Komorski investicioni forum uputio apel EK da se nađe rješenje za vozače iz regiona
Komorski investicioni forum zapadnobalkanske šestorke (KIF ZB6) uputio je Evropskoj komisiji zajednički apel sa ciljem pronalaženja hitnog rješenja za poteškoće nastale primjenom pravila 90/180 na profesionalne vozače u međunarodnom drumskom saobraćaju, imajući u vidu strateški značaj nesmetanog protoka robe između regiona Zapadnog Balkana i Evropske unije.
KIF ZB6 čine Privredna komora Kosova, Privredna komora Srbije, Privredna komora Sjeverne Makedonije, Privredna komora Crne Gore, Vanjsko-trgovinska komora Bosne i Hercegovine i Unija privrednih komora Albanije.
U apelu se navodi da očekivani razvoj događaja koji nastaje kao posljedica ovih mjera izaziva ozbiljnu zabrinutost i mogao bi prerasti u sistemski ekonomski i politički izazov za region.
Evropskoj komisiji je predloženo da usvoji privremene mjere koje će omogućiti profesionalnim vozačima nesmetano obavljanje međunarodnog drumskog transporta, sve dok se ne uspostavi trajno i sistemsko rješenje.
Takav pristup bio bi, kako je navedeno, u zajedničkom interesu Evropske unije i Zapadnog Balkana i predstavljao bi jasan signal istinske posvećenosti integraciji regiona i očuvanju funkcionisanja lanaca snabdijevanja.
U apelu KIF ZB6 podsjeća se da je Evropska unija najvažniji trgovinski i investicioni partner Zapadnog Balkana, više od 60% ukupne spoljne trgovine regiona odvija se sa zemljama članicama Unije, pri čemu je drumski saobraćaj dominantan nosilac lanaca snabdijevanja.
„Oko 370.000 kompanija je direktno pogođeno ovim mjerama. Ograničavanje radne mobilnosti profesionalnih vozača kroz pravila kratkotrajnog boravka dovodi do ozbiljnih poremećaja u sektoru transporta, smanjenja raspoloživih transportnih kapaciteta i rasta troškova, sa direktnim negativnim efektima kako na ekonomije Zapadnog Balkana, tako i na ekonomiju Evropske unije“, navodi se u zajedničkom apelu.
Iz Privredne komore Crne Gore saopšteno je da je Komorski investicioni forum zapadnobalkanske šestorke podsjetio da se institucijama EU povodom ovog pitanja obratio još prije gotovo tri godine, međutim u odgovoru koji je tada dobijen nije ponuđeno adekvatno rješenje, a u međuvremenu okolnosti su se dodatno pogoršale.
„Ovakav pristup nije u skladu sa ciljevima Plana rasta EU za Zapadni Balkan i teško se može uskladiti sa zajedničkim naporima da se ekonomije regiona dodatno integrišu u Jedinstveno tržište Evropske unije. Privrede Zapadnog Balkana, kao zemlje kandidati na jasnom putu ka članstvu u Evropskoj uniji, koje su u potpunosti okružene granicama EU, trebalo bi da imaju benefite od pojednostavljene i diferencirane primjene EES režima, koja odražava njihov status kao partnera u procesu pristupanja i obezbjeđuje jasnu razliku u odnosu na treće zemlje“, navodi se u apelu.
Udruženje prevoznika Crne Gore najavilo je da će od 26. do 29. januara blokirati saobraćaj za teretna vozila na putevima koji vode ka graničnim prelazima, uz mogućnost prekida ili produženja blokade. Blokada će, kako je saopšteno, trajati od 26. januara od 12 sati do 29. januara do 12 sati. Protok robe na graničnim prelazima ka Šengen zoni 26. januara blokiraće i njihove kolege iz Srbije, Bosne i Hercegovine i Sjeverne Makedonije, zbog novog elektronskog sistema ulaska i izlaska u EU (Entry/Exit System – EES) i ograničavanja trajanja boravka – rada profesionalnih vozača u zemljama Šengena na najviše 90 dana u periodu od šest mjeseci.
To pravilo je dio Šengenskog sporazuma od momenta njegovog sklapanja 1985. godine. U praksi, međutim, do sada nije izazivao veće probleme u drumskom transportu odnosno vozačima, jer se zona godinama širila, a sistemi evidencije nisu bili podjednako efikasni. Granična policija je trebalo da sabira dane provjeravajući svaki pečat u pasošu.
Od 12. oktobra prošle godine, međutim, uveden je novi Entry/Exit System. Sada je dovoljno da se putna isprava prisloni uz čitač, a na ekranu se izlistaju dani provedeni u Šengen zoni. Period prilagođavanja ističe 10. aprila. A prevoznici iz regiona strahuju da će njihov posao stati. Od 30 dana mjesečno, u praksi, vozači će moći da voze kroz Evropu nekad svega 7-8, najčešće 10, a samo u rijetkim slučajevima maksimalnih 15 dana, jer prvi dan se računa prelaskom granice, makar i minut prije ponoći, a posljednji kada se zona napusti, makar i da je dan tek počeo.