Najveće kompanije za vještačku inteligenciju troše nikad više novca da bi lobirale za AI

Prošlog mjeseca, izvršni direktor Antropika (Anthropic), Dario Amodei, objavio je opširan esej u kojem tvrdi da širenje AI data-centara sve više vezuje finansijske i tehnološke interese velikih AI laboratorija za političke interese vlade. Izrazio je žaljenje zbog, kako je naveo, nespremnosti tehnološkog sektora da se suprotstavi vladi, kao i zbog podrške vlade „ekstremnim antiregulatornim politikama u oblasti vještačke inteligencije“. Njegov recept: staviti javni interes ispred stranačke politike.

Nažalost, teško je zagovarati distancu od politike dok pregovarate o ugovorima sa državom vrijednim stotine miliona dolara.

Spor, o kojem je prvi izvijestio Aksios (Axios) između Antropika i američkog Ministarstva odbrane u vezi sa ugovorom vrijednim 200 miliona dolara za razvoj AI rješenja za nacionalnu bezbjednost, uključujući vojnu i poslovnu primjenu, sugeriše da razdvajanje za koje se Amodei zalaže možda neće biti lako ostvarivo u administraciji predsjednika Trampa. A izvršni direktor Antropika toga je očigledno svjestan. Zato njegova kompanija pojačava lobiranje i političke donacije, baš kao i konkurenti.

OpenAI i Antropik na različitim stranama

Antropik i OpenAI potrošili su 3,13 miliona, odnosno 2,99 miliona dolara na direktno savezno lobiranje u 2025. godini – više nego ikad, prema podacima iz regulatornih izvještaja. Uz to, svaka kompanija potrošila je oko 300.000 dolara za lobiranje u Kaliforniji. Dvije kompanije, čija se procijenjena vrijednost navodi na 830 milijardi i 380 milijardi dolara, počele su lobiranje 2023. godine. Za Antropik, 2025. je bila prva godina u kojoj je objavio donacije namijenjene podršci konkretnim političkim kandidatima.

Pretprošle nedjelje, Antropik je najavio donaciju od 20 miliona dolara organizaciji Public First Action. To je politička grupa koja zagovara snažniju regulaciju vještačke inteligencije. Kompanija je istakla da je riječ o nestranačkoj inicijativi, iako su mnoge politike koje podržava u suprotnosti sa stavovima predsjednika Trampa, „AI cara“ Dejvida Saksa (David Sacks) i opštim antiregulativnim raspoloženjem u industriji. OpenAI je odbio da komentariše. Antropik nije želio da govori o konkretnim lobističkim aktivnostima. Forbes su uputili na saopštenje povodom donacije organizaciji Public First Action.

Možda je najvidljiviji raskorak između OpenAI i Antropika nastao povodom kalifornijskog zakona o bezbjednosti vještačke inteligencije, koji je stupio na snagu u januaru.

Zakon SB 53 zahtijeva od velikih proizvođača AI modela da uspostave pravila i zaštitne mehanizme za procjenu bezbjednosti novih modela, zatim da sami prijave kako su te rizike riješili prije lansiranja novih sistema. U suprotnom im prijete kazne. Obje kompanije su lobirale povodom tog zakona. OpenAI mu se, prema navodima, protivio. Antropik ga je na kraju podržao.

Ali koliko ta razlika zaista znači?

„To je pozicioniranje kao zagovornika bezbjednosti… ali više je ličilo na PR potez“, kaže Kajl Ki (Kyle Key) iz Llama Ventures, koji posredno ima udio u Antropiku. Još direktniji je Majkl Klajnman (Michael Kleinman), šef američke politike u organizaciji Future of Life Institute: „Dok ne vidimo da kompanije zaista podrže suštinsku legislativu, sve što govore o želji za regulacijom je prazna priča… Industrija u cjelini je opsjednuta izbjegavanjem regulacije“.

Kada se stvari ogole, na saveznom nivou preklapanja su očiglednija od razlika. I za Antropik i za OpenAI, prioriteti lobiranja u 2025. uključivali su nacionalnu bezbjednost i AI infrastrukturu. Savezne agencije sve više koriste AI sisteme. U avgustu su OpenAI i Antropik objavili sporazume koji omogućavaju državnim agencijama da koriste njihove modele po cijeni od jednog dolara. Kompanija xAI, koju je osnovao Ilon Mask (Elon Musk), objavila je sličan sporazum po cijeni od 0,42 dolara u septembru. Tokom 2024. godine, OpenAI je tiho uklonio iz svojih pravila zabranu primjene u „vojne i ratne svrhe“.

Poruka Vašingtonu je jednostavna: brže širenje znači jaču konkurentnost SAD.

Spor oko zabrane izvoza čipova

U pismu iz oktobra upućenom Kancelariji Bijele kuće za nauku i tehnološku politiku, direktor globalnih poslova OpenAI Kris Lihejn (Chris Lehane) napisao je da „imperativ nacionalne bezbjednosti da budemo lideri u oblasti AI predstavlja i jedinstvenu priliku da ojačamo našu ekonomiju“. Pozvao je vladu da osigura da napredni AI sistemi štite interese nacionalne bezbjednosti SAD, „uključujući i kroz njihovo usvajanje u saveznim agencijama“.

U dokumentima Antropika eksplicitno se pominju izvozne kontrole i GAIN AI akt. Predlog zakona, predstavljen u oktobru, dodatno bi ograničio prodaju naprednih AI čipova protivnicima poput Kine i Rusije. Američki kupci bi imali pravo preče kupovine prije izvoza.

Tema je ponovo postala hitna: Envidija (Nvidia) sada smije da prodaje svoje napredne H200 čipove kineskim kompanijama nakon višegodišnjih pregovora između američkih i kineskih zvaničnika.

Nije jasno da li je OpenAI lobirao u vezi sa izvoznim kontrolama, ali izvršni direktor Sem Altmen (Sam Altman) doveo je u pitanje njihovu efikasnost. „Posao predsjednika Trampa je da se postara da Amerika pobijedi“, rekao je za Forbes. „A ja našu misiju vidim kao misiju za cijelo čovječanstvo… Tu postoji određena napetost“.

Lobiranje za infrastrukturu

Tu je i pitanje izgradnje infrastrukture. Razvoj i primjena naprednih AI sistema zahtijevaju ogromne data-centre. Antropik, OpenAI, kao i tehnološki giganti poput Gugla (Google) i Mete, utrkuju se u proširenju kapaciteta. Tvrde da komplikovane dozvole, ograničenja u snabdijevanju energijom, kašnjenja u gradnji i lokalni otpor usporavaju projekte. Više od polovine razvoja data-centara u 2025. kasnilo je najmanje tri mjeseca, prema podacima kompanije JLL.

Finansijske obaveze su ogromne. OpenAI se obavezao da će u narednih osam godina potrošiti oko 1,4 biliona dolara na ovu infrastrukturu – očigledno bez jasnog plana kako će sve to finansirati.

Obje kompanije lobiraju u skladu s tim. Antropik je lobirao povodom izvršne uredbe iz jula čiji je cilj ubrzavanje saveznih dozvola za data-centre. U oktobarskom pismu, OpenAI je pozvao na poreske olakšice i druge subvencije, kao i pojednostavljene energetske i ekološke dozvole kako bi objekti brže bili pušteni u rad. Antropik je podržao slične politike i nedavno najavio da će pokrivati troškove električne energije vezane za priključenje novih data-centara na mrežu.

AI ulazi u predizbornu kampanju

Među ostalim zakonima i pitanjima navedenim u dokumentima o lobiranju nalazi se zakon CREATE AI, koji ima za cilj da AI tehnologiju učini dostupnom svakom Amerikancu. Tu su i pitanje miješanja vještačke inteligencije u izbore, autorska prava i izvršna uredba o sprečavanju „woke AI“ u saveznoj vladi. Tu je i moratorijum na AI, kao i šira regulativa o bezbjednosti i upravljanju vještačkom inteligencijom.

Ipak, još je rano. Zakonodavstvo koje bi suštinski promijenilo pravac razvoja i primjene AI u SAD još nije usvojeno. Jedan ključni predlog – da savezna AI politika ima prednost nad zakonima saveznih država, čime bi im se gotovo onemogućilo donošenje sopstvene regulative – na kraju je u decembru donijet kao izvršna uredba, a ne kao zakon koji je usvojio Kongres.

„Vašington opasno zaostaje u AI politici, ostavljajući kreatore politika previše zavisnim od tehnoloških kompanija kada je riječ o informacijama o pravcu i uticaju novih tehnologija koje će uticati na sve nas“, kaže Met Lerner (Matt Lerner), direktor istraživanja u organizaciji Founders Pledge. To je neprofitna organizacija koja okuplja donacije osnivača i usmjerava ih ka organizacijama za AI politiku i bezbjednost (organizacija se ne bavi lobiranjem).

Regulacija vještačke inteligencije oblikuje se kao važna tema predizborne borbe. Kandidati i bogate filantropske organizacije troše milione kako bi se njihov glas čuo. Ali za sada, teren pripada graditeljima. Kompanije koje pišu specifikacije AI modela istovremeno pišu i najveće čekove u Vašingtonu. Tvrde da je brzina patriotizam, razmjera bezbjednost i da je njihov komercijalni uspjeh dobar za državu. Dok Kongres ne dokaže suprotno, one ostaju i predmet pravila i najglasniji akteri u njihovom oblikovanju.

Phoebe Liu, Forbes

AI’s Biggest Builders Are Now Its Biggest Lobbyists