Evo koliko bi platili najbogatiji u Kaliforniji, ako prođe predlog o porezu na milijardere
Brojni milijarderi u tzv. Zlatnoj državi uznemireni su zbog predloga o uvođenju jednokratnog poreza od pet odsto na njihovo bogatstvo. Predlog, koji sponzoriše Međunarodni sindikat zaposlenih u uslužnim djelatnostima – Ujedinjeni zdravstveni radnici Zapada (Service Employees International Union – United Healthcare Workers West), a prvi put je predstavljen u oktobru, mora do juna prikupiti 875.000 važećih potpisa birača da bi se uopšte našao na glasačkom listiću naredne godine. Nakon toga bi se suočio s pravnim osporavanjima, a ni put do pobjede na izborima ne bi bio lak.
To, međutim, nije spriječilo najbogatije stanovnike Kalifornije da dignu uzbunu. U ponedjeljak je milijarder i izvršni direktor kompanije Rippling, Parker Konrad (Parker Conrad) objavio poruku: „Napustite Kaliforniju prije druge runde“. Osnivač Ubera Trevis Kalanik (Travis Kalanick) ponovo je podijelio blog-objavu iz 2009. godine o visokim porezima u Kaliforniji, uz komentar da je „Kalifornija već duuuugo najrasipnija i najkorumpiranija od svih 50 saveznih država“.
Investitor rizičnog kapitala Čamat Palihapitija (Chamath Palihapitiya) gotovo svakodnevno se oglašava na mreži X, nazivajući predloženi porez zapljenom imovine i objavljujući ekonomske podatke koji ukazuju na rast javne potrošnje. „Nemojte reći da vas nijesmo upozorili“, napisao je u utorak, ocjenjujući predlog kao „apsolutno užasnu ideju“ koja će uništiti kalifornijsku tehnološku ekonomiju.
Neki su već spakovali kofere
Pojedini dugogodišnji stanovnici već se spremaju za odlazak. Leri Elison (Larry Ellison) iz Orakla (Oracle), koji je 2023. prebacio biračku registraciju na Floridu, posjeduje nekretnine vrijedne više od milijardu dolara, uključujući jedno havajsko ostrvo i kompleks na obali u Manalapanu na Floridi. U decembru je prodao kuću u četvrti Pacifik Hajts za 45 miliona dolara, potez koji bi mogao biti povezan s rokom (1. januar 2026) za utvrđivanje prebivališta u slučaju uvođenja poreza na milijardere.
Suosnivač Gugla (Google) Leri Pejdž (Larry Page) je, prema nekim izvorima, u decembru potrošio 173,5 miliona dolara na dvije nekretnine u Majamiju, tik prije isteka roka za preseljenje. Više od 45 kompanija povezanih s Pejdžom u posljednjim sedmicama podnijelo je dokumentaciju za gašenje poslovanja ili preseljenje iz savezne države, pokazuje analiza Njujork tajmsa (New York Times).
Investiciona firma Pitera Tila (Peter Thiel), Thiel Capital, saopštila je posljednjeg dana 2025. godine da je otvorila kancelariju u Majamiju, dok je sam Til, koji se u Kaliforniji nastanio prije gotovo 50 godina, u decembru donirao tri miliona dolara Kalifornijskom poslovnom okruglom stolu, državnoj poslovnoj asocijaciji koja će se protiviti tom porezu.
Čak su i pojedini demokrati kritikovali predlog. Osnivač LinkedIna Rid Hofmen (Reid Hoffman) nazvao je predloženi porez „toliko loše osmišljenim na toliko nivoa da se svi njegovi ogromni nedostaci ne mogu ni nabrojati u jednoj objavi na društvenim mrežama“.
U međuvremenu je demokratski guverner Kalifornije Gevin Njusom (Gavin Newsom) u ponedjeljak za Njujork tajms rekao da će se boriti protiv predloga kako bi zaštitio saveznu državu.
Samo je jedan milijarder javno pokazao ravnodušnost. „Odabrali smo da živimo u Silicijumskoj dolini i kakve god poreze odluče da uvedu, neka bude tako“, rekao je Džensen Huang (Jensen Huang) iz Envidije (Nvidia) za Bloomberg TV. „S tim nemam nikakav problem.“
Najbolje mjesto za sticanje bogatstva
Ova poreska bitka nije nova. Kalifornija već ima najvišu stopu poreza na dohodak u SAD-u od 13,3 odsto, uključujući dodatni namet od jedan odsto na prihode veće od milion dolara, uveden referendumom 2004. godine.
Neki milijarderi su saveznu državu napustili još ranije. „Svi će otići u države bez poreza. Zašto bi iko uopšte pokretao posao u državi poput Kalifornije?“, kaže Rasel Sevidž (Russell Savage), koji je energetsko piće Rockstar pokrenuo 2001. godine uz pomoć hipotekarnog kredita od 50.000 dolara na stan u Sausalitu. Sevidž, ranije poznat kao Ras Vajner (Russ Weiner), preselio se na Floridu prije gotovo dvije decenije.
„Leri Elison je otišao. Ja sam otišao. Ilon Mask (Elon Musk) je otišao. Primjera je bezbroj. Dokazi su jasni“, kaže on.
Zaista, više od 30 milijardera napustilo je Kaliforniju od 2010. godine, iz različitih razloga, uključujući investitora rizičnog kapitala Džima Brejera (Jim Breyer), suosnivača Palantira Džoa Lonsdejla (Joe Lonsdale) i vlasnicu lanca In-N-Out Linsi Snajder (Lynsi Snyder).
Ipak, uprkos prigovorima i odlascima, Kalifornija i dalje ima snažnu privlačnost i vjerovatno je i dalje najbolje mjesto za sticanje tehnološkog bogatstva. Zahvaljujući „zlatnoj groznici“ vještačke inteligencije, u Zlatnoj državi danas živi rekordnih 246 milijardera, u odnosu na 219 u martu, kada je Forbes zaključio listu milijardera za 2025. godinu. To je više nego u bilo kojoj drugoj saveznoj državi.
Slijedi Njujork, takođe država s visokim porezima, sa 157 milijardera, dok Florida ima 130, a Teksas svega 85. Ukupna vrijednost bogatstva kalifornijskih milijardera iznosi 2,1 bilion dolara, što je takođe rekord i rast od 19 odsto od marta – više nego trostruko u odnosu na iznos poreza o kojem se raspravlja. (Ukoliko Pejdž i Brin (Sergey Brin), čije zajedničko bogatstvo premašuje 500 milijardi dolara, zaista napuste državu, ta brojka bi mogla značajno pasti).
Novi porez donio bi 100 milijardi dolara
Akademici koji su učestvovali u izradi predloga nijesu pretjerano zabrinuti. „Kada se prašina slegne, akademska literatura dosljedno i jasno pokazuje da se vrlo malo ljudi, ako iko, zaista seli“, kaže Dejvid Gejmidž (David Gamage), jedan od autora predloga i profesor prava na Univerzitetu Misuri (University of Missouri).
Gejmidž i njegove kolege procjenjuju – na osnovu, kako navode, Forbesovih procjena bogatstva milijardera – da bi porez prikupio oko 100 milijardi dolara od više od 200 kalifornijskih milijardera, a taj novac bi se slio u budžet države između 2027. i 2031. godine.
Analiza Forbesa, zasnovana na imovini kalifornijskih milijardera zaključno s 11. januarom, pokazuje nešto viši iznos, oko 104 milijarde dolara. Prosječan kalifornijski milijarder morao bi platiti oko 147 miliona dolara, dok bi se pojedinačni poreski računi kretali od manje od 50 miliona pa sve do 13,4 milijarde dolara za Pejdža, ukoliko predlog bude usvojen i ako se utvrdi da je i dalje rezident Kalifornije.
Naravno, te će se brojke mijenjati u zavisnosti od kretanja na berzama: iako će se prebivalište utvrđivati prema mjestu boravka na dan 1. januara, neto vrijednost imovine mjeriće se otprilike godinu dana kasnije. Niko ne zna šta će se do tada desiti s cijenama akcija, niti koje će sve mehanizme oni koji ostanu koristiti kako bi umanjili prijeteći poreski račun.
Procjena koliko bi neki od najpoznatijih kalifornijskih milijardera morali platiti prema predloženom planu, napravljena je na osnovu njihovog trenutnog bogatstva
Leri Pejdž (Larry Page)
Vrijednost bogatstva: $268,1 milijardu dolara
Procijenjeni poreski račun: 13,4 milijarde dolara
Rodom iz Mičigena, prije gotovo tri decenije je otišao na zapad kako bi upisao poslijediplomske studije na Stenfordu (Stanford) i tamo stvorio tehnološkog diva Alfabet (Alphabet) – matičnu kompaniju Gugla (Google. Čini se da je danas spreman na odlazak. U proteklih mjesec dana više od 45 kompanija povezanih s Pejdžom podnijelo je dokumente za gašenje poslovanja ili preseljenje iz savezne države.
Pejdž, član upravnog odbora Alfabeta i najveći pojedinačni dioničar kompanije sa sjedištem u Mauntin Vjuu, navodno je u decembru potrošio 101,5 miliona dolara na luksuzno imanje uz more u Majamiju te dodatnih 72 milijuna dolara za obližnju vilu – upravo uoči roka za napuštanje države ako bi porez stupio na snagu. Zasad se, barem formalno, još vodi kao vlasnik dvije kuće u kalifornijskom Palo Altu, procijenjene vrijednosti oko 33 miliona dolara.
Sergej Brin (Sergey Brin)
Vrijednost bogatstva: 247,4 milijarde dolara
Procijenjeni poreski račun: 12,4 milijarde dolara
Pejdžov kolega sa Stenforda, Brin, suosnovao je Gugl u garaži njihove prijateljice Suzan Vojcicki (Susan Wojcicki), koja je preminula 2024. godine, u Menlo Parku u Kaliforniji. Dvaput razveden i sa najmanje troje djece u Kaliforniji, vlasnik je tri nekretnine u Los Altosu i Malibuu, ukupne vrijednosti oko 57 miliona dolara. U posljednjih mjesec dana Brin se pridružio Pejdžu u smanjivanju veza s tom saveznom državom te je, prema dostupnim informacijama, ugasio ili preselio najmanje 15 kompanija povezanih s njegovim imenom iz Kalifornije, od čega je sedam, prema pisananjima Njujork tajmsa, prebačeno u Nevadu.
Mark Zakerberg (Mark Zuckerberg)
Vrijednost bogatstva: 221,8 miliona dolara
Procijenjeni poreski račun: 11 milijardi dolara
Zakerberg je Fejsbuk (Facebook) osnovao u studentskoj sobi na Harvardu, prije nego što je kompaniju 2004. godine, nedugo nakon pokretanja, preselio u Silicijumsku dolinu. Danas poznat kao Meta, ovaj internet gigant u svom vlasništvu ima i Instagram i WhatsApp, a posljednjih godina snažno ulaže u razvoj vještačke inteligencije.
Zakerberg i njegova supruga snažno su povezani s Kalifornijom: par je donirao više od 600 miliona dolara sistemu Univerziteta Kalifornije, kao i 75 miliona dolara Opštoj bolnici u San Francisku. U Palo Altu posjeduju pet privatnih nekretnina ukupne vrijednosti gotovo 50 miliona dolara, a imaju i kuću na jezeru Tahoe vrijednu 71 milion dolara.
Džensen Huang (Jensen Huang)
Vrijednost bogatstva: 160 milijardi dolara
Procijenjeni poreski račun: 8 milijardi dolara
Huang, rođen na Tajvanu, magistrirao je na Stenfordu, a 1993. godine je u jednom separeu restorana Deni’s u San Hozeu skicirao ideju za Envidiju. Sa sjedištem u Santa Klari, ovaj proizvođač čipova postao je jedna od najtraženijih akcija koje predvode procvat vještačke inteligencije.
Huang je ujedno i najistaknutiji kalifornijski milijarder koji je poručio da se neće protiviti porezu, kazavši prošle sedmice za Blumberg TV da o tome nije ni razmišljao. „Odabrali smo da živimo u Silicijumskoj dolini i kakve god poreze odluče da primijene – neka bude tako. Meni je to u potpunosti u redu.“
Piter Til (Peter Thiel)
Vrijednost bogatstva: 26 milijardi dolara
Procijenjeni poreski račun: 1,5 milijardi dolara
Til, koji se s porodicom nastanio u Kaliforniji oko 1977. godine, a kasnije diplomirao na Univerzitetu Stenford i Pravnom fakultetu Stenforda, učestvovao je u osnivanju ili finansiranju nekih od najistaknutijih kompanija Silicijumske doline, uključujući Fejsbuk, PejPal (PayPal) i Palantir. Dugogodišnji je podržavalac Donalda Trampa, a u njegovoj firmi rizičnog kapitala nekada je radio i aktuelni potpredsjednik SAD-a Džej Di Vens (JD Vance).
Til razmatra odlazak iz Kalifornije i nedavno je donirao tri miliona dolara političkom odboru California Business Roundtablea, lobističke organizacije koja se protivi predloženom porezu. U međuvremenu je njegova investiciona firma sa sjedištem u Los Anđelesu, Thiel Capital, prema saopštenju za javnost, nedavno potpisala ugovor o zakupu kancelarijskog prostora u Majamiju.
Stiven Spilberg (Steven Spielberg)
Vrijednost bogatstva: 7,1 milijarda dolara
Procijenjeni poreski račun: 350 miliona dolara
Spilberg se preselio u Kaliforniju zbog studija i diplomirao na Državnom univerzitetu u Long Biču. Slavni reditelj je suosnivač dva velika filmska studija – Amblin Entertainmenta, osnovanog 1980. godine, i DreamWorksa, pokrenutog 1994, oba sa sjedištem u kalifornijskom Universal Sitiju. Danas živi u vili u Pacific Palisejdsu, vrijednoj oko 30 miliona dolara.
Džordž Lukas (George Lucas)
Vrijednost bogatstva: 5,3 milijarde dolara
Procijenjeni poreski račun: 250 miliona dolara
Lukas je odrastao u Modestu i pohađao Univerzitet Južne Kalifornije prije nego što je u San Francisku osnovao Lucasfilm. Kultni „Skajvoker ranč“ (Skywalker Ranch) reditelja Ratova zvijezda, kao i njegova Fondacija za obrazovanje (George Lucas Educational Foundation), nalaze se u okrugu Marin.
Lukas takođe posjeduje rezidenciju u Karpinteriji vrijednu 40 miliona dolara, imanje u San Anselmu procijenjeno na 50 miliona dolara, kao i vilu u Los Anđelesu vrijednu oko 35 miliona dolara.
Kim Kardašijan (Kim Kardashian)
Vrijednost bogatstva: 1,9 milijardi dolara
Procijenjeni poreski račun: 90 miliona dolara
Kardašijan je odrasla u Los Anđelesu i afirmisala se kao medijska zvijezda zahvaljujući emisiji „Keeping Up With the Kardashians“, snimanoj u tom gradu. Milijarderka je 2019. godine osnovala Skims, kompaniju za donje rublje sa sjedištem u Los Anđelesu, a probala je da stekne advokatsku licencu u Kaliforniji.
Kardašijan posjeduje četiri nekretnine u toj saveznoj državi, uključujući vilu u Malibuu vrijednu 63 miliona dolara, kao i imanje u Hiden Hilsu koje je dijelila s bivšim suprugom Kanjeom Vestom (Kanye West).
Medžik Džonson (Magic Johnson)
Vrijednost bogatstva: 1,5 milijardi dolara
Procijenjeni poreski račun: 75 miliona dolara
Džonson je cijelu košarkašku karijeru proveo u dresu Los Anđeles Lejkersa (Los Angeles Lakers), s kojima je pet puta osvojio NBA titulu, a jedno vrijeme bio je i suvlasnik kluba. Njegova investiciona kompanija Magic Johnson Enterprises ima sjedište u Beverli Hilsu, a ulagao je i u druge sportske franšize, uključujući LA Dodžerse (LA Dodgers), Vašington Komanders (Washington Commanders) i Vašington Spirit (Washington Spirit).
Džonson je značajna društvena figura u Kaliforniji, a u njegovu čast jedan park nosi naziv Magic Johnson Park, zbog njegovog doprinosa zajednici. U Kaliforniji posjeduje dvije nekretnine čija je ukupna vrijednost blizu 30 miliona dolara.
Lebron Džejms (LeBron James)
Vrijednost bogatstva: 1,3 milijarde dolara
Procijenjeni poreski račun: 60 miliona dolara
Džejms, najbolji strijelac u istoriji NBA lige, posljednjih sedam godina igra za Los Anđeles Lejkerse. Njegova glavna rezidencija je vila u Brentvudu koju je kupio 2017. godine, a u međuvremenu gradi još raskošnije imanje u Beverli Hilsu, na zemljištu koje je 2020. kupio za 37 miliona dolara.
Takođe je investitor u lanac Blaze Pizza, osnovan u Pasadeni, koji je 2024. godine preselio sjedište u Atlantu.
Arnold Švarceneger (Arnold Schwarzenegger)
Vrijednost bogatstva: 1,2 milijarde dolara
Procjenjeni poreski račun: 60 miliona dolara
Švarceneger je obavljao dužnost guvernera Kalifornije od 2003. do 2011. godine. Tokom mandata predlagao je ustavne izmjene kojima bi se Kaliforniji zabranilo da troši više nego što prikupi porezima, s ciljem suzbijanja budžetskog deficita. Privremeno je slao stotine hiljada državnih službenika na neplaćeni dopust, povećao minimalnu zaradu i zalagao se za uvođenje univerzalnog zdravstvenog osiguranja.
Austrijski bodibilder i glumac vlasnik je vile u Los Anđelesu vrijedne 23 miliona dolara, kao i komercijalnih nekretnina čija se vrijednost procjenjuje na više od 20 miliona dolara.
Forbesov tim: Kirk Ogunrinde, Alicia Park, Luisa Kroll, Janet Novack i Chase Peterson-Withorn
Here’s What The Richest Californians Would Pay Under The Proposed Billionaire Tax