Brisel istražuje proizvođača Nutelle: Jesu li razlike u cijenama među državama EU opravdane?

Evropska komisija objavila je u ponedjeljak da sprovodi nenajavljene antimonopolske istrage u prostorijama kompanije koja posluje u sektoru čokoladnih slatkiša, na teritoriji dvije države Evropske unije (EU). Ime kompanije nije navedeno.

Međutim, Blumberg (Bloomberg) je otkrio da je meta istrage italijanski Ferrero, proizvođač brojnih poznatih brendova slatkiša. Iz kompanije su za Blumberg potvrdili da su istražitelji bili u njihovim kancelarijama i poručili da im dostavljaju sve tražene podatke i dokumentaciju. Vlasnik Ferrera je Italijan Đovani Ferero (Giovanni Ferrero), dok je sjedište grupe u Luksemburgu.

Komisija je saopštila da je fokus istrage na pitanju da li je proizvođač slatkiša ograničavao trgovinu svojim proizvodima među državama EU, što je poznato kao praksa teritorijalnih ograničenja isporuke.

„Komisija posebno istražuje moguću segmentaciju tržišta u vidu ograničenja trgovine robom između država članica na jedinstvenom tržištu i prepreka za kupovinu u više država“, navodi se u saopštenju.

Manji izbor, veće razlike u cijenama

Riječ je o praksi velikih multinacionalnih kompanija koja je već dugo predmet kritika. Takozvana teritorijalna ograničenja isporuke znače da proizvođač ili dobavljač može odrediti da se određeni proizvod prodaje samo u pojedinim državama, odnosno da se u različitim zemljama prodaje pod različitim uslovima.

Po pravilu, toj praksi pribjegavaju veliki igrači prehrambene industrije, čiji proizvodi „ne smiju nedostajati na policama“. Ugovornim klauzulama sprečavaju trgovce da proizvode kupuju u jednoj državi EU, gdje bi ih mogli nabaviti jeftinije, a zatim ih prodaju u drugoj.

Brisel želi da ograniči praksu velikih proizvođača koji trgovcima na malo ili veliko „bez objektivnog opravdanja onemogućavaju kupovinu robe u jednoj državi EU i njenu dalju prodaju u drugoj“. Smatra se da to smanjuje izbor za potrošače i doprinosi razlikama u cijenama svakodnevne robe širom EU, čime se narušava funkcionisanje jedinstvenog tržišta.

Kako smo ranije pisali, za ovakvu intervenciju posebno se zalaže Austrija, koja u potezima multinacionalnih kompanija vidi dio objašnjenja za relativno više cijene hrane u odnosu na Njemačku, a taj poziv je tada podržala i Slovenija.

Visoke kazne

Takva praksa mogla bi predstavljati kršenje antimonopolskih pravila EU, koja zabranjuju kartele, restriktivne poslovne prakse i zloupotrebu dominantnog položaja na tržištu. Kazne za kršenje tih pravila mogu iznositi do 10 odsto globalnih prihoda kompanije, iako rijetko dostižu taj nivo, navodi Blumberg.

Evropska komisija je i ranije kažnjavala slične prakse. Tako je u maju 2024. američkoj kompaniji Mondelez izrekla kaznu od 337,5 miliona eura zbog ograničavanja prekogranične trgovine različitim brendovima čokolade, keksa i kafe.

Andreja Lončar, Forbes Slovenija