Tramp najavio carine od 10 odsto za osam evropskih zemalja koje podržavaju Grenland

Američki predsjednik Donald Tramp najavio je danas da će uvesti carine od 10 odsto na robu iz osam evropskih zemalja koje su ove sedmice uputile vojne snage u Grenland, poluautonomnu teritoriju Danske koju nastoji da preuzme pod kontrolu.

Danska, Norveška, Švedska, Francuska, Njemačka, Ujedinjeno Kraljevstvo Nizozemska i Finska suočiće se s carinama koje stupaju na snagu 1. februara, a koje će se odnositi „na svu robu koja se šalje u Sjedinjene Američke Države“, napisao je Tramp na mreži Truth Social.

Prema Trampovim riječima, carine će 1. juna biti povećane na 25 odsto, a važiće sve dok ne bude okončana njegova predložena kupovina Grenlanda.

Tramp je ponovio tvrdnje da Kina i Rusija takođe žele Grenland, navodeći da „Danska tu ne može ništa da učini“ i da je „vrijeme da Danska to vrati“, uz obrazloženje da je riječ o pitanju svjetskog mira.

Najava dolazi dan nakon što je Tramp, tokom okruglog stola u Bijeloj kući, zaprijetio mogućim carinama, poručivši: „Grenland nam je potreban zbog nacionalne bezbjednosti, pa bih to mogao da uradim.“

„Ove zemlje, koje igraju veoma opasnu igru, uvele su nivo rizika koji nije održiv“, rekao je Tramp. „Zbog toga je, radi zaštite globalnog mira i bezbjednosti, neophodno preduzeti snažne mjere kako bi se ova potencijalno opasna situacija brzo i bez dileme okončala.“

Ključna pozadina

Trampova odluka predstavlja odgovor na potez država koje su ranije ove sedmice počele da pružaju vojnu pomoć Grenlandu. Cilj te inicijative bio je, kako je u četvrtak rekao danski ministar odbrane Trols Lund Polsen (Troels Lund Poulsen), „uspostavljanje trajnijeg vojnog prisustva uz veći doprinos Danske“.

Tramp je ovog mjeseca obnovio napore da preuzme kontrolu nad Grenlandom, čak sugerišući mogućnost upotrebe vojne sile. U objavi na mreži X u srijedu naveo je da bi „sve osim“ američkog preuzimanja Grenlanda bilo „neprihvatljivo“.

Ipak, nakon posjete lidera Grenlanda i Danske Bijeloj kući, danski ministar vanjskih poslova Lars Luke Rasmusen (Lars Løkke Rasmussen) rekao je da SAD i Danska i dalje imaju „suštinsko neslaganje“ po pitanju Grenlanda.

Glavne kritike

Liderka Konzervativne partije u Ujedinjenom Kraljevstvu Kemi Badenok (Kemi Badenoch) ocijenila je carine kao „užasnu ideju“, navodeći da je Tramp „u potpunosti u krivu“ što ih uvodi protiv Velike Britanije.

„Ove carine biće još jedan teret za kompanije širom zemlje. O suverenitetu Grenlanda mogu odlučivati isključivo građani Grenlanda“, poručila je Badenok.

Lider Liberalnih demokrata Ed Dejvi (Ed Davey) rekao je da Tramp kažnjava zemlju i njene saveznike „samo zato što rade ispravnu stvar“, pozvavši britanskog premijera Kira Starmera (Keir Starmer) „da se odlučno suprotstavi nasilniku iz Bijele kuće“ i da, zajedno s evropskim i partnerima iz Komonvelta, natjera Trampa da odustane od „nepromišljenog plana“.

Koja bi roba bila pogođena carinama?

Trgovinski odnosi između Evropske unije i SAD-a smatraju se jednim od najjačih ekonomskih partnerstava u svijetu. SAD su najveći izvoz­ni partner EU i drugi po veličini uvozni partner, odmah iza Kine.

Prema podacima Savjeta Evropske unije, među glavnim evropskim izvoznim proizvodima u SAD nalaze se farmaceutski i medicinski proizvodi, drumska vozila, kao i industrijske mašine i oprema.

Uvod u kraj NATO-a?

Trampova najava dodatno je podigla tenzije u odnosima s NATO-om. Danska premijerka Mete Frederiksen (Mette Frederiksen) upozorila je da bi eventualni američki napad na Grenland značio kraj Alijanse.

Kako je objavio Gardian (The Guardian, Frederiksen je kazala da bi „u slučaju da Sjedinjene Države vojno napadnu drugu članicu NATO-a, sve prestalo – uključujući NATO i poslijeratni bezbjednosni poredak nastao nakon Drugog svjetskog rata“.

Slično mišljenje iznijela je i Nikol Kavi (Nicole Covey), istraživačica Kanadskog instituta za globalna pitanja (Canadian Global Affairs Institute), koja je za Global njuz (Global News) rekla da bi takav napad predstavljao „kraj saveza“.

NATO je osnovan 1949. godine kao savez protiv sovjetskog uticaja u Evropi i danas okuplja 32 države Sjeverne Amerike i Evrope.

Mike Stunson, Forbes

Trump Announces 10% Tariffs On European Countries Supporting Greenland