Još 500 hiljada eura za energetsku efikasnost hotela – u prvoj fazi odobreno dva miliona

Vlada je danas usvojila Program za podsticanje energetske efikasnosti u hotelima na osnovu kojeg će ti objekti dobiti dodatnih 500.000 eura bespovratnih sredstava za ulaganja u obnovljive izvore energije i modernizaciju energetskih sistema.

Radi se o nastavku inicijative koju je Vlada usvojila zaključkom od 30. maja 2024. godine, a koja se finansira iz Instrumenta za pretpristupnu pomoć IPA III, odnosno Paketa direktne budžetske podrške Evropske komisije Crnoj Gori za prevazilaženje energetske krize.

Prva faza programa, za koju je bilo opredijeljeno ukupno tri miliona eura, pokazala je, kako se navodi u Programu, da postoji jasan interes hotelske privrede za ulaganja u energetsku efikasnost.

Od te sume, 2,7 miliona eura bilo je namijenjeno za subvencije, dok je 300.000 eura iskorišćeno za upravljanje programom i promotivne aktivnosti. Kroz sproveden javni konkurs podržano je 15 hotelskih objekata, a ukupan iznos odobrenih subvencija dostigao je 2.171.573 eura.

Bespovratna sredstva u prvoj fazi kretala su se u rasponu od 60.000 do 200.000 eura po korisniku, s tim da je Eko-fond, kao implementaciono tijelo, finansirao do 70 odsto vrijednosti pojedinačne investicije, dok je korisnik bio dužan da obezbijedi najmanje 30 odsto sredstava iz sopstvenih izvora.

Sredstva su, kako se navodi u dokumentu objavljenom na sajtu Vlade, korišćena za ugradnju fotonaponskih sistema i solarnih kolektora, modernizaciju sistema grijanja i hlađenja, unapređenje termičkog omotača objekata, kao i modernizaciju rashladnih sistema.

Kako je dio sredstava iz prve faze ostao neiskorišćen, a institucionalni i operativni okvir za sprovođenje programa je uspostavljen, resorna ministarstva i Eko-fond predložili su raspisivanje novog javnog konkursa.

Za nastavak programa izdvojeno je 500.000 eura, a očekuje se da će podršku dobiti najmanje deset hotela. Model sufinansiranja ostaje isti – do 70 odsto vrijednosti investicije iz bespovratnih sredstava, uz obavezno učešće korisnika od najmanje 30 odsto – ali je maksimalan iznos bespovratnih sredstava po pojedinačnom podnosiocu prijave sada ograničen na 50.000 eura. Realizacija odabranih projekata trajaće najviše 12 mjeseci od potpisivanja ugovora.

Pravo učešća imaju crnogorski hoteli koji su pozitivno poslovali

Pravo učešća imaće hoteli registrovani u Centralnom registru privrednih subjekata za obavljanje ugostiteljske djelatnosti, sa sjedištem u Crnoj Gori, pozitivnim finansijskim izvještajem za 2025. godinu i rješenjem o odobrenju za obavljanje ugostiteljske djelatnosti vrste hotel.

Prijaviti se mogu i hoteli koji su već bili korisnici prve faze programa, ali samo za aktivnosti koje ranije nijesu bile podržane. Prilikom odabira uzimaće se u obzir geografska lokacija hotela, kontinuitet poslovanja tokom cijele godine, učešće žena u upravljačkoj strukturi, kao i podatak da li je hotel već ostvario podršku u prethodnoj fazi.

Bespovratna sredstva će se, kako se navodi, kao i u prvoj fazi, moći koristiti za unapređenje termičkog omotača objekata, ugradnju visokoefikasnih sistema grijanja i hlađenja poput toplotnih pumpi i kotlova na pelet, ugradnju solarnih sistema za zagrijavanje vode, visokoefikasnu LED rasvjetu, modernizaciju rashladnih postrojenja, uvođenje naprednih sistema za integralno upravljanje energijom u hotelima (BMS) i jačanje kapaciteta zaposlenih za upravljanje energijom, uključujući uvođenje standarda EN ISO 50001.

„Sredstva se ne mogu koristiti za nabavku polovne opreme, vozila, iznajmljivanje opreme i materijala, niti za podizanje gotovine sa projektnog računa“, piše u dokumentu.

Glavni cilj programa je, kako se navodi, povećanje energetske efikasnosti i upotrebe energije iz obnovljivih izvora u hotelskim objektima, dok se kroz specifične ciljeve teži unapređenju upravljanja energijom, uvođenju inovativnih tehnologija i digitalnih rješenja, kao i jačanju kompetencija zaposlenih u hotelijerstvu. Kao implementaciono tijelo programa i dalje će djelovati Eko-fond, koji će raspisati javni konkurs za privredne subjekte, sprovesti administrativnu provjeru i tehničku evaluaciju prijava, kao i formirati komisiju za dodjelu bespovratnih sredstava.

U obrazloženju predloga navodi se da sektor zgrada u Crnoj Gori karakteriše nizak stepen energetske efikasnosti, te da zgrade u Evropi „odgovaraju“ za 40 odsto ukupne potrošnje energije i 36 odsto emisija gasova sa efektom staklene bašte, dok se procjenjuje da će se 85 do 95 odsto postojećeg fonda zgrada u EU koristiti i nakon 2050. godine.

Kako turizam predstavlja najznačajniju ekonomsku aktivnost u Crnoj Gori – prema Strategiji razvoja turizma 2022–2025, ukupni doprinos turizma BDP-u u 2019. godini iznosio je 30,9 odsto – ministarstva ocjenjuju da podrška energetskoj efikasnosti hotela ima direktan uticaj na smanjenje troškova poslovanja i podizanje kvaliteta usluga za turiste.