EU kaznila Gugl sa 890 miliona eura i naložila promjene u pretrazi i Plej prodavnici

Evropska unija kaznila je u četvrtak Gugl (Google) sa 890 miliona eura i naložila američkom internet gigantu da promijeni način na koji rangira konkurente u rezultatima pretrage i kontroliše svoju prodavnicu aplikacija, nakon što je zaključila dvije istrage o mogućem kršenju ključnog evropskog zakona o velikim tehnološkim kompanijama.

Gugl je postao treća kompanija kojoj je izrečena značajna kazna na osnovu trogodišnjeg Akta o digitalnim tržištima (DMA), propisa osmišljenog da ubrza istrage dominantnih tehnoloških platformi, piše Politiko (Politico).

Vašington je taj zakon kritikovao kao diskriminatoran, jer je većina kompanija koje obuhvata američka.

„Gugl nije uspio da efikasno uskladi poslovanje sa Aktom o digitalnim tržištima, pa smo preduzeli odlučne, ali uravnotežene mjere i sankcionisali ta kršenja“, rekla je izvršna potpredsjednica Evropske komisije zadužena za politiku konkurencije Teresa Ribera.

„Najbolji proizvodi trebalo bi da uspiju zato što su bolji, a ne zato što pripadaju kompaniji koja upravlja pretraživačem.“

Odluke su donijete više od dvije godine nakon što je Komisija u martu 2024. otvorila postupke, zajedno sa paralelnim istragama protiv Epla (Apple) i Mete, koje su okončane kaznama u aprilu 2025.

Komisija je odluku interno donijela još u martu, što je izazvalo kritike industrijskih udruženja i organizacija civilnog društva da Brisel namjerno usporava sprovođenje zakona kako ne bi dodatno zaoštrio odnose sa Vašingtonom.

Veća kazna, od 460 miliona eura, odnosi se na favorizovanje sopstvenih usluga u rezultatima pretrage.

Komisija je utvrdila da Gugl svojim rezultatima za kupovinu, hotele, prevoz i sport daje bolju poziciju nego konkurentskim servisima.

Druga odluka, na osnovu koje je Gugl kažnjen sa 430 miliona eura, odnosi se na Plej (Play) prodavnicu instaliranu na pametnim telefonima koji koriste operativni sistem Android.

Komisija je zaključila da je Gugl ograničavao programere aplikacija da korisnike informišu o jeftinijim ponudama dostupnim izvan prodavnice, kao i da je naplaćivao naknade povezane sa preusmjeravanjem korisnika iznad nivoa koji zakon dozvoljava.

Iako su kazne značajne, znatno su manje od onih koje su Guglu izricane na osnovu tradicionalnih pravila EU o zaštiti konkurencije.

Najviši sud Evropske unije nedavno je potvrdio kaznu veću od četiri milijarde eura, izrečenu 2018. godine, nakon što je Komisija zaključila da je Gugl zloupotrijebio dominantan položaj Androida na tržištu.

Razlog za razliku je to što DMA prvenstveno nastoji da ograniči tržišnu dominaciju kroz saradnju sa kompanijama i promjenu načina njihovog poslovanja.

„Pogoršavanje proizvoda“

Gugl je oštro odbacio zaključke Komisije.

Predsjednik kompanije za globalne poslove Kent Voker (Kent Walker) rekao je da odluke primoravaju Gugl da ukloni funkcije pretrage u realnom vremenu na koje se evropski korisnici oslanjaju, poput trenutnih informacija o cijenama i dostupnosti hotela i letova, kao i da oslabi bezbjednosne mehanizme u Plej prodavnici.

Mjere Komisije predstavljaju „pogoršavanje proizvoda podstaknuto malom grupom tužilaca koji djeluju u sopstvenom interesu“, naveo je u saopštenju.

Kompanija je saopštila da razmatra sve mogućnosti, uključujući žalbu.

Gugl ima rok od 60 dana, odnosno do kraja septembra, da se uskladi sa odlukama ili će se suočiti sa dodatnim postupkom zbog kršenja propisa, koji bi mogao uključivati dnevne novčane kazne do pet odsto dnevnog globalnog prihoda matične kompanije Alfabet (Alphabet).

Ribera je novinarima kazala da bi prijetnja dodatnim kaznama trebalo da vrati Gugl za pregovarački sto i dovede do konačnog rješenja koje bi obezbijedilo potpuno usklađivanje sa DMA.

„Ovo je prilično snažna poruka Guglu da od njega očekujemo ozbiljan predlog za usklađivanje“, rekla je.

„Cilj našeg propisa je da obezbijedi dobro funkcionisanje tržišta, a ne da bilo koga kažnjava. Ipak, u određenim slučajevima moramo da izrečemo sankcije.“

Komisija je saopštila da je Gugl već počeo da testira pojedina rješenja, uključujući promjene u načinu prikazivanja besplatnih usluga za kupovinu, hotele i letove, ocijenivši to kao „značajan napredak“.

Razgovori se nastavljaju o tome kako će se pravila primjenjivati na Guglove funkcije AI Overviews i AI Mode.

Odluke dolaze u vrijeme stalnog pritiska iz Vašingtona, gdje administracija Donalda Trampa evropske kazne američkim tehnološkim kompanijama predstavlja kao trgovinsku barijeru.

Odluka je donijeta u osjetljivom trenutku, dan prije isteka privremenih američkih carina za trgovinske partnere.

Evropski zvaničnici strahuju da bi nove carine mogle premašiti gornju granicu od 15 odsto predviđenu transatlantskim trgovinskim primirjem, postignutim prije gotovo godinu na golf imanju američkog predsjednika Donalda Trampa u Škotskoj.

Ribera je odbacila tvrdnje da je politički pritisak imao bilo kakvu ulogu u odluci Komisije.

„Obavezani smo zakonom“, rekla je.

„Ne vjerujem da bi bilo ko od nas u Komisiji mogao biti poštovan kada bismo odlučivali da li ćemo nešto uraditi ili ne samo zato što nam neko drugi pokušava reći šta da radimo.“