Gasovod u BiH otvara novi front između EU i Trampa
Evropska unija (EU) rizikuje sukob s Donaldom Trampom nakon što je pokušala da zaustavi dodjelu unosnog ugovora za balkanski gasovod kompaniji iza koje stoji njegov lični advokat, pokazuju dokumenti u koje je Gardian (Guardian) imao uvid.
Brisel se već sukobljavao s Trampom oko trgovine, Ukrajine i vojne potrošnje, ali izgleda da je, prilikom intervencije u projektu gasovoda Južna interkonekcija, EU prvi put osporila komercijalni poduhvat ljudi bliskih predsjedniku SAD.
Gasovod će prolaziti kroz Bosnu i Hercegovinu i prema onome što bosanski izvori navode kao višemjesečni pritisak američkih zvaničnika, njeni lideri ubrzano rade na tome da ugovor dodijele malo poznatoj kompaniji sa sjedištem u Vajomingu, navodi Gardian.
Kompanija AAFS Infrastructure and Energy osnovana je u novembru prošle godine i nije objavila ko su njeni vlasnici. Kao njeni predstavnici pojavljuju se dvojica istaknutih učesnika Trampove kampanje za osporavanje njegovog poraza na izborima 2020: Džesi Binal (Jesse Binnall), advokat koji ga je branio od optužbi da je podsticao nerede na Kapitolu nakon poraza, i Džo Flin (Joe Flynn), brat bivšeg predsjednikovog savjetnika za nacionalnu bezbjednost.
Iako nema vidljivo iskustvo u sličnim poslovima, AAFS planira da uloži 1,5 milijardi dolara u gasovod i druge infrastrukturne projekte u BiH, rekao je njen lokalni predstavnik.
U martu su poslanici u BiH usvojili zakon za koji je Transparency International rekao da bi mogao postaviti „opasan presedan“, jer propisuje da ugovor mora biti dodijeljen AAFS-u bez tendera.
Samo nekoliko dana kasnije, predstavnik Brisela u Sarajevu uputio je privatno upozorenje liderima BiH da time dovode u pitanje nade zemlje za pristupanje EU.
U pismu od 13. aprila, do kojeg je došao bosanski istraživački portal istraga.ba, a koje je vidio i Gardian, zvaničnik EU Luiđi Soreka (Luigi Soreca) napisao je da je, prema energetskom sporazumu između BiH i Brisela, „ključno da se nacrti zakona temeljno usklade“ s EU.
EU treba da bude uključena u donošenje zakona o gasovodu
Soreka je rekao da Brisel treba da ima ulogu u vezi sa zakonom o gasovodu. „Na taj način Bosna i Hercegovina može nastaviti da napreduje na svom evropskom putu i izbjegne propuštanje prilika za dalju integraciju, kao i finansijskih prilika“, rekao je on.
Binal je kazao da je gasovod „prioritet za Trampovu administraciju“. Upitan o intervenciji EU, rekao je: „AAFS nikada neće izgubiti iz vida ono što je zaista važno u ovom projektu: obezbjeđivanje energetske sigurnosti i podsticanje ekonomskog razvoja za ljude u Bosni i Hercegovini. Posvećeni smo bliskoj saradnji sa svim relevantnim vlastima kako bismo razvili infrastrukturu potrebnu da ova vizija postane stvarnost.“
Povezivanjem BiH sa terminalom za tečni prirodni gas kod hrvatske obale, gasovod bi omogućio da američki gas stigne u zemlju koja u potpunosti zavisi od Rusije kad je riječ o snabdijevanju gasom.
Nakon što je Vladimir Putin pokrenuo potpunu invaziju Rusije na Ukrajinu 2022. godine, Brisel je postavio rok da članice EU – kao i zemlje kandidati, poput BiH – do 2028. prestanu da kupuju ruski gas.
Ipak, Brisel se suočava s mogućnošću da ključni novi dio evropske energetske slagalice padne pod kontrolu ne samo američke kompanije, već kompanije koja je lično povezana s predsjednikom koji je prema EU nastupao neprijateljski.
Na sajtu AAFS-a nalazi se veliki orao, koji pokazuje američku moć. Ne navode nijednog zaposlenog, ali tvrde da njihov tim ima „decenije zajedničkog iskustva u energetici, infrastrukturi, finansijama i razvoju međunarodnih projekata“. Ne izgleda da je AAFS ranije realizovao infrastrukturne projekte razmjera onog koji se planira na Balkanu.
Binal i Flin nijesu jedini iz Trampovog kruga koji su pokazali interesovanje za Bosnu. Brat Džoa Flina, Majkl Flin (Michael Flynn) bivši šef američke obavještajne službe, kome je Tramp 2020. pomilovanjem poništio presudu zbog laganja FBI-u o kontaktima s Rusijom, lobirao je za lidera bosanske srpske nacionalističke frakcije.
Ta lobistička kampanja je u oktobru uspjela da dovede do ukidanja američkih sankcija Miloradu Dodiku, lideru bosanskih Srba, koji podriva mirovni sporazum iz 1995. godine kojim je okončan trogodišnji rat u kojem je ubijeno više od 100.000 ljudi, piše Gardian.
U aprilu je Donald Tramp Mlađi (Donald Trump Jr), koji vodi porodično poslovno carstvo, posjetio Banju Luku, glavni grad autonomne Republike Srpske unutar Bosne i Hercegovine. Iako ni on ni Majkl Flin, po svemu sudeći, nijesu direktno uključeni u projekat gasovoda, Dodik mu je dao podršku, zaključuje Gardian.
