Europa Nostra pisala Spajiću: Spriječiti gradnju trećeg apartmanskog bloka u Miločerskom parku

Evropska organizacija za zaštitu kulturnog i prirodnog nasljeđa Europa Nostra pozvala je premijera Milojka Spajića i crnogorsku Vladu da preduzmu mjere kako bi spriječili izgradnju trećeg apartmanskog bloka u okviru projekta kondo-hotela „Janu Montenegro“ u Miločerskom parku, upozoravajući da bi dodatna gradnja ozbiljno ugrozila istorijske, estetske i pejzažne vrijednosti tog prostora.

U pismu upućenom Spajiću 6. oktobra, koje je Europa Nostra objavila na svom sajtu, navodi se da očekuju da se postupak zaštite Miločerskog parka kao nepokretnog kulturnog dobra završi brzo, transparentno i uz učešće stručnjaka, lokalne zajednice i organizacija civilnog društva.

„Pozivamo Vašu Vladu da usvoji neophodne mjere kako bi spriječila izgradnju dodatnog, trećeg apartmanskog bloka u okviru projekta kondo-hotela ‘Janu Montenegro’, čime bi se izbjeglo dalje narušavanje vrijednosti i cjelovitosti Miločerskog parka“, navodi se u pismu.

Pismo Europa Nostre dolazi nakon što je kompanija Adriatic Properties u septembru najavila nastavak izgradnje hotela „Janu – Kraljičina plaža“ u Miločeru, poslije petogodišnjeg prekida radova. Zakupac kompleksa Sveti Stefan – Miločer tada je saopštio da će gradnja biti nastavljena u skladu sa postojećom građevinskom dozvolom i da neće biti povećanja kapaciteta.

Premijer Milojko Spajić prethodno je, u maju, najavio da u Miločerskom parku neće biti nove gradnje, da će Vlada staviti van snage planski dokument za hotelski rizort i da će park biti proglašen zaštićenim kulturnim dobrom.

Europa Nostra upozorava da je lokacija planiranog objekta neposredno uz istorijski i današnji glavni ulaz u Miločerski park, koji ima važnu estetsku i funkcionalnu ulogu.

Prema ocjeni ove organizacije, izgradnja dodatnog apartmanskog bloka zaklonila bi i vizuelno nadvladala prvobitni prostor glavnog ulaza i stare kraljevske vile koje čine značajan dio tog područja.

U pismu se tvrdi da su istorijske i pejzažne vrijednosti tog dijela Miločerskog parka već ozbiljno narušene prethodnom gradnjom.

„Projekat veći od nagrađenog arhitektonskog rješenja“

Europa Nostra izražava duboku zabrinutost zbog neizvjesnosti u vezi sa budućnošću projekta „Janu Montenegro“, čija je izgradnja započeta prije nekoliko godina.

Pozivajući se na svoj tehnički izvještaj iz 2024. godine, organizacija ocjenjuje da je projekat kondo-hotela predimenzioniran, čak i u obimu u kojem je već djelimično izgrađen.

Zbog toga ga smatra neprimjerenim i nespojivim sa istorijskim, estetskim i pejzažnim vrijednostima Miločerskog parka.

Europa Nostra u pismu iznosi i tvrdnju da se projekat koji je investitor počeo da gradi po dimenzijama i obimu razlikuje od pobjedničkog arhitektonskog rješenja koje je odobrio žiri.

Navode da je to potvrdio arhitekta Branislav Mitrović, koji je bio član žirija.

Organizacija takođe tvrdi da je takav razvoj projekta omogućen nizom kršenja principa vladavine prava.

„Čvrsto vjerujemo da bi izgradnja trećeg apartmanskog bloka dodatno podrila princip vladavine prava, jer su odluke koje su dovele do izdavanja građevinske dozvole za izgradnju tako velikog objekta na ovoj lokaciji sporne u više aspekata“, navodi se u pismu.

Dodaju da je posebno problematično to što je postupak zaštite Miločerskog parka, pokrenut odlukom Vlade, trenutno u toku.

Podsjećaju na uništenje stare kraljevske garaže

Europa Nostra podsjeća da je Miločerski park ranije uživao zaštitu kroz prostorne planove.

Prema njihovim navodima, ti planski dokumenti stavljeni su van snage primjenom posebnog zakona, odnosno lex specialis, čime je investitoru omogućeno da započne izgradnju kondo-hotela.

U pismu se tvrdi da su, uprkos postojanju određenih mjera zaštite Miločerskog parka, pojedine od njih bile zanemarene.

Kao jedan od primjera navodi se uništenje stare kraljevske garaže, izgrađene tridesetih godina prošlog vijeka, koja je bila dio kraljevskog kompleksa u Miločeru.

Europa Nostra taj objekat opisuje kao arhitektonsko remek-djelo arhitekte Dragomira Tadića.

Organizacija smatra da je dosadašnja gradnja već značajno uticala na istorijski izgled i prostorni integritet Miločerskog parka, zbog čega traži da se spriječe dodatni zahvati koji bi mogli izazvati nova oštećenja.

Pozdravljaju odluke Vlade, ali traže da se zaštita završi

Iako iznosi ozbiljne primjedbe na dosadašnji razvoj projekta, Europa Nostra pozdravlja odluke Vlade Crne Gore da stavi van snage urbanistički plan „Turističko naselje Miločer“ i pokrene zaštitu Miločerskog parka kao nepokretnog kulturnog dobra.

Navode da je formalna pravna zaštita parka bila jedna od ključnih preporuka njihovog tehničkog izvještaja izrađenog 2024. godine u okviru programa „Sedam najugroženijih“ (7 Most Endangered).

„Potreba za formalnom pravnom zaštitom Miločerskog parka bila je jedna od ključnih preporuka našeg tehničkog izvještaja i ostaje preduslov za dugoročno očuvanje i održivo upravljanje ovim značajnim lokalitetom kulturnog nasljeđa“, navodi Europa Nostra.

Organizacija podsjeća i da je kulturni pejzaž Svetog Stefana, koji obuhvata Miločerski park, 2023. godine uvršten među sedam najugroženijih lokaliteta nasljeđa u Evropi, kroz program koji Europa Nostra sprovodi uz podršku Instituta Evropske investicione banke.

Nakon tog izbora i stručne misije u Crnoj Gori, evropski eksperti objavili su tehnički izvještaj o kulturnom pejzažu Svetog Stefana.

Europa Nostra ističe i da je Evropski parlament u izvještaju iz maja 2026. godine, posvećenom napretku Crne Gore na osnovu izvještaja Evropske komisije za 2025, pozvao na završetak postupka zaštite Miločerskog parka.

Pismo dostavljeno i predstavnicima institucija EU

Europa Nostra u pismu pohvaljuje napredak Crne Gore u pregovorima o pristupanju Evropskoj uniji i izražava nadu da će država uskoro postati punopravna članica EU.

Istovremeno, ocjenjuje da su određene odluke prethodnih vlada značajno oštetile istorijske i pejzažne vrijednosti Miločerskog parka.

Ipak, izražavaju uvjerenje da sadašnja Vlada ima mogućnost da zaustavi dalje narušavanje kulturnog i prirodnog nasljeđa i obezbijedi njegovu dugoročnu zaštitu.

Organizacija je ponudila Vladi stručnu pomoć, konsultacije i podršku u zaštiti Svetog Stefana, Miločerskog parka i drugih značajnih lokaliteta nasljeđa u Crnoj Gori.

Pismo su potpisali izvršni predsjednik Europa Nostre Herman Parcinger (Hermann Parzinger) i generalna sekretarka Sneška Kvedvlig-Mihailović (Sneška Quaedvlieg-Mihailović).

Kako je navedeno, pismo će radi informisanja biti dostavljeno i predsjedniku Crne Gore, Ministarstvu prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, Ministarstvu kulture i medija i nadležnoj instituciji za zaštitu kulturnih dobara.

Među najavljenim primaocima su i evropska komesarka za proširenje Marta Kos, ambasador EU u Crnoj Gori Johan Satler (Johann Sattler) i izvjestilac Evropskog parlamenta za Crnu Goru Marjan Šarec.