Kina i EU postigle dogovor o smanjenju izvoza kineskih hibridnih automobila za više od polovine

Kina i Evropska unija postigle su dogovor koji bi mogao da smanji kineski izvoz hibridnih automobila na tržište EU za više od polovine, rekao je u petak evropski komesar za trgovinu Maroš Šefčovič, nakon razgovora u Pekingu čiji je cilj smanjenje sve većeg trgovinskog deficita Unije sa Kinom.

Prema njegovim riječima, postignuto „zajedničko razumijevanje“ trebalo bi da ograniči kineski izvoz hibridnih i plug-in hibridnih automobila u EU, čime bi se njihov uvoz tokom četiri godine smanjio za nekoliko miliona vozila.

Šefčovič je to saopštio nakon dvodnevnih razgovora, ali nije iznio detalje o tome kako će sporazum biti sproveden, piše Rojters (Reuters).

Akcije evropskih proizvođača automobila, koje su tokom prethodne dvije godine bilježile kontinuirani pad zbog američkih carina i naglog rasta kineskog izvoza, uglavnom su porasle nakon objavljivanja vijesti.

Dogovor je uslijedio nakon tromjesečnih razgovora Šefčoviča sa kineskim zvaničnicima, uključujući ministra trgovine Vanga Ventaoa (Wang Wentao), i višegodišnjih sporova između Pekinga i Brisela zbog snažnog rasta kineskog izvoza, naročito automobila.

Lideri EU razmotriće rezultate razgovora na početku samita u Briselu narednog četvrtka, kako bi procijenili da li sporazum označava početak uravnoteženja trgovinskih odnosa sa Kinom.

Trgovinski deficit EU sa Kinom porastao je na više od milijardu eura dnevno, odnosno oko 1,12 milijardi dolara.

Šefčovič je rekao da vjeruje da su dvije strane postigle veoma dobar rezultat.

„Ipak, ovo je daleko od kraja. Ovo je ključni prvi korak, ali samo prvi korak u procesu uspostavljanja ravnoteže“, rekao je novinarima u Pekingu.

Predsjednik Odbora za međunarodnu trgovinu Evropskog parlamenta Bernd Lange ocijenio je da bi dogovor o hibridnim automobilima trebalo proširiti i na druge sektore, kao i da bi EU trebalo efikasnije da koristi mjere trgovinske zaštite.

Kineski ministar trgovine Vang Ventao poručio je Šefčoviču da Kina nije glavni uzrok problema Evropske unije, već partner u njihovom rješavanju, saopštilo je kinesko ministarstvo.

Dvije strane postigle su i dogovore o smanjenju kineskih uvoznih carina na određene proizvode iz EU, čija je vrijednost oko četiri milijarde eura, uključujući automobilske djelove, maslinovo ulje i obuću.

Dogovoreno je i olakšavanje kineskog postupka izdavanja izvoznih dozvola za rijetke zemne elemente i trajne magnete, rekao je Šefčovič.

Nagli rast uvoza kineskih automobila zabrinjava EU

Vlade država članica EU zabrinute su zbog naglog rasta uvoza automobila iz Kine, dok evropski proizvođači istovremeno otpuštaju radnike.

To je posebno izraženo u Folksvagenu (Volkswagen), gdje je predviđeno ukidanje 100.000 radnih mjesta.

Uvoz plug-in hibridnih automobila u EU porastao je 86 odsto u periodu od godinu zaključno sa septembrom, dok su njihove cijene pale 20 odsto.

Više od polovine tih vozila sada dolazi iz Kine, dok je tokom 2025. godine udio Kine u vrijednosti uvoza plug-in hibridnih električnih automobila iznosio 30 odsto.

Spor između Kine i EU zbog jeftinih kineskih električnih automobila, koji je doveo do uvođenja evropskih carina 2024. godine, opteretio je bilateralne odnose.

Spor se u međuvremenu proširio i na kineske mjere protiv evropskog konjaka i drugih vrsta brendija, svinjetine i mliječnih proizvoda, kao i na kineska ograničenja izvoza rijetkih zemnih elemenata i kritičnih minerala.

Pariz i Berlin među najpogođenijima su kineskim mjerama. Francuska učestvuje sa 90 odsto u ukupnom izvozu brendija iz EU u Kinu, dok je Njemačka značajno izložena mjerama koje se odnose na mliječne proizvode.

Kina i EU saopštile su u zajedničkoj izjavi da će nastaviti razgovore o mogućnosti dogovaranja minimalnih izvoznih cijena kao alternative carinama.

Međutim, uprkos carinama, kineski izvoz električnih automobila ponovo je počeo da raste ove godine.

Njemačka automobilska industrija oprezno pozdravila dogovor

Njemačko udruženje automobilske industrije VDA oprezno je pozdravilo sporazum, ali je poručilo da je prerano procijeniti hoće li on riješiti problem nelojalne konkurencije.

Mercedes-Benc (Mercedes-Benz) ocijenio je da dogovor pokazuje kako je konstruktivan dijalog pravi način za rješavanje izazova i da bi trebalo da obezbijedi veću predvidljivost poslovanja.

Analitičar evropskog automobilskog tržišta Matijas Šmit (Matthias Schmidt) rekao je da su zemlje poput Njemačke ranije smatrale da su zaštićene od konkurencije kineskih proizvođača automobila, ali da sada postaju svjesne prijetnje i traže intervenciju Brisela.

„Rezultat toga je današnja Šefčovičeva izjava“, rekao je Šmit.

„Sada Berlin traži od Londona da im se pridruži, zajedno sa Briselom, s obzirom na to da na Ujedinjeno Kraljevstvo otpada 30 odsto prodaje novih kineskih automobila u Zapadnoj Evropi“, dodao je.

U okviru dogovora postignutog u petak, kinesko Ministarstvo trgovine saopštilo je da će nastaviti da olakšava odobravanje izvoznih dozvola za rijetke zemne elemente i trajne magnete kroz mehanizam „zelenog kanala“.

Trgovinski deficit u središtu spora Kine i EU

Kineski izvoz u Evropsku uniju prošle godine dostigao je 560 milijardi dolara, prema podacima baze UN Comtrade, u odnosu na 517 milijardi dolara u 2024.

Izvoz u velike evropske ekonomije, uključujući Njemačku, Italiju, Španiju i Poljsku, porastao je oko deset odsto u odnosu na prethodnu godinu, dok su isporuke Mađarskoj povećane čak 43 odsto.

Istovremeno, Kina je prošle godine uvezla evropsku robu vrijednu 268,3 milijarde dolara, u odnosu na 269,4 milijarde dolara godinu ranije.

Među glavnim dobavljačima bile su Danska, Irska i Francuska.

Kini su potrebni strani kupci za velike količine relativno jeftine robe, čiju proizvodnju subvencioniše država, a koju domaći potrošači ne mogu u potpunosti da apsorbuju.

Evropska unija se, s druge strane, suočava sa dilemom: da li da omogući uvoz jeftinijih kineskih proizvoda kako bi ublažila troškove života ili da ograniči njihov ulazak radi obnove sopstvene industrijske proizvodnje.

Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen (Ursula von der Leyen) upozorila je prošlog mjeseca Evropski parlament da je trgovinska neravnoteža dostigla prelomnu tačku i da će Unija, koja ima 27 članica, upotrijebiti sve raspoložive instrumente kako bi uravnotežila odnose sa Kinom.

Kina i EU nastaviće da razmatraju mogućnost smanjenja carina na određene proizvode, kao i dijalog o pristupu tržištu medicinskih uređaja, saopštilo je kinesko ministarstvo.

Naredni sastanak Šefčoviča i Vanga planiran je za mart 2027. godine, dok bi u januaru trebalo da održe razgovor putem video-konferencije.