Od naknade za obavezne rezerve nafte prikupljeno 12,5 miliona eura
Crna Gora je, po osnovu naknade za obavezne rezerve nafte, od februara prošće do kraja januara ove, prikupila 12,5 miliona eura, pokazuju podaci Vlade.
U skladu sa Zakonom o sigurnosti snabdijevanja naftnim derivatima, naknada je uvedena 11. februara 2025 i iznosi tri centa po litru bezolovnog benzina i gasnih ulja, odnosno tri centa po kilogramu tečnog naftnog gasa kao osnovni mehanizam finansiranja obaveznih rezervi naftnih derivata.
„Zaključno sa januarom 2026. godine na prihodni račun Uprave za ugljovodonike je uplaćeno oko 12,5 miliona eura, a sredstva prikupljena od naknade predstavljaju namjenske prihode i mogu se koristiti isključivo za potrebe formiranja i održavanja obaveznih rezervi, adaptacije i/ili rekonstrukcije skladišta za skladištenje obaveznih rezervi koji su Upravi dati na korišćenje i upravljanje i za troškove u vezi sa obaveznim rezervama, u skladu sa Zakonom“, navodi se u Izvještaju o strukturi i količini obaveznih rezervi naftnih derivata za 2025. godinu koji je pripremilo Ministarstvo energetike i rudarstva.
Kako se dodaje, uspostavljanjem ovog sistema finansiranja, ostvaren je rast direktnih budžetskih prihoda, prije svega kroz povećanje prihoda od poreza (oko 2,5 miliona eura za 2025. godinu) i efikasniju naplatu akciznih i poreskih dažbina, zahvaljujući intenzivnijem praćenju prometa naftnih derivata putem mehanizma finansiranja obaveznih rezervi.
U dokumentu se podsjeća da se Crna Gora obavezala da primijeni EU Direktivu o minimalnim rezervama nafte, što je prvo mjerilo za zatvaranje Poglavlja 15 (Energetika). Krajem 2024. usvojila je Zakon o sigurnosti snabdijevanja naftnim derivatima i ažurirani Akcioni plan, čime je uskladila propise i uspostavila sistem obaveznih rezervi.
Do ulaska u EU treba da obezbijedi rezerve za 90 dana neto uvoza, a plan je da se obaveze ispune do 2027. Usvojeni su i podzakonski akti o cijenama derivata, metodologiji rezervi, naknadama i koordinaciji.
Ministarstvo je obračunalo minimalne obavezne rezerve naftnih derivata prema zakonu (koje odgovaraju količini od 90 dana prosječnog dnevnog neto uvoza ili 61 dana prosječne domaće potrošnje, zavisno od toga šta je veće) i utvrdilo da Crna Gora za period 1. jul 2025 – 30. jun 2026. treba da formira 112.340 metričkih tona rezervi: 96.612 MT gasnih ulja (ULSD) i 15.728 MT bezolovnog benzina, što odgovara strukturi potrošnje gdje dizel učestvuje sa 86%, a bezolovni benzin sa 14%.
Na osnovu obračuna, Ministarstvo je u martu 2025. godine izdalo Instrukcije o obavezi formiranja rezervi naftnih derivata za navedeni period Upravi za ugljovodonike, kao imenovanom tijelu za formiranje minimalno 50 % rezervi i svakom pojedinom uvozniku naftnih derivata, pri čemu obavezu formiranja rezervi imaju samo najveći uvoznici.
Da bi, kako se navodi u izvještaju. sistem obaveznih rezervi bio transparentniji i da se izbjegne diskriminacija zbog manjka skladišta, uvoznici koji su prošle godine uvezli manje od 15.000 tona benzina i/ili gasnih ulja prenijeli su obavezu formiranja naftnih rezervi na Upravu – ukupno 4.655 tona gasnih ulja i 2.469 tona bezolovnog benzina. Time je Uprava preuzela formiranje 68.080 MT rezervi (56.626 MT gasnih ulja i 11.454 MT benzina), odnosno 60,6% ukupne obaveze. Zbog ograničenih sredstava i kapaciteta u 2025, Uprava rezerve formira postepeno, prema Akcionom i godišnjem planu.
Veliki uvoznici ispunili obavezu
Veliki uvoznici koji uvoze više od 15.000 tona bezolovnog benzina i/ili gasnih ulja (Jugopetrol, INA Crna Gora, Petrol Crna Gora) do 10. oktobra 2025. u potpunosti su, kako se navodi, ispunili obavezu formiranja rezervi za period 1. jul 2025 – 30. jun 2026. Dostavili su ovjerene izjave i dokaz da rezerve drže u svom skladištu ili kroz „tikete“, pa su upisani u evidenciju Ministarstva. Ukupno su formirali 44.260 MT rezervi (39.986 MT gasnih ulja i 4.274 MT benzina), što je 39,4% ukupne obaveze, od čega se 59,3% skladišti u Crnoj Gori, 28,3% u Hrvatskoj i 12,4% u Grčkoj.
U izvještaju se podsjeća da Ministarstvo sprovodi kapitalni projekat adaptacije i modernizacije državnih rezervoara R-11, R-12 i R-18 na Terminalu u Luci Bar. U decembru 2025. potpisan je ugovor sa izabranim izvođačem radova, a stručni nadzor je ugovoren i radovi već treba da počnu, uz rok završetka od devet mjeseci. Projekat vrijedi 2,2 miliona eura, finansiran direktnom budžetskom podrškom Evropske komisije za prevazilaženje energetske krize.
„Uprava je, radi dodatnih skladišnih kapaciteta, potpisala trogodišnji ugovor o skladištenju dijela obaveznih rezervi na privatnom naftnom terminalu u Baru, što je omogućilo tender za nabavku 16.500 MT eurodizela vrijedan 11 miliona eura. Tender je poništen sredinom januara 2026. jer nije bilo ispravnih ponuda, pa je rspisan novi. U decembru 2025. pokrenuta je i nabavka za procjenu stanja državnih rezervoara u Lipcima i Bijelom Polju radi planiranja modernizacije po EU standardima, a izvještaji su dostavljeni početkom februara 2026“, piše u izvještaju.
Ministarstvo je ocijenilo da je Crna Gora u 2025. godini ostvarila značajan napredak u uspostavljanju održivog sistema obaveznih rezervi naftnih derivata, prelaskom iz faze normativnog usklađivanja u operativnu implementaciju.
“Ostvareni napredak predstavlja važan korak ka zatvaranju Poglavlja 15 – Energetika i potvrđuje spremnost države da ispuni međunarodne obaveze i dugoročno obezbijedi stabilnost u skladu sa zahtjevima Evropske unije”, navodi se u dokumentu.
