene i ublažavanja sistemskih rizika od širenja nezakonitih proizvoda. Ta dva prigovora nijesu bila obuhvaćena obavezama koje je Ali ekspres preuzeo.
“Današnja odluka o neusaglašenosti zasniva se, između ostalog, na izvještajima AliExpressa o procjeni rizika za 2023. i 2024. godinu, dodatnim podacima koje je platforma dostavila, posebno kao odgovor na formalne zahtjeve Komisije za informacije od 6. novembra 2023. i 18. januara 2024. godine, informacijama koje su dostavile treće strane, kao i na sopstvenim istražnim aktivnostima Evropske komisije”, navela je EK.