EU razmatra nova pravila za buduće članice, moguće suspenzije prava
Evropska komisija razmatra nova pravila za buduće članice EU koja bi trebalo da spriječe da nakon pristupanja blokiraju odluke Unije ili oslabe demokratske standarde. Među mogućim mjerama su privremeno odricanje od veta i mogućnost suspenzije pojedinih prava nove članice, navodi se u nacrtu dokumenta u koji je Rojters imao uvid.
Dok Crna Gora, Albanija, Ukrajina i Moldavija napreduju u procesu pristupanja Evropskoj uniji, blok razmatra posljedice proširenja i mogućnost izmjene pravila za nove članice, navodi Rojters.
„Proširenje jača Evropu“, navodi Komisija u nacrtu dokumenta o pripremama za veću EU. „Veći broj članica istovremeno postavlja veće zahtjeve pred odlučivanje, administraciju, sprovođenje propisa, infrastrukturu i finansiranje.“
Nacrt, koji još može biti izmijenjen, dio je paketa koji bi Komisija trebalo da predstavi naredne sedmice.
Vlade država članica EU signalizirale su da žele da smanje rizik od eventualnog nazadovanja u demokratiji i promjena spoljnopolitičkog kursa novih članica, nakon problema koje je Unija imala sa Mađarskom pod Viktorom Orbanom (Viktor Orbán), koji je u aprilu izgubio vlast nakon 16 godina, podsjeća Rojters.
Pojedine vlade takođe žele da zaštite kompanije i građane u postojećim članicama od naglih promjena koje bi mogle uslijediti kao posljedica proširenja.
Komisija razmatra predlaganje novih instrumenata, uključujući „privremenu političku obavezu“, prema kojoj bi nova članica dala izjavu da se, tokom ograničenog perioda, neće protiviti odlukama koje se donose konsenzusom.
Razmatra se i zaštitna klauzula koja bi, tokom određenog perioda nakon pristupanja, omogućila postojećim članicama da suspenduju prava nove članice, uključujući pravo glasa, kvalifikovanom većinom od 15 od 27 država članica, koje predstavljaju 65 odsto stanovništva Unije.
Novi ugovori o pristupanju mogli bi da sadrže i vremenski ograničene zaštitne mjere u oblastima poput slobodnog kretanja radnika i poljoprivrede, navodi se u dokumentu Komisije.
Komisija je ponovila i poziv državama članicama da olakšaju donošenje odluka u EU tako što bi se na pitanjima poput sankcija omogućilo glasanje kvalifikovanom većinom – oblasti u kojoj je Mađarska često koristila pravo veta.
Evropska komisija, kao izvršno tijelo EU, dodala je da bi „širu upotrebu glasanja kvalifikovanom većinom trebalo da prate odgovarajuće zaštitne mjere za ključne nacionalne interese“.
Dokument takođe poziva na sistematičniji pristup postepenom uključivanju budućih članica u programe EU prije formalnog pristupanja, naročito u oblastima kao što su odbrana, energetika i transport.
