Pretpostavke o peletu su bile pogrešne? – Države preispituju stavove oko ovog energenta

Energetska industrija je u početku predstavljala pelet od drveta kao način da se „očisti“ ugalj. I vlade su prihvatile tu pretpostavku. Međutim, danas kreatori politika preispituju taj stav, a ponegdje ga čak i mijenjaju.

U središtu ove rasprave nalazi se britanska elektroenergetska kompanija Draks (Drax), koja je najveću evropsku termoelektranu na ugalj pretvorila u postrojenje na  biomasu. Pogon je na pelet od drveta koji uvozi iz južnih saveznih država SAD-a. Ova debata otvara niz pitanja. Prije svega onih koja se tiču zagađenja i troškova. Naime, ako ovakav dodatak stvara više zagađenja nego energija vjetra ili sunca, zašto ga uopšte koristiti. Naročito kada dolazi iz izvora koji zavisi od subvencija.

Meri Dikinson (Merry Dickinson), vođa kampanja u organizaciji Dogwood Alliance, rekla je da Draks danas posluje isključivo na bazi biomase od drveta. To zahtijeva između sedam i osam miliona tona peleta godišnje. „Količina drveta potrebna za rad na ovom nivou prevazilazi ono što je dostupno kao otpadno drvo“, kaže Dikinson. „Čak i kada industrija govori o ‘otpadnom drvetu’, veliki dio zaliha čine cijela stabla“.

Poseban tretman peleta

Biomasa je dobila poseban tretman u okviru Evropske direktive o obnovljivim izvorima energije iz 2010. godine, koja je emisije iz sagorijevanja drveta računala kao nulte na dimnjaku. Osnovna pretpostavka bila je da drveće ponovo raste i vremenom ponovo apsorbuje ugljenik. Nakon Brexita, Ujedinjeno Kraljevstvo je proširilo subvencije za biomasu, pozicionirajući pelet od drveta kao prelazno gorivo za smanjenje zavisnosti od uglja. Prema tim pravilima, elektrana može da sagorijeva drvo i tvrdi da je ugljenično neutralna. Taj proračun se ne primjenjuje na fosilna goriva.

Poslovni model kompanije Draks se dugo oslanjao na državne podsticaje, a ne na tržišnu potražnju. Ujedinjeno Kraljevstvo je obezbjeđivalo oko 1,1 milijardu dolara godišnje u subvencijama, ali je planirano da se ta izdvajanja posle 2027. gotovo prepolove. U međuvremenu, Draks je zatvorio postrojenja u Arkanzasu i Britanskoj Kolumbiji i smanjio ulaganja u bioenergiju sa hvatanjem i skladištenjem ugljenika. Neki djelovi poslovanja okreću se ka data centrima, što predstavlja tiho priznanje da tržište više ne može da podrži kompaniju na ranijem nivou.

Razlika u odnosu na vjetar i solar

Za razliku od vjetra i sunca, koji proizvode električnu energiju bez sagorijevanja, biomasa kombinuje emisije iz sagorijevanja drvene sječke sa onima koje nastaju tokom prerade, transporta i kontinuirane eksploatacije goriva. Subvencije za vjetar i solar su se smanjivale po megavat-satu kako su troškovi tehnologije padali. Biomasa i dalje uživa neuobičajeno visok nivo javne podrške.

Draks nije odgovorio na tri zahtjeva za komentar upućena tokom nekoliko nedjelja. U ranijim izjavama, kompanija je navela da poštuje ekološke propise i da biomasa ima ključnu ulogu u obezbjeđivanju obnovljive energije kojom se može upravljati po potrebi. „Kao kompaniji posvećenoj održivoj proizvodnji energije, visoki standardi bezbjednosti i zaštite životne sredine uvijek su naš glavni prioritet“, saopštio je Draks za Gardian (Guardian).

Istraživanja dovode u pitanje ugljeničnu neutralnost

Nedavne analize životnog ciklusa, uključujući studije MIT-a i instituta Četam Haus (Chatham House), ukazuju na to da je ugljenična matematika koja stoji iza nacionalnih politika koje promovišu pravljenje miksa peleta i uglja duboko pogrešna. Ta istraživanja su pokazala da zamjena uglja peletom od drveta može povećati kratkoročne emisije ugljenika. Naročito kada se koriste cijela stabla, a ne otpad.

Proces počinje sječom zrelih stabala, njihovim pretvaranjem u pelet kroz energetski intenzivne procese sušenja, usitnjavanja i presovanja. Zatim transportom preko okeana. Ugljenik uskladišten u stojećim stablima odmah se oslobađa, dok ponovni rast može potrajati decenijama da bi nadoknadio emisije. Problem dodatno pogoršava činjenica da drvo ima manju energetsku gustinu od uglja, što znači da mora da se sagori veća količina kako bi se proizvela ista količina električne energije.

„Bolje je ostaviti drveće u zemlji i zadržati sav taj ugljenik van atmosfere“, rekao je Džon Stermen (John Sterman), profesor menadžmenta na MIT, u saopštenju iz 2018. godine. „Molekul CO₂ emitovan danas ima isti uticaj na klimu bez obzira na to da li potiče od uglja ili biomase. Proglašavanje biogoriva ugljenično neutralnim, kao što su učinile EU, UK i druge zemlje, pogrešno pretpostavlja da se šume obnavljaju brzo i da u potpunosti kompenzuju emisije iz proizvodnje i sagorijevanja biogoriva“.

Dobro zamišljeno, ali…

U Misisipiju su stanovnici tužili Draks zbog navodnih kršenja propisa o zagađenju vazduha u njegovoj fabrici peleta u Glosteru. To je slučaj koji ukazuje na lokalne troškove izvora energije o kojem se često govori samo u globalnim ugljeničnim terminima. Postrojenje koristi dizalice za pomjeranje cijelih stabala, što ukazuje na oslanjanje na sirovo, netaknuto drvo, a ne na otpadni materijal.

U međuvremenu, regulatori su ranije kažnjavali fabriku zbog prekršaja koji su uključivali ispuštanje isparljivih organskih jedinjenja, metanola i formaldehida. Rad postrojenja pokazuje da biomasa ne nosi samo ugljenične posljedice, već i opipljive rizike po lokalni kvalitet vazduha.

„Biomasa porijeklom iz šuma je u fokusu“, kaže Mišel Ležandr (Michél Legendre) iz organizacije Dogwood Alliance u intervjuu. „Operacije kompanije Draks zahtijevaju ogromne količine drveća, uz čistu sječu hektara svake godine. Ne samo grančice ili ostatke“.

Dodavanje peleta procesu sagorijevanja bilo je dobro zamišljeno. Kao pokušaj da se „izbaci“ ugalj, koji je tada bio dominantan izvor električne energije. Međutim, od uvođenja ove prakse mnogo toga se promijenilo, uključujući nagli pad cijena energije vjetra i sunca. Kao i nova istraživanja koja pokazuju da pelet nije ispunio obećanja. Zbog toga regulatori s pravom preispituju svoje politike. One koje bi trebalo da se fokusiraju na zaista održive izvore energije.

Ken Silverstein, saradnik Forbesa

Are Wood Pellets Worth Billions In Subsidies? Drax Faces A Reckoning