EU planira da ograniči pristup društvenim mrežama djeci mlađoj od 15 godina

Evropska komisija predložiće nova pravila kojima bi se maloljetnicima ograničio pristup društvenim mrežama i platformama za dijeljenje video-sadržaja prije navršene 15. godine, pokazuju pripremni dokumenti u koje je Politiko (Politico) imao uvid i navodi osobe upoznate sa tim pitanjem.

Izvršna vlast EU trebalo bi u četvrtak da predstavi novi EU KIDS Act, kojim će biti utvrđena starosna ograničenja, kao i nova pravila prema kojima bi proizvodi obuhvaćeni zakonom, poput društvenih mreža i AI pratilaca, morali da budu bezbjedni po samom dizajnu.

Predlog ima za cilj uspostavljanje stepenastog sistema pristupa društvenim mrežama uz roditeljski nadzor prije 15. godine, navodi se u dokumentima.

Starosna ograničenja predstavljaju veliki korak Evropske komisije i njene predsjednice Ursule fon der Lajen (Ursula von der Leyen) u nastojanju da bolje zaštite maloljetnike na društvenim mrežama, u trenutku snažnih kritika zdravstvenih stručnjaka, političara i roditelja zbog uticaja platformi poput TikToka, Instagrama i drugih na mentalno zdravlje djece i tinejdžera.

Predlog dolazi nakon višemjesečnog snažnog pritiska evropskih lidera, uključujući francuskog predsjednika Emanuela Makrona (Emmanuel Macron), da se ovo pitanje postavi visoko na političku agendu. Austrija, Danska, Francuska, Grčka i Španija već rade na nacionalnim zakonima kojima bi ograničile pristup djece društvenim mrežama.

Očekuje se da će Fon der Lajen više detalja predstaviti u srijedu, tokom govora o stanju Unije pred poslanicima Evropskog parlamenta u Strazburu.

Portparol Komisije Olof Gil potvrdio je u ponedjeljak na konferenciji za novinare da će zakon biti predstavljen u četvrtak.

Nova pravila i za AI četbotove

Novi predlog EU odnosio bi se na društvene mreže, platforme za dijeljenje video-sadržaja, onlajn igre, AI četbotove i AI pratioce, dok bi obrazovni alati bili izuzeti.

Uz to, predlog bi obuhvatio i niz obrazovnih mjera namijenjenih djeci, roditeljima i starateljima.

Panel zdravstvenih i tehnoloških stručnjaka koji je ranije ove godine okupila Fon der Lajen iznio je slične preporuke za ograničavanje pristupa onome što su nazvali „social media+“, što uključuje i usluge poput AI pratilaca.

Tekst se još može mijenjati prije formalnog predstavljanja u četvrtak, a nakon toga slijedi pregovaranje sa vladama država članica i poslanicima Evropskog parlamenta.

Nalozi za djecu prije 15. godine

Predlog ne uvodi potpunu zabranu pristupa društvenim mrežama prije 15. godine, već predviđa različite vrste naloga u zavisnosti od uzrasta.

Ograničenja bi se odnosila na društvene mreže i platforme za dijeljenje video-sadržaja koje budu označene kao visokorizične, navodi se u dokumentima, bez detaljnijeg objašnjenja kako bi se ta kategorija određivala.

Za djecu mlađu od 13 godina roditelji bi mogli da otvore naloge koji bi bili u potpunosti pod njihovom kontrolom, uz korišćenje servisa koji ispunjavaju stroge bezbjednosne standarde.

Za uzrast od 13 do 15 godina predviđeni su takozvani početni nalozi, sa ograničenjima kontakta sa nepoznatim osobama i vremena provedenog pred ekranom, kao i uz roditeljske kontrole.

Nakon navršene 15. godine tinejdžeri bi mogli samostalno da otvore naloge.

Obavezna provjera godina korisnika

Predlog bi takođe zahtijevao da društvene mreže i video-platforme koriste tehnologiju za provjeru uzrasta korisnika.

Evropska komisija planira i novu strukturu nadzora i sprovođenja pravila, sličnu onoj iz Akta o digitalnim uslugama i Akta o vještačkoj inteligenciji.

Kompanije bi, prema dokumentima, plaćale naknade za nadzor, dok bi nadzor nad najrizičnijim kompanijama i uslugama bio centralizovan na nivou Evropske komisije, a nacionalni regulatori bi nadzirali manje firme.

Evropska komisija odbila je da komentariše planove.