Alta planirala ulazak u još dvije banke u Crnoj Gori, CBCG bila izložena pritiscima

Vlasnik Alta banke Davor Macura namjeravao je da, nakon preuzimanja Addiko banke u Crnoj Gori, uđe u još dvije banke na crnogorskom tržištu, a Centralna banka Crne Gore (CBCG) bila je izložena pritiscima nakon što mu je saopšteno da regulator ne može podržati njegove planove.

To je saopštila guvernerka CBCG Irena Radović na sjednici skupštinskog Odbora za ekonomiju, finansije i budžet, navodeći da pritisci nijesu dolazili direktno iz političkih krugova, već preko posrednika i pojedinaca, o čijem su djelovanju i identitetu u više navrata obaviješteni nadležni državni bezbjednosni organi.

Radović je kazala da je u oktobru 2025. godine održala prvi i jedini sastanak sa Macurom u CBCG, kojem su prisustvovali i viceguverneri Zorica Kalezić i Milan Remiković.

Prema njenim riječima, Macura je na tom sastanku izložio planove da preuzme Addiko banku u Crnoj Gori, a potom proširi poslovanje na još dvije banke.

„Dajemo mu informaciju da nama jako znači integritet crnogorskog finansijskog tržišta i da ne možemo izaći u susret da ostvari ono što želi“, rekla je Radović odgovarajući na pitanja poslanika Evropskog saveza Borisa Mugoše o Alta banci kojoj je Narodna banka Srbije 31. oktobra oduzela dozvolu za rad.

Ona je navela da je nakon takvog odgovora uslijedili dodatni pokušaji uticaja.

„Da li ćete to nazvati pritiskom ili dobronamjernim sugestijama, uvijek ih ima“, rekla je guvernerka.

Ona je upozorila da je period u kojem CBCG nije imala izabrane viceguvernere korišćen za različite pokušaje uticaja na rad te institucije.

„Moram reći da je period kada nijesu izabrani viceguverneri CBCG jako korišćen za različite vrste uticaja, od različitih pojedinaca, na izbor viceguvernera i uslovljavanje licenciranjem određenih banaka“, kazala je.

Dodala je da su pokušaji uslovljavanja izbora viceguvernera bili povezivani i sa zahtjevima da se povuku višemilionske kazne koje su bankama izrečene zbog propusta u oblasti sprečavanja pranja novca.

Prema njenim riječima, nadležnim državnim organima dostavljeni su podaci o identitetu posrednika, vrstama pritisaka i pokušajima ulaska pojedinih finansijskih subjekata na crnogorsko tržište.

„Ti pritisci nijesu došli iz redova političkih krugova. Oni su bili kroz posrednike i pojedince o čijem djelovanju i pritiscima su uredno, u više navrata, informisani crnogorski državni organi nadležni za bezbjednost“, saopštila je Radović.

Dodala je da se u pojedinim situacijama tražila i bezbjednosna procjena zbog prirode i karaktera osoba preko kojih su prenošene poruke.

Guvernerka nije saopštila imena tih posrednika niti precizirala o kojim su drugim bankama, osim Addiko banke, bili riječ u Macurinim planovima.

Alta grupa je planirala ulazak na crnogorsko bankarsko tržište preuzimanjem Addiko banke u Podgorici, kroz aranžman sa austrijskom Raiffeisen Bank International (RBI).

Prema najavljenom aranžmanu, Alta grupa trebalo je da preuzme Addiko banke u Srbiji, Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini, odnosno banke u Beogradu, Podgorici, Sarajevu i Banjaluci.

Iz RBI su, međutim, ove sedmice saopštili da ne očekuju da se taj aranžman sada ostvari.

Sankcije u Austriji prethodile sastanku sa Macurom

Radović je podsjetila da je Alta grupacija još u martu 2023. godine imala snažnu javnu podršku pojedinih predstavnika izvršne vlasti za dolazak na crnogorsko tržište.

Navela je da je formalni zahtjev za dobijanje odobrenja za rad platne institucije podnijet 21. avgusta 2023, a da provjere koje su tada sprovedene nijesu ukazivale na povezanost osnivača, odgovornih lica ili društva sa pranjem novca i finansiranjem terorizma.

Prema njenim riječima, podobnost i ugled osnivača i odgovornih lica pozitivno su ocijenjeni 27. novembra 2023. godine, prije njenog imenovanja za guvernerku.

„Proces je u ovom dijelu koji je mogao biti sporan za platnu instituciju kompletiran prije mog formalnog imenovanja“, navela je Radović.

Situacija se, kako je objasnila, promijenila nakon što je austrijski regulator u septembru 2024. godine izrekao sankciju od oko 160.000 eura u vezi sa pokušajem Alta banke da preko više povezanih lica preuzme Addiko grupu. Prethodno je, u avgustu 2024, Evropska centralna banka (ECB) privremeno suspendovala pravo glasa Alta Payu i partnerskoj firmi u Addiko banci zbog tajnog zajedničkog djelovanja

Radović je kazala da CBCG u tom periodu nije ostvarivala kontakte sa osnivačima i vlasnicima Alta grupacije, a da je naknadno održan sastanak sa Macurom, na kojem mu je prenesen stav CBCG o značaju integriteta finansijskog tržišta.

Alta Pay kontrolisan, izrečena maksimalna kazna

Guvernerka je saopštila da je CBCG, nakon pojave informacija koje su ukazivale na moguće regulatorne rizike, pojačano nadzirala poslovanje platne institucije Alta Pay Group u Crnoj Gori.

Prema njenim riječima, sprovođene su posredne kontrole kapitala, kontrole informacionih sistema i neposredne kontrole u oblasti sprečavanja pranja novca.

Navela je da je instituciji izrečena kazna u visini deset odsto ukupnih godišnjih prihoda, što predstavlja najveću zakonom dozvoljenu kaznu.

Radović je naglasila da aktivnosti CBCG nijesu pokrenute tek nakon događaja u Srbiji, već nekoliko nedjelja ranije.

„Nijesmo čekali dešavanja u Srbiji da pokrenemo aktivnosti. Naše aktivnosti su bile pokrenute u periodu koji je prethodio“, rekla je.

CBCG je, kako je objasnila, pokrenula postupak preispitivanja podobnosti sticaoca kvalifikovanog učešća u platnoj instituciji, a informacije koje su naknadno dobijene od nadležnih državnih organa dodatno su potvrdile opravdanost njenog postupanja.

Savjet CBCG oduzeo je 1. novembra odobrenje za pružanje platnih usluga kompaniji Alta Pay Group DOO Podgorica.

Radović je kazala da je za donošenje odluke bilo neophodno da proteknu zakonom predviđeni rokovi, kao i da je menadžment platne institucije prihvatio nalaze i razloge zbog kojih je dozvola oduzeta.

Negira odliv miliona eura iz Crne Gore

Radović je odbacila i navode da su preko Alta Paya iz Crne Gore u Srbiju ili druge države preneseni višemilionski iznosi.

Prema njenim riječima, CBCG je imala pojačan nadzor nad transakcijama i bila u mogućnosti da reaguje na eventualne pokušaje velikih odliva kapitala.

Kazala je da nijesu zabilježeni pokušaji transakcija većih od 50 miliona eura prema Moskvi ili drugim destinacijama, o kojima se govorilo u javnosti.

„Nije bilo odliva prema Srbiji ili bilo kojoj drugoj destinaciji“, poručila je.

Navela je da su transakcije bile male i redovne, sa prosječnom vrijednošću od 63 eura, dok se jedina transakcija koja je premašivala 50.000 eura odnosila na njemačko pravno lice i bila zasnovana na ugovoru o pružanju usluga.

Ponovila je da prestanak rada Alta Paya nema negativne posljedice po stabilnost finansijskog sistema niti po funkcionisanje platnog prometa.

Radović je zaključila da je CBCG postupala u skladu sa zakonom i evropskim standardima i da je očuvanje integriteta crnogorskog finansijskog tržišta bilo osnovno načelo njenog postupanja.