Cijena aluminijuma prati naftu, vrtoglavo raste zbog krize u Persijskom zalivu

Cijena aluminijuma mogla bi ponovo da se približi svom istorijskom maksimumu od 4.100 dolara po toni, kako su livnice u Persijskom zalivu, koje inače čine oko 10% globalne proizvodnje, zaustavljene zbog rata s Iranom.

Problem za zalivske livnice složeniji je od onoga s kojim se suočavaju izvoznici nafte. One ne samo da ne mogu da izvoze aluminijum, već ne mogu ni da uvoze glinicu, ključnu sirovinu za proizvodnju metala uz pomoć inače obilnih zaliha prirodnog gasa.

Situacija je još teža jer gašenje livnice, što se trenutno dešava u projektu Katalum u Kataru, znači da bi ona mogla da bude van pogona više od šest mjeseci. Toliko je obično potrebno da bi se proizvodnja ponovo pokrenula.

Velika proizvodnja na Bliskom istoku

Aluminijum, čija proizvodnja zahtijeva velike količine električne energije, postao je omiljena investicija za diverzifikaciju ekonomije zemalja Persijskog zaliva koje raspolažu velikim količinama jeftine nafte i gasa.

Procjene pokazuju da se iz regiona Zaliva svake godine obično izvozi oko 5,5 miliona tona aluminijuma. Livnica Alba i projekat Katalum – koji je u suvlasništvu kompanije Norsk Hydro – najveći su u regionu. Ujedno predstavljaju i najveći kompleks proizvodnje aluminijuma na jednom mjestu u svijetu.

Holandska banka ING navela je u istraživačkoj bilješci da bi produženi poremećaj pomorskog saobraćaja u Zalivu istovremeno zaustavio dotok glinice i izvoz aluminijuma.

„To bi značajno pooštrilo globalnu ponudu aluminijuma“, navodi banka.

Tri scenarija za aluminijum

ING je iznio tri moguća scenarija za tržište aluminijuma u Zalivu. Prvi, relativno kratak poremećaj od oko četiri nedjelje, bio bi najbolji mogući ishod. Ali bi čak i tada mogao da izazove ozbiljan šok u snabdijevanju, djelimično zbog kontrolisanog gašenja proizvodnje poput onog u Katalumu.

Drugi scenario podrazumijeva ograničen pomorski saobraćaj tokom nekoliko mjeseci, dok treći predviđa tromjesečni poremećaj u brodskom transportu.

U najgorem slučaju, cijena aluminijuma mogla bi nakratko da poraste iznad 4.000 dolara po toni prije nego što pad tražnje počne da ograničava dalji rast, saopštio je ING.

Pritisak na ponudu aluminijuma već se može pratiti kroz cijenu metala koja je na Londonskoj berzi metala porasla za 10% od početka rata s Iranom, sa 3.129 dolara po toni na više od 3.400 dolara po toni.

Niske zalihe dodatno podižu cijenu

Tokom proteklih 12 mjeseci pritisak na tržištu aluminijuma se povećavao, dijelom i zbog američkih carina na uvezeni metal. U tom periodu cijena je porasla za oko 40%, dok regionalne premije dodatno povećavaju cijenu koju plaćaju kupci.

Niske zalihe aluminijuma u Sjedinjenim Američkim Državama i Evropi takođe su faktor koji gura cijenu metala naviše.

Rekordna cijena aluminijuma od 4.100 dolara po toni zabilježena je početkom 2022. godine, ubrzo nakon ruske invazije na Ukrajinu i uvođenja embarga na ruski izvoz ovog metala.

Investiciona banka Citi slaže se s procjenom ING-a da bi cijena aluminijuma mogla da dostigne oko 4.000 dolara po toni ukoliko se poremećaji u pomorskom saobraćaju u Persijskom zalivu nastave.

Tim Treadgold, saradnik Forbesa

Aluminum Follows Oil, Soaring As Persian Gulf Shipping Is Squeezed