Cijene nafte na najvišem nivou od januara 2025. godine

Cijene nafte porasle su i zaključile trgovanje u utorak s rastom od 4,7% dostužući najviši nivo od januara 2025, kako su se sukobi SAD-a i Izraela s Iranom intenzivirali, remeteći isporuke energenata sa Bliskog istoka i pojačavajući strah od dugotrajnijeg konflikta.

Fjučersi na Brent (LCOc1) porasli su 3,66 dolara, odnosno 4,7%, i zatvorili na 81,40 dolara po barelu, što je najviša zaključna cijena od januara 2025. Američka sirova nafta West Texas Intermediate (WTI) (CLc1) porasla je 3,33 dolara, takođe 4,7%, i zatvorila na 74,56 dolara, najvišu zaključnu cijenu od juna, prenosi Rojters (Reuters).

Brent je porastao 12% od početka sukoba u subotu.

Izraelske i američke snage gađale su mete širom Irana u utorak, što je izazvalo iranske odmazdne udare širom Zaliva, dok se sukob proširio i na Liban.

Irak, drugi najveći proizvođač nafte u Organizaciji zemalja izvoznica nafte (OPEC), iza Saudijske Arabije, smanjio je proizvodnju za skoro 1,5 miliona barela dnevno. Rezovi bi mogli da se više nego udvostruče u narednim danima, jer zemlji ponestaje skladišnog prostora za sirovu naftu koju ne može da izveze zbog krize.

Iran je odgovorio napadima na regionalnu energetsku infrastrukturu i tankere u Hormuškom moreuzu, kroz koji obično prolazi petina svjetske nafte i tečnog prirodnog gasa (LNG).

Tankeri i kontejnerski brodovi izbjegavaju moreuz nakon što su osiguravači otkazali pokriće za plovila, a globalne cijene transporta nafte i gasa naglo skočile. Zabrinutost je dodatno porasla nakon što su iranski mediji u ponedjeljak javili da će Iran pucati na svaki brod koji pokuša da prođe kroz moreuz.

„Iranska odmazda bila je šira od prethodnih, uglavnom simboličnih mjera, a njen pristup je doveo do više regionalnih žarišta koja predstavljaju stvarni rizik po snabdijevanje“, naveli su analitičari Standard Chartered-a u bilješci.

Predsjednik SAD Donald Tramp rekao je da se očekuje da će američki i izraelski vazdušni napadi trajati četiri do pet nedjelja, ali bi mogli potrajati i duže. Tramp je rekao da SAD razmatra podršku za osiguranje naftnih tankera.

Brent je tokom trgovanja dostigao dnevni maksimum od 85,12 dolara, najviše od jula 2024. Zatim je smanjio dobitke nakon što je Tramp rekao da su ratne operacije eliminisale mnoge iranske pomorske i vazdušne ciljeve. „Gotovo sve je izbačeno iz stroja“, rekao je, predviđajući da će Teheran na kraju izgubiti sposobnost da ispaljuje rakete.

„Tramp je rekao da Iran neće nastaviti ovu borbu još dugo… pa tržište misli da bi moglo doći do bržeg raspleta nego što se ranije strahovalo“, rekao je Fil Flin (Phil Flynn), viši analitičar u Price Futures Group.

U potrazi za drugim dobavljačima

Indija i Indonezija saopštile su da traže alternativne izvore energenata. U Kini su neke rafinerije obustavljale rad ili ubrzavale planove održavanja.

Od početka napada, Katar je zaustavio proizvodnju tečnog prirodnog gasa, Izrael je obustavio proizvodnju na pojedinim gasnim poljima, a Saudijska Arabija je zatvorila svoju najveću rafineriju.

Saudijski naftni gigant Aramco pokušava da preusmjeri dio izvoza sirove nafte ka Crvenom moru, kako bi zaobišao Hormuški moreuz, gdje je rizik od napada usporio transport gotovo do zastoja, rekli su izvori.

Benzin i dizel

Fjučersi na američki dizel (HOc1) skočili su oko 10% na najviši nivo od oktobra 2023. Fjučersi na američki benzin (RBc1) porasli su skoro 4% na 2,46 dolara po galonu, najviše od jula 2024. „Crack spreadovi“ (CL321-1=R), koji mjere marže prerade u rafinerijama, skočili su na najviši nivo od 2023, navodi Rojters.

Na globalnim tržištima prirodnog gasa, referentni holandski TTF fjučersi (TFMBMc1), britanske cijene gasa (NGLNMJ6) te evropske i azijske cijene LNG-a (JKMc1) takođe su porasle.

Razlika (premija) Brenta u odnosu na WTI proširila se na skoro 8 dolara po barelu, što je najviše od novembra 2022. Analitičari navode da kada ta premija poraste iznad 4 dolara, to može podržati izvoz američke sirove nafte.

U SAD-u su trgovci čekali izvještaje o zalihama Američkog instituta za naftu (API) u utorak i Uprave za energetske informacije (EIA) u srijedu. Analitičari su procijenili da su energetske kompanije tokom sedmice koja se završila 27. februara povećale zalihe sirove nafte za 2,3 miliona barela.