Rekordan broj upozorenja o opasnim proizvodima u EU prošle godine

Kreme, igračke i punjači za telefone koji stižu u Evropu nikada nijesu bili opasniji, navodi se u novom izvještaju EU, koji je zabilježio rekordan broj bezbjednosnih upozorenja u 2025. godini – treću godinu zaredom.

Prošle godine u sistemu Safety Gate prijavljeno je 4.671 upozorenje, pokazuje izvještaj. Safety Gate je alat Evropske unije za praćenje opasnih proizvoda koji ulaze na tržište, piše Juronjuz (Euronews).

Brojke za 2025. su najveće otkako je sistem pokrenut 2003. godine, 14% više nego 2024. i više nego duplo u odnosu na 2022.

„Potrošačka roba je važan dio našeg svakodnevnog života. Odakle god dolazila i čemu god služila, mora biti bezbjedna za naše zdravlje i za širu životnu sredinu“, rekao je evropski komesar za zaštitu potrošača Majkl Mekgrat (Michael McGrath) prilikom predstavljanja Izvještaja Safety Gate za 2025.

On je pojasnio da je, uz brzi rast e-trgovine i veliki broj pošiljki koje u EU stižu iz trećih zemalja, okvir bezbjednosti postao sve važniji.

EU je 2003. uvela Sistem brzog uzbunjivanja kako bi identifikovala opasne neprehrambene proizvode. On obuhvata rizike po zdravlje ljudi, poput gušenja, davljenja i oštećenja sluha ili vida, kao i rizike po životnu sredinu, energetske resurse i imovinu.

Koji se opasni proizvodi najčešće identifikuju?

Kozmetika, igračke i električni aparati i oprema prednjače na listi najčešće identifikovanih opasnih proizvoda.

Najčešće prijavljeni rizik bili su opasni hemijski sastojci, koji čine 53% svih prijava, zatim rizik od povreda sa 14% i gušenje sa 9%.

Gotovo osam od deset upozorenja odnosi se na kozmetiku zbog prisustva butilfenil metilpropionala (BMCHA), sintetičkog mirisa koji je u EU zabranjen od 2022. godine. Ranije se često koristio u parfemima, losionima i kućnim proizvodima, prije nego što je utvrđeno da može imati štetne efekte na reproduktivni sistem i izazvati iritaciju kože.

U izvještaju se navodi i da su nacionalne vlasti prvi put prijavile slučajeve lakova za nokte koji sadrže trimetilbenzoil difenilfosfin oksid (TPO), hemikaliju koja se koristi u gel proizvodima za nokte koji se stvrdnjavaju UV/LED svjetlom. Njena upotreba je u EU zabranjena 2025. godine zbog zabrinutosti u vezi s rizicima po prenatalno zdravlje i mogućim alergijskim reakcijama.

Koje zemlje su otkrile najviše opasnih proizvoda i odakle oni dolaze?

Italija je prijavila najveći broj opasnih proizvoda, 1.193 prijave u 2025. godini, potom Njemačka sa 465 i Francuska sa 455. Grčka nije imala nijednu prijavu, Rumunija dvije, a Island pet.

Safety Gate bilježi i porijeklo proizvoda. Komesar Mekgrat je naveo da je gotovo tri četvrtine proizvoda poteklo izvan Evropske unije.

Najveći izvor bila je Kina, sa 2.006 od ukupno 4.671 prijave. Unutar Evrope, najčešća zemlja porijekla u prijavama bila je Italija sa 614, zatim Njemačka sa 288.

„Igračke zbog kojih se djeca mogu ugušiti, kozmetika koja izaziva osipe ili punjači koji se zapale i dalje ulaze u Evropu, često preko kineskih onlajn tržišta, pri čemu u praksi u lancu snabdijevanja nema odgovorne osobe“, rekao je Agustin Rejna (Agustín Reyna), generalni direktor evropske potrošačke organizacije BEUC.

On je dodao da, kako bi se potrošači zaista zaštitili, onlajn tržišta moraju snositi odgovornost, a u krajnjem i postati pravno odgovorna kada niko drugi ne obezbjeđuje bezbjednost potrošača.

Kako sistem funkcioniše?

Sistem brzog uzbunjivanja Safety Gate prima izvještaje nacionalnih vlasti koje identifikuju opasne proizvode na svom tržištu. Informacije mogu doći od kompanija ili od građana putem Consumer Safety Gateway-a.

Evropska komisija provjerava informacije i dijeli ih s ostalim državama članicama, koje potom traže taj proizvod na svojim nacionalnim tržištima.

Kada se informacije potvrde, objavljuju se na Safety Gate portalu i dostupne su svim građanima.

Međutim, BEUC upozorava da su registrovane prijave samo „vrh ledenog brijega“, jer vlasti nijesu u mogućnosti da kontrolišu sve proizvode koji ulaze na tržište EU.

„Statistika ne omogućava zaključke o tome da li nivo bezbjednosti opada ili, naprotiv, veći broj prijava znači da su države članice pojačale intenzitet kontrola ili da su kontrolni sistemi postali efikasniji“, navela je ta potrošačka organizacija.