Evropa zatvara vrata kineskim tehnološkim gigantima, prva meta Huawei
Evropska unija nastoji da iz kritične infrastrukture, poput telekomunikacionih mreža, naročito opreme za 5G mreže, solarnih invertora, povezanih automobila, vjetroenergetskih sistema i bezbjednosne opreme, isključi kompanije kao što su Huawei i ZTE, objavio je prije nekoliko dana Fajnenšel tajms (Financial Times).
Potpredsjednica Evropske komisije Henna Virkkunen, zadužena za tehnološki suverenitet i bezbjednost, želi da preporuku Evropske komisije iz 2020. godine, kojom je državama savjetovano da prestanu da koriste dobavljače visokog rizika u mobilnim mrežama, pretvori u pravno obavezujući akt, navode izvori iz Komisije.
Iako su odluke o infrastrukturi u nadležnosti nacionalnih vlada, predlog Virkkunen prijedlog bi obavezao države članice da se usklade sa bezbjednosnim smjernicama Evropske komisije.
To bi se sprovelo kroz izmjene Zakona o sajber-bezbjednosti, čiji je cilj, između ostalog, ograničavanje uticaja stranih kompanija koje predstavljaju bezbjednosni rizik. Do sada su ove mjere imale karakter preporuka, dok bi novim predlogom ograničavanje dobavljača visokog rizika postalo obavezno za države EU, čime bi Unija slijedila primjer Sjedinjenih Američkih Država, koje su 2022. zabranile kupovinu nove telekomunikacione opreme od Huaweija i ZTE-a, prenosi Rojters (Reuters).
Zakon o sajber-bezbjednosti bi precizirao kako države procjenjuju rizike u kritičnim sektorima i na osnovu kojih kriterijuma odlučuju koje će dobavljače zabraniti. Među tim rizicima bilo bi i pitanje da li kompanije koje proizvode komponente imaju sjedište u državama koje nijesu naklonjene Evropskoj uniji, prije svega u Kini.
Trogodišnji prelazni period
Predviđen je i trogodišnji prelazni period tokom kojeg bi operateri postepeno prestajali da koriste dobavljače visokog rizika. Evropska komisija procjenjuje da bi „ekonomski uticaj“ takvog postupnog izbacivanja dobavljača visokog rizika iz mobilnih mreža iznosio između tri i četiri milijarde eura, piše Politiko (Politico).
Evropska komisija je još 2020. pripremila plan za ograničavanje kineskih proizvođača telekomunikacione opreme, ali se sve države članice nijesu pridržavale preporuka. Plan je tada bio prvenstveno usmjeren na dobavljače 5G mreža, ali su mjere bile dobrovoljne, a mnoge vlade su oklijevale sa izbacivanjem Huaweija.
Prema podacima analitičke kuće Strand Consult, Slovenija u domaćoj telekomunikacionoj mreži ima oko trećinu 5G opreme od Huaweija i ZTE-a. Poređenja radi, taj udio u Austriji iznosi čak 67 odsto, u Italiji 35 odsto, a u Hrvatskoj 25 odsto.
Fajnenšel tajms među državama koje se i dalje oslanjaju na dobavljače visokog rizika izdvaja Španiju, koja je prošle godine sa Huaweijem zaključila ugovor vrijedan 12 miliona eura.
Slovenija je 2020. godine usvojila mjere za smanjenje rizika u 5G mrežama, a one su dodatno izmijenjene tokom ljeta 2023. u skladu sa preporukama Evropske komisije, koja je Huawei i ZTE označila kao bezbjednosno rizičnije u odnosu na ostale dobavljače 5G opreme. Nakon toga, kompanija Huawei Slovenija uputila je dopis vladi u kojem upozorava na višemilionsku štetu koju je pretrpjela zbog tih mjera, navodeći i da od države potražuje direktnu isplatu od 170 miliona eura, izvijestio je MMC.