Ove kompanije mogle bi najviše da profitiraju od Trampovog rata sa Iranom

Napadi predsjednika SAD Donalda Trampa na Iran izazvali su globalnu neizvjesnost, ali bi perspektiva dugotrajnog sukoba mogla da bude profitabilna za niz sektora. Kompanije poput Lokid Martina (Lockheed Martin), Rejteona (Raytheon), Boinga (Boeing), Eksona (Exxon) i druge iz odbrambene i energetske industrije mogle bi da imaju najviše koristi.

Američke vojne snage izvele su udare na Iran rano u subotu. Tako je započet novi sukob na Bliskom istoku, bez jasne procjene koliko dugo bi vojne operacije mogle da traju.

Berze su u prvim danima rata bile veoma nestabilne. Dow Jones Industrial Average, S&P 500 i Nasdaq otvorili su juče trgovanje u minusu zbog kontinuirane neizvjesnosti.

Kompanije iz odbrambenog sektora koje imaju ugovore sa američkom vojskom – poput Lokid Martina, Rejteona i Palantira – najdirektniji su dobitnici sukoba. Njihove akcije su ove nedjelje uglavnom rasle, uprkos kratkotrajnom padu u utorak.

Kako sukob na Bliskom istoku utiče na proizvodnju i transport nafte i gasa u regionu, velike naftne kompanije poput Eksona i Ševrona (Chevron) takođe mogu da profitiraju, s obzirom na to da su cijene nafte već porasle, pa je i energetski sektor zabilježio rast na berzi.

S druge strane, više cijene nafte, uz nagli skok terminskih ugovora na naftu, koji su juče porasli za tri do četiri procentna poena – i povećana neizvjesnost, očekuje se, negativno će uticati na turizam, luksuznu robu i velike logističke kompanije poput Fedeksa (FedEx) i UPS-a.

Dobitnici u odbrambenoj industriji

Centralna komanda SAD (CENTCOM) identifikovala je više od 20 sistema naoružanja koji se koriste u Iranu. Uglavnom ih proizvode Lokid Martin, RTX korporacija i njena podružnica Rejteon, zatim Boing, Nortrop Grumen (Northrop Grumman), L3Harris i Dženeral Atomiks (General Atomics Aeronautical), između ostalih. Akcije ovih kompanija su ove nedjelje uglavnom porasle, iako analitičari napominju da rast Boinga nije bio toliko izražen jer manji dio njegovog poslovanja zavisi od vojnih ugovora.

Kompanija SpektreWorks iz Arizone razvila je jednokratne dronove Lukas (Lucas), koje je vojska koristila za izvođenje napada uz niže troškove. Sofisticirane rakete Tomahavk, koje se takođe koriste u regionu, proizvode se u kompaniji Rejteon. Presretači raketa THAAD proizvode se u kompaniji Lokid Martin. Upravo bi ove kompanije i druge iz sektora dronova i raketnih sistema mogle najviše da profitiraju od napada. Direktor investicija u kompaniji Catalyst Funds Dejvid Berns (David Burns) izjavio je: „Kompanije koje su najviše izložene sistemima protivraketne odbrane biće najveći dobitnici povećane potražnje“.

Softverska kompanija Palantir takođe bilježi rast akcija jer pruža usluge vojsci. Analitičari smatraju da će profitirati i evropske odbrambene kompanije. Analitičari iz Džej Pi Morgana (JP Morgan) izdvojili su BAE Systems, Renk, Leonardo DRS i Kinetik (QinetiQ) kao kompanije sa najvećom izloženošću američkom tržištu.

Naftaši i obnovljivi izvori

Cijene nafte i gasa porasle su jer je saobraćaj ograničen u Hormuškom moreuzu, prolazu kroz koji ide oko 20% svjetske nafte. Više cijene generalno pogoduju američkim naftnim kompanijama. Akcije velikih firmi poput Eksona, Ševrona i Oksidental Petroleuma (Occidental Petroleum) naglo su skočile odmah nakon napada tokom vikenda. Kasnije su mijenjale cijenu zbog neizvjesnosti oko razvoja sukoba. Berns je naveo da i manje naftne kompanije poput Talos Enerdžija (Talos Energy) mogu imati koristi od viših cijena.

Iako su više cijene goriva odmah koristile proizvođačima nafte, analitičari smatraju da bi dugotrajan sukob mogao da bude povoljan i za sektor obnovljive energije, jer bi potrošači mogli da traže alternative poput solarne i vjetroenergije. Pavel Molčanov (Pavel Molchanov) iz investicione banke Rejmond Džejms (Raymond James) rekao je da obnovljivi izvori energije nude „suštinski manji rizik od volatilnosti roba u poređenju sa uvozom fosilnih goriva“.

Šteta za dostavljače

Velike logističke kompanije poput Fedeksa, UPS-a i DHL-a mogle bi da pretrpe štetu ako sukob potraje, jer više cijene nafte i zatvaranje vazdušnog prostora na Bliskom istoku mogu povećati troškove goriva i produžiti vrijeme transporta. S druge strane, kompanije koje upravljaju transportnim kontejnerima mogle bi da profitiraju zbog poremećaja u transportu robe.

Brodovi se trenutno preusmjeravaju dalje od prometnog Sueckog kanala i Hormuškog moreuza. To produžava rute i omogućava kompanijama da naplate veće cijene prevoza. Akcije danskog brodarskog giganta Mersk i njemačke kompanije Hapag-Lojd (Hapag-Lloyd) porasle su zbog toga. Istovremeno su izložene riziku od gubitka posla ili imovine zbog sukoba. Mersk i druge kompanije već su obustavile operacije u nekim bliskoistočnim lukama iz bezbjednosnih razloga.

Trajanje sukoba je ključno pitanje

Koliko će sukob sa Iranom trajati ključno je pitanje za procjenu uticaja na kompanije. Dobici u odbrambenom i energetskom sektoru mogli bi biti kratkotrajni ako se sukob brzo okonča ili se uvedu mjere za stabilizaciju cijena nafte. Analitičari smatraju da bi potezi administracije Donalda Trampa, poput pratnje brodova kroz Hormuški moreuz ili korišćenja strateških rezervi nafte, mogli da obore cijene i smanje dobit naftnih kompanija.

Kompanije iz sektora obnovljive energije mogle bi najviše da profitiraju ako se sukob produži i cijene nafte ostanu visoke. Što se tiče odbrambenog sektora, analitičar Bajron Kalan (Byron Callan) rekao je za Air & Space Forces magazin da je rat kratkoročno dobar za industriju. Ali i da mnogo zavisi od toga koliko će sukob trajati i da li će SAD uspjeti da neutrališu Iran. Duži rat znači da će zalihe oružja morati da se obnavljaju, što ide u korist proizvođačima.

Uticaj na turizam i tehnološke kompanije

Turistički sektor do sada je posebno pogođen napadima na Iran. Akcije velikih aviokompanija, kruzing kompanija i hotelskih lanaca pale su ove nedjelje zbog viših troškova goriva i nesigurnosti putnika prilikom rezervacija. Sukob je doveo i do prizemljenja letova na Bliskom istoku, dok su neki hotelski objekti u regionu već pretrpjeli štetu.

Analitičari takođe navode da bi dugotrajan sukob mogao negativno da utiče na tehnološke kompanije – jer investitori u vremenima konflikta traže sigurnija ulaganja – kao i na sektor luksuzne robe. Akcije kompanija poput LVMH, Barberija i Rišmona (Burberry and Richemont), vlasnika brendova Kartije (Cartier), Van Klif (Van Cleef) i Kloi (Chloé), pale su ove nedjelje. Analitičari navode da luksuzna roba obično bolje prolazi u periodima ekonomske stabilnosti i visokog povjerenja potrošača.

Uprkos koristi za pojedine industrije, ekonomisti uglavnom procjenjuju da će rat imati negativan uticaj na ekonomiju u cjelini. Kent Smeters (Kent Smetters), direktor Penn Wharton Budget Model, rekao je za Fortune da bi sukob mogao izazvati ekonomski gubitak za SAD između 50 i 210 milijardi dolara.

Alison Durkee, Forbes

These Companies Stand To Benefit From Trump’s Iran War—Exxon, Raytheon And More