Generacija Z predvodi proteste širom Evrope: Zašto su mladi nezadovoljni

Mladi širom Evrope sve glasnije izražavaju nezadovoljstvo. Od nedovoljnog ulaganja u obrazovanje do visokih troškova stanovanja, pripadnici generacije Z izlaze na ulice, stvarajući velike izazove za vlade koje su već pod pritiskom. Protesti su postali vidljiv izraz frustracije mladih koji strahuju da neće imati iste mogućnosti kao njihovi roditelji.

Razlozi za nezadovoljstvo razlikuju se od zemlje do zemlje, piše CNN.

U Španiji je okidač za novi talas protesta bilo iseljenje 87-godišnje Marikarmen Abaskal (Maricarmen Abascal) iz njenog doma. U Francuskoj su proteste pokrenuli studenti koji su pružili podršku nastavnicima u štrajku.

Albaniju već mjesecima, uz povremene prekide, potresaju studentski protesti, prvobitno izazvani planovima za izgradnju luksuznog kompleksa koji podržava Džared Kušner (Jared Kushner), zet američkog predsjednika Donalda Trampa.

Iako su ih pokrenuli različiti događaji, svi ovi protestni pokreti djelovali su poput svojevrsne crne rupe, privlačeći različite oblike nezadovoljstva, koji su se potom pretvorili u sveobuhvatan izliv frustracije generacije mladih zabrinutih da neće imati prilike kakve su imali njihovi roditelji.

Pokreti su dijelom inspirisali jedni druge. Demonstranti u Italiji i Grčkoj u svojim parolama pozivali su se na francuske proteste. Protesti zbog stanovanja iz Španije proširili su se na Portugal.

Studentski sindikati širom Evrope međusobno razmjenjuju savjete i iskustva, rekla je za CNN Alis de Brito (Alice de Brito), potpredsjednica najvećeg francuskog studentskog sindikata UNEF.

„Vidim mnogo više sličnosti nego razlika“, kazala je.

„Svi govorimo o potrebi za ulaganjima u obrazovanje, univerzitete i mlade uopšte. Ali govorimo i o troškovima života i stanovanju.“

Slične zahtjeve iznijela je i liderka italijanskog studentskog sindikata Sabrina Bricola (Sabrina Brizzola), koja je na protestnom skupu prošlog vikenda poručila:

„Hajde da se naš glas čuje, da se izborimo za škole koje nam se neće rušiti na glavu, za bezbjedan i dostojanstven rad, javno zdravstvo i socijalnu pravdu.“

Za Julijusa Fintelmana (Julius Fintelmann), suosnivača i glavnog urednika dnevnog biltena European Correspondent, protesti „odražavaju neku vrstu frustracije, osjećaj da evropska politika ne uspijeva da ispuni očekivanja nove generacije“.

Pored obrazovanja i stanovanja, on ukazuje na sve neizvjesnije tržište rada, na kojem vještačka inteligencija nesrazmjerno snažno utiče na početničke poslove, kao i na klimatsku krizu, kao faktore koji su stvorili uslove za eksploziju nezadovoljstva generacije Z.

„Mislim da u osnovi svjedočimo tome da obećanje liberalne demokratije, prema kojem će naredna generacija živjeti bolje od sadašnje, jednostavno više ne važi“, rekao je za CNN.

Države Evropske unije koje su najviše pogođene protestima – Grčka, Italija, Francuska, Belgija, Španija i Portugal – imaju i zajedničku nepovoljnu ekonomsku pozadinu, uz visok javni dug, što otežava povećanje javne potrošnje.

Primjera radi, prinosi na francuske državne obveznice u srijedu su porasli na najviši nivo od 2002. godine, dodatno opterećujući državni budžet.

„Ljudi su umorni od čekanja odgovora“

Studentski protesti poput ovih održavaju se na početku školske godine u Francuskoj, tokom septembra i oktobra, već devet godina, podsjetila je De Brito.

Mladi se tada vraćaju u škole i na fakultete i shvataju da nemaju dovoljno nastavnika ili odgovarajuću opremu.

Međutim, ove godine protesti su prerasli u mnogo širi pokret.

Studenti zahtijevaju smanjenje broja učenika u odjeljenjima, povećanje ulaganja u nastavnike, investicije u infrastrukturu otpornu na posljedice klimatske krize i prestanak policijskog nasilja nad mladima.

„Ljudi su jednostavno umorni od čekanja odgovora“, rekla je De Brito.

Obrazovanje je tema koja povezuje protestne pokrete širom Evrope.

Hiljade studenata i nastavnika marširale su širom Grčke, uključujući grupu koja se okupila ispred parlamenta u Atini uz povike: „Od Grčke do Francuske, želimo javno i besplatno obrazovanje“, prenio je Rojters (Reuters).

Kada su studenti 7. oktobra prvi put zauzeli jednu srednju školu u Rimu, u prvom redu saopštenja kojim su obrazložili svoj postupak napisali su: „Kao u Francuskoj“.

Italijanska vlada pokušala je da umanji sličnosti između protesta u Italiji i protestnog pokreta u Francuskoj.

„Situacija u Italiji veoma je različita od one u Francuskoj“, rekao je ranije ovog mjeseca ministar obrazovanja Đuzepe Valditara (Giuseppe Valditara).

On je ponovio tvrdnju krajnje desnice da francuske proteste podstiču teškoće u integraciji druge generacije migranata u obrazovni sistem, problemi koji, prema njegovim riječima, ne postoje u Italiji.

Stanovanje postaje zajednički problem mladih Evropljana

Ipak, stanovanje je još jedno pitanje koje prevazilazi nacionalne granice.

Italijanski demonstranti navode da su pažljivo pratili proteste zbog stambene krize u Španiji, koji su se ozbiljno rasplamsali u septembru i na kraju primorali vladu da raspiše vanredne izbore.

Studenti u protestnom kampu u Rimu rekli su za CNN da je pristupačno stanovanje neodvojivo od kvalitetnog obrazovanja.

Jedna od njih, Elisa Pastore (Elisa Pastore), ispričala je da ona i njen brat „jedva“ mogu da priušte kiriju za sobu koju dijele u italijanskoj prijestonici, gdje oboje studiraju.

Tokom prve polovine studija, prije nego što je i njen brat upisao fakultet, morala je svakodnevno da putuje 120 kilometara iz mjesta izvan Rima kako bi uštedjela novac.

Protestuju i druge društvene grupe.

Blokada koju su organizovali vozači kamiona u Italiji, nezadovoljni rastom cijena goriva nakon rata u Iranu, zaustavila je proizvodnju mocarele od bivoljeg mlijeka i pojedinih vrsta tjestenine.

Pitanja poput stanovanja prevazilaze i generacijske podjele, privlačeći na proteste i starije građane.

U Portugalu se hiljade ljudi svake večeri ove sedmice okupljaju na trgu Rosio (Rossio), jednom od najprometnijih trgova u Lisabonu.

Neki demonstranti postavili su i šatore, a u ranim jutarnjim satima u utorak uhapšeno je 55 ljudi, što je izazvalo nove proteste.

Demonstranti, koji nose zastave sa sloganima poput „Casas para morar“, odnosno „Domovi za stanovanje“, zahtijevaju ograničenje povećanja kirija i povlačenje novog zakona koji bi olakšao iseljavanje stanara.

U Srbiji i Albaniji protesti prerasli u borbu protiv vlasti

U drugim djelovima Evrope, dugotrajni protesti u Albaniji i Srbiji više su usmjereni na borbu protiv korupcije, a vremenom su prerasli u pokrete koji nastoje da smijene vlast u tim državama.

Nakon što su protesti u Albaniji prošle sedmice postali nasilni, premijer Edi Rama odbacio je pozive da podnese ostavku.

Umjesto toga, optužio je demonstrante da ugrožavaju njegove planove da Albanija postane članica Evropske unije, dok je za nerede okrivio političke protivnike.

„Želimo promjenu, zato smo ovdje“, rekao je jedan demonstrant u Albaniji za Rojters.

„Želimo revoluciju, želimo novu vladu. Ne tražimo nikakve pregovore, potrebna nam je nova vlada što je prije moguće.“

U Srbiji su, u međuvremenu, protesti predvođeni studentima, koji već dvije godine oblikuju političke prilike u zemlji, izrasli u najozbiljnijeg protivnika dugogodišnjeg lidera Aleksandra Vučića na parlamentarnim izborima koji se održavaju danas.

Novi protesti i najave generalnih štrajkova

Još jedan talas protesta zahvatio je Francusku u subotu, kada su desetine hiljada demonstranata marširale ulicama Pariza, Marselja, Liona, Lila, Orleana i Bordoa.

Protest u Parizu organizovao je najveći francuski studentski sindikat UNEF, a pridružili su mu se i predstavnici CGT-a, jednog od najvećih sindikata u zemlji, poljoprivrednici, klimatski aktivisti i pripadnici pokreta Žuti prsluci.

Taj pokret nastao je 2018. godine, tokom protesta zbog povećanja cijena goriva.

Vlasti su veći dio sedmice pokušavale da spriječe ponavljanje nereda kakvi su zabilježeni prethodnog vikenda.

Veliki sindikati u Francuskoj i Španiji pozvali su na generalne štrajkove 5. odnosno 11. novembra.

U Njemačkoj je grupa koja sebe naziva „Gen Z regelt“, što znači „Generacija Z rješava stvari“, pozvala na proteste širom zemlje 31. oktobra.

Studentski sindikati u Velikoj Britaniji i Italiji planiraju zajednički dan protesta 20. novembra, zbog rastućih troškova obrazovanja.