Kineske mreže organizovanog kriminala prebacile 16 milijardi dolara u kriptovalutama tokom 2025.
Mreže za pranje novca na kineskom jeziku usmjerile su procijenjenih 16,1 milijardu dolara ilegalnog novca putem transakcija kriptovalutama u 2025. godini, prema izvještaju koji je u utorak objavila firma za analizu podataka blokčejna Chainalysis.
Ove mreže, poznate kao CMLN (Chinese-language money laundering networks), činile su približno petinu nezakonitog ekosistema kriptovaluta u 2025. godini, koji je Chainalysis procijenio na više od 82 milijarde dolara, piše CNBC.
Kriminalne mreže uglavnom djeluju preko različitih kanala i čet-grupa na aplikaciji za razmjenu poruka Telegram, gdje perači novca nude svoje usluge potencijalnim klijentima. Te objave često sadrže fotografije gomila gotovine i javna svjedočanstva korisnika kao dokaz likvidnosti i kvaliteta usluge, navodi se u izvještaju.
Ti Telegram-kanali, poznati kao „garantne“ (guarantee) platforme, funkcionišu kao marketinški čvorovi ili neformalni escrow servisi koji povezuju prodavce sa potencijalnim klijentima. Iako platforme ne kontrolišu same transakcije, Chainalysis navodi da su one glavni kanali preko kojih se ugovaraju nezakoniti poslovi.
Osim pranja novca, aktivnosti na ovim platformama obuhvataju i druge oblike kriminalne trgovine, poput trgovine ljudima i prodaje Starlink satelitskih antena (tanjira) koje se koriste u centrima za prevare u Jugoistočnoj Aziji, rekao je Endru Fiermen (Andrew Fierman), šef obavještajne jedinice za nacionalnu bezbjednost u Chainalysisu.
Potencijalni klijenti kreću se od sindikata organizovanog kriminala do sankcionisanih državnih aktera, kazao je Fiermen.
„Vidjeli smo sve – od sjevernokorejskog novca i hakovanja povezanih sa Sjevernom Korejom, do čitavog niza drugih nezakonitih aktivnosti“, rekao je Fierman za CNBC.
Ovakve platforme zasnovane na Telegramu predstavljaju čest kanal za ilegalne mreže širom svijeta, rekao je Mark Baton (Mark Button), profesor kriminologije na Univerzitetu u Portsmautu, koji je proučavao slične mreže u Indiji i Zapadnoj Africi.
U izvještaju je identifikovano šest glavnih tehnika koje kineskojezične mreže koriste za pranje novca, pri čemu se često oslanjaju na digitalnu imovinu, poput kriptovaluta, kako bi sredstva premještale diskretno.
Prema Fiermenu, kriptovalute su privlačne kriminalnim akterima zbog likvidnosti, jednostavnosti i relativne anonimnosti, naročito za one koji žele da izbjegnu zamrzavanje sredstava na tradicionalnim finansijskim platformama.
Stabilni novčići (stablecoins), poput USDT-a, koji izdaje Tether, i USDC-a kompanije Circle, jesu kriptovalute osmišljene da održavaju stabilnu vrijednost u odnosu na određenu imovinu, najčešće fiat valutu poput američkog dolara. Njihova niža volatilnost u poređenju sa kriptovalutama poput bitkoina ili itirijuma pomaže da se troškovi transakcija drže nižim.
„Ako ste uključeni u nezakonitu aktivnost, posljednje što želite je da gubite još novca“, rekao je Fiermen. „Već morate da platite proces pranja… posljednje što želite je da bude neka baš loša nedjelja za bitkoin i da izgubite još 10 odsto svog novca.“
Kazina, kripto i kriminal
Mnoge grupe organizovanog kriminala koje koriste usluge pranja preko kripta često sredstva prebacuju i kroz preduzeća koja izgledaju legitimno, rekao je Baton.
„Kazina su klasičan način da se opere bilo kakav kriminalni prihod“, rekao je, dodajući da je uobičajena praksa da kriminalne grupe peru nezakonita sredstva kroz naduvane prikaze prihoda.
Najkasnije od 2022. godine, Jugoistočna Azija počela je da se izdvaja kao centar licenciranih i nelicenciranih kazina povezanih sa organizovanim kriminalom, navodi se u izvještaju Kancelarije Ujedinjenih nacija za droge i kriminal (UNODC) iz 2024. godine.
Iako je studija Chainalysis-a analizirala organizovane mreže koje mandarinski koriste kao primarni jezik komunikacije, veliki broj transakcija potiče i izvan Kine, napomenuo je Fiermen. Među njima su mjesta poput Kambodže i Mjanmara, gdje je utvrđeno da sindikati organizovanog kriminala vode složene centre za prevare.
„Kina je zapravo bila veoma dobra u suzbijanju ovakvih prevara, jer im se generalno ne dopada organizovani kriminal“, rekao je Baton.
U četvrtak je kineska državna agencija Sinhua (Xinhua) izvijestila da je 11 članova sindikata za prevare sa sjedištem u Mjanmaru pogubljeno zbog optužbi za „namjerno ubistvo, namjerno nanošenje povreda, protivpravno lišavanje slobode, prevaru i osnivanje kazina“.
Kina ima stroge zakone o pranju novca i zabranila je trgovinu kriptovalutama još 2021. godine, navodeći njihovu upotrebu u organizovanom kriminalu kao razlog.
Zbog toga se kineske kriminalne grupe često sele u jurisdikcije Jugoistočne Azije poput Kambodže i Mjanmara, gdje im slabije zakonodavstvo i korumpirani lokalni zvaničnici omogućavaju slobodnije djelovanje, prema Batonu.
Iako vlasti proaktivno pokušavaju da se obračunaju sa ovim transnacionalnim kriminalnim sindikatima, sprovođenje zakona je otežano zbog sofisticiranosti njihovih operacija i složenosti prekograničnog postupanja.
„To su veoma velike, dobro finansirane organizacije. Ovo nije kao nekoliko kriminalaca koji rade iz nekog stana u pozadini“, rekao je Baton.
Chainalysis procjenjuje da su ove kineskojezične mreže za pranje novca tokom 2025. godine „oprale“ protivvrijednost od 44 miliona dolara dnevno.
Uprkos naporima da se suzbije ovakva nezakonita trgovina, Fierman je rekao da će mnoge od ovih mreža vjerovatno nastaviti da izbjegavaju hvatanje. „Tako ilegalni akteri funkcionišu. Oni se razvijaju, a čim se jedan kanal otkrije, pređu na drugi.“
