Iz inostranstva prošle godine stiglo 849 miliona eura, povećan priliv doznaka
Ukupan priliv doznaka iz inostranstva prošle godine je iznosio 849,3 miliona eura i bio je 5,72 miliona ili 0,68 odsto veći nego 2024, pokazuju preliminarni podaci Centralne banke Crne Gore (CBCG).
Direktor Direkcije za platni bilans u CBCG Boris Kilibarda rekao je za Forbes Crna Gora da je, posmatrano prema strukturi priliva doznaka iz inostranstva, najveći priliv ostvaren po osnovu ličnih transfera u iznosu od 416,23 miliona eura (49,01 odsto ukupnog priliva).
„Lični transferi obuhvataju doznake radnika zaposlenih u stranim ekonomijama, kao i sve druge transfere između fizičkih lica. Uključena je takođe procjena doznaka koje se šalju neformalnim kanalima, u gotovini“, kazao je Kilibarda.
On je naveo da je po osnovu kompenzacija zaposlenih, ostvaren priliv od 378,05 miliona eura (44,51 odsto ukupnog priliva).
„Na ostale tekuće transfere koji obuhvataju penzije, invalidnine i druga socijalna primanja, odnosilo se 55,05 miliona eura ili 6,48 odsto ukupnog priliva doznaka“, naveo je Kilibarda.
Podaci CBCG pokazuju da je odliv po osnovu doznaka porastao sa 198,2 miliona u 2024. na 230,1 milion eura u 2025, odnosno za skoro 32 miliona ili 16,1 odsto, što je uticalo na pad neto doznaka. Neto doznake (kada se odbije odliv), u 2025. su iznosile 619,2 miliona eura.
Najveći priliv doznaka iz Italije, SAD, Velike Britanije, Irske, Srbije i Njemačke
Prema podacima banaka, u 2025. godini najveći priliv doznaka zabilježen je iz Italije, Sjedinjenih Američkih Država, Velike Britanije, Irske, Srbije i Njemačke.
Kilibarda kaže da se struktura priliva po zemljama ne mijenja značajno iz godine u godinu.
„Važno je napomenuti da se podaci odnose na zemlje iz kojih je izvršeno plaćanje. Na primjer, ukoliko se transfer vrši putem platne institucije sa sjedištem u Irskoj, u statistici se bilježi da je izvor doznake Irska, iako je početna uplata možda potekla iz neke druge zemlje“, objasnio je.
Takođe, kako je dodao, geografska struktura nije dostupna za procijenjeni dio ukupnog priliva doznaka koji obuhvata neformalne kanale, poput gotovinskih transfera i zarada pomoraca.
„Iz tog razloga se ne objavljuju podaci po državama pojedinačno“, rekao je Kilibarda.
Različite procjene broja iseljenika
Prema Popisu stanovništva iz 2023. godine, u inostranstvu boravi 44.017 crnogorskih državljana. Ipak, Društvo demografa i statističara Crne Gore (2024) procjenjuje da je ukupan broj osoba koje čine dijasporu, uključujući potomke iseljenika/ca, približno 213.478, navodi se u Vladinoj Strategiji saradnje sa dijasporom 2026-2030.
„Ovaj broj čini oko jedne trećine ukupne populacije Crne Gore, što ukazuje na izuzetno visok stepen emigracije u odnosu na broj stanovnika matične zemlje. Važno je napomenuti da su ove aproksimacije bazirane na regionalnim istraživanjima, a pretpostavka je da je broj iseljenika-dijaspore značajno veći“, piše u Strategiji.
Popis je pokazao da najveći broj iseljenika/ca potiče iz opština na sjeveru Crne Gore (Berane, Plav, Rožaje, Bijelo Polje, Pljevlja, Petnjica, Gusinje), gdje migracija često predstavlja reakciju na ekonomske i razvojne izazove. U tim sredinama, emigracija postaje višegeneracijska pojava, a dijaspora preuzima ulogu ključnog nosioca ekonomskog opstanka porodica kroz doznake.
Geografski raspored dijaspore Crne Gore, prema Centralnoj banci Crne Gore (CBCG) i Monstatu, najizraženiji je u Njemačkoj, Srbiji, Sjedinjenim Američkim Državama, Bosni i Hercegovini (podaci uključuju stariju i novu dijasporu iz Sandžaka), Hrvatskoj (posebno u Zagrebu i Istri), Sjevernoj Makedoniji (Skoplje, Tetovo), Sloveniji (Ljubljana, Maribor), Švajcarskoj, Luksemburgu, Argentini i drugim zemljama Latinske Amerike.
„Pored zvaničnih brojeva, procjenjuje se da veliki broj iseljenika/ca posjeduje dvojno državljanstvo i nije obuhvaćen redovnim administrativnim statistikama. Takođe, postoji veći broj sezonskih migranata koji žive između Crne Gore i EU zemalja, posebno tokom ljetnje turističke sezone“, piše u Strategiji.
Dijaspora je, kako se navodi, najčešće nastanjena u urbanim i ekonomski razvijenim sredinama, gdje je lakše uspostaviti profesionalne i obrazovne karijere. Npr. u Njemačkoj su koncentrisani u Sjevernoj Rajni-Vestfaliji, Bavarskoj i Baden-Virtembergu, dok u SAD značajan broj živi u Čikagu, Njujorku, Detroitu, San Francisku i San Dijegu. U Kanadu je odselio značajan broj obrazovanih ljudi, naročito u Toronto i Vankuver.
