Ako još malo okasni, aerodrom Trebinje vrijedjeće više nego Hitrou

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić uspio je ove sedmice tokom posjete Trebinju da ponovo u fokus vrati ideju o gradnji aerodroma zapadno od tog grada. Ono što je najviše kupilo pažnju javnosti jeste njegova izjava o spremnosti Srbije da u projekat uloži 200 miliona eura.

To je već treći iznos pomenut u posljednjih 5-6 godina, a svaki put, cijena aerodromu skoči – dvostruko.

Krenulo je avgusta 2020. kada je citirana izjava tadašnje ministarke građevinarstva Zorane Mihajlović da je procijenjena vrijednost investicije oko 50 miliona eura.

Već sljedeće godine brojka odlazi na 100 miliona. U maju 2021. na sastanku premijera dvije strane, Ane Brnabić i Radovana Viškovića, rečeno je da je upravo tolika investicija potrebna za gradnju aerodroma. U oktobru iste godine poslije sastanka s Miloradom Dodikom, Vučić je rekao da su obezbijeđena sredstva za izgradnju aerodroma, koji će koštati 70 miliona eura. Još 35 miliona bilo je planirano za infrastrukturno opremanje (iako nije pojašnjeno o čemu se tu tačno radi).

Sada je iznos došao do 200 miliona eura što bi se moglo objasniti i gabaritima aerodroma koji su planirani. Ali, javnost nije dobila detaljnije objašnjenje šta stoji iza ove brojke.

U skladu sa vrijednošću projekta mijenjale su se i druge brojke. Najprije da će aerodrom u prvoj fazi opsluživati 250.000 putnika godišnje. Kasnije je ta brojka za cio projekat otišla na milion da bi obim putničkog saobraćaja u kasnijim dokumentima prestao da se pominje.

I prvi avioni su odlagani. Polijetanje je bilo očekivano 2022. potom prije kraja 2023. Ali sada novih predviđanja nema.

Dokle se stiglo

Tokom 2025. sudeći po medijskim izvještajima, priča o aerodromu u Trebinju je prilično utihnula. Posljednja učestalija obraćanja zvaničnika datiraju s kraja 2024.

Za informacije o onome šta je urađeno u prošloj godini, obratili smo se preduzeću Aerodromi Srbije koje je osnivač kompanije Aerodrom Trebinje doo i vodi realizaciju ovog projekta.

Odgovor do objavljivanja teksta nismo dobili.

Posebno nas je zanimalo na koji način je završena saga o Studiji uticaja na životnu sredinu za projekat aerodroma na koji je primjedbe imala Hrvatska (zbog potencijalnog zagađenja rijeke iz koje se Dubrovnik snabdijeva vodom). Na sajtu Vlade Republike Srpske i dalje se može naći nacrt tog dokumenta.

A posebno nas je zanimalo da li je završen projekat za građevinsku dozvolu. Posljednja „izražavanja očekivanja“ zvaničnika bila su da će biti izdata do kraja 2024. U 2025. nije bilo zvaničnih informacija da je podnijet zahtjev, a pogotovo da je građevinska dozvola izdata.

Šta imamo na raspolaganju

Posljednji zvanični dokument u kojem se pominje aerodrom je iz jula 2025.

U izvještaju o poslovanju Aerodroma Srbije za 2024, trebinjskoj vazdušnoj luci posvećene su dvije strane. Veći dio je podsjećanje na stvari koje su urađene prethodnih godina.

Priča u dokumentu počinje 3. septembra 2020. Pominje se davanje saglasnosti Vlade Srbije na osnivanje, kao i samo osnivanje preduzeća Aerodrom Trebinje doo.

Nedjelju dana kasnije, 10. septembra, Vlada je preporučila Aerodromima Srbije da izrade analizu mogućnosti razvoja aerodromske infrastrukture na teritoriji Republike Srpske. Već kroz pet dana (15. 09) Vlada usvaja tekst analize potencijala za razvoj vazdušnog saobraćaja na aerodromu Trebinje.

Na osnovu toga, u 2021. počela je izrada planske i projektno-tehničke dokumentacije.

Slijedi informacija da je 2022. završena planska dokumentacija na osnovu koje su u decembru 2022. izdati lokacijski uslovi za gradnju aerodroma (a na osnovu čega se pravi projekat za građevinsku dozvolu).

U junu 2023. završeno je čišćenje terena od mina.

Od informacija iz 2023. treba dodati i da je te godine završena Aeronautička studija aerodroma Trebinje na koju je Direkcija za civilno vazduhoplovstvo BiH dala saglasnost (u novembru iste godine).

Nema novca za eksproprijaciju?

Najviše aktivnosti, sudeći prema ovom dokumentu, bilo je u 2024. što ukazuje da je projekat ipak napredovao u realizaciji.

Još u januaru 2024. završen je nacrt Studije uticaja na životnu sredinu za projekat izgradnje aerodroma. Ona je bila na javnom uvidu u prvom kvartalu u BiH, potom i u Hrvatskoj i Crnoj Gori (dvije države su do juna dostavile svoje komentare). U izvještaju Aerodroma Srbije navodi se da je aprilu 2025. završena dopuna studije na osnovu komentara institucija BiH i Hrvatske.

U aprilu 2024. upućen je predlog za eksproprijaciju zemljišta za šta je prvobitno opredijeljeno 1,9 miliona eura. Otkup je počeo u septembru 2024.

Navodi se da je zaključno s januarom 2025. otkupljeno 17,3% od ukupne površine budućeg aerodroma (302 hektara). U programu poslovanja Aerodroma Srbije za 2025. koji je pisan oko sedam mjeseci ranije, navodi se da je bilo otkupljeno 12% zemljišta.

Međutim, malo je izvjesno da je eksproprijacija tim tempom završena u 2025. kako je ranije bilo najavljivano, a da bi radovi počeli u 2026.

Problem je bio novac, pokazuje dokument. Za eksproprijaciju je na osnovu nove procjene vrijednosti zemljišta bilo potrebno ukupno 9,9 miliona eura. „Da bi se nastavilo sa otkupom zemljišta za aerodrom potrebno je da Vlada Republike Srbije obezbijedi još oko osam miliona eura“, navodi se u izvještaju Aerodroma Srbije.

Iz kompanije nisu odgovorili kakav je bio napredak s eksproprijacijom prošle godine i da li su ova sredstva obezbijeđena. U programu poslovanja za 2025. bilo je istaknuto očekivanje da se rješavanje imovinsko-pravnih odnosa završi u toj godini.

Ivan Radak, Forbes Srbija