Kako radni dan sve više utiče na slobodno vrijeme zaposlenih
Da li ste se ikada našli u situaciji da kasno uveče odgovarate na poslovne imejlove? Nažalost, riječ je o scenariju koji je mnogima veoma dobro poznat.
Porast rada na daljinu, u kombinaciji sa kontinuiranom nestabilnošću i otpuštanjima na globalnom tržištu rada, dodatno je zamaglio granice razumnog radnog vremena.
Kao rezultat toga, milioni Evropljana shvataju da im posao sve više oduzima privatno vrijeme.
Prema važnoj studiji Eurofounda, objavljenoj u junu, približno svaki peti radnik u EU navodi da ga poslodavac ili kolege kontaktiraju zbog posla van redovnog radnog vremena više puta mjesečno. To izaziva dodatni stres i jača kulturu stalne dostupnosti.
Ovaj fenomen prisutan je i u Ujedinjenom Kraljevstvu. Novi izvještaj kompanije MyPerfectCV o radnoj snazi koja je stalno dostupna za 2026. godinu pokazuje da više od polovine britanskih zaposlenih svakodnevno radi van uobičajenog radnog vremena, prenosi Juronjuz (Euronews).
Kontakt van radnog vremena ključni izvor stresa
Oko 59 odsto evropskih radnika koje je anketirao Eurofound izjavilo je da su uvijek ili gotovo uvijek izloženi stresu na poslu.
Studija je pokazala da je učestalost kontaktiranja radnika van redovnog radnog vremena direktno povezana sa višim nivoom stresa.
Nasuprot tome, svega 17 odsto radnika koje nikada ne kontaktiraju van radnog vremena navelo je da osjeća stres.
Prema nedavnoj Anketi o radnoj snazi u Ujedinjenom Kraljevstvu, koju je sproveo Kongres sindikata (TUC), približno 3,5 miliona britanskih radnika, odnosno svaki osmi, prošle godine je redovno radilo neplaćene prekovremene sate.
Procjenjuje se da je vrijednost tog neplaćenog rada iznosila 28,5 milijardi funti, odnosno 33,3 milijarde eura.
Sve prisutnija kultura stalne povezanosti zato značajno utiče na mentalno zdravlje i ravnotežu između poslovnog i privatnog života.
Radnici koji rade na daljinu posebno teško održavaju jasne granice. Češće su izloženi prekovremenom radu, nepravilnim rasporedima i poslovnim obavezama koje zadiru u njihovo slobodno vrijeme, uz očekivanje da stalno budu dostupni.
„Među zaposlenima sa fleksibilnim početkom i završetkom radnog vremena, 64 odsto navodi da ih barem povremeno kontaktiraju van radnog vremena, u poređenju sa 49 odsto onih koji rade po standardnom rasporedu. Sličan obrazac uočava se i u zavisnosti od mjesta rada: 63 odsto radnika na daljinu navodi da ih kontaktiraju van radnog vremena, u poređenju sa 48 odsto zaposlenih koji rade isključivo u prostorijama poslodavca“, navodi se u istraživanju Eurofounda.
Prema izvještaju o radnoj snazi koja je stalno dostupna, 92 odsto zaposlenih u Ujedinjenom Kraljevstvu teško uspijeva da se mentalno isključi od posla tokom slobodnog vremena. To je znatno više od evropskog prosjeka od 78 odsto.
Istovremeno, 88 odsto ispitanika reklo je da osjeća anksioznost ili krivicu kada traži odsustvo sa posla.
Kombinacija operativnih, ličnih i kulturnih faktora sprječava radnike da se potpuno isključe. Među njima su strah da će nešto propustiti, očekivanja menadžmenta, poslovne aplikacije na mobilnim telefonima i bojazan da će ih poslodavac smatrati lako zamjenjivim.
Šta evropske zemlje preduzimaju
U pokušaju da bolje zaštite ravnotežu između poslovnog i privatnog života zaposlenih, nekoliko evropskih zemalja, među kojima su Francuska, Italija, Belgija, Španija, Portugal, Irska, Grčka i Luksemburg, uvelo je zakonske mjere, propise o radu ili kodekse ponašanja na radnom mjestu.
Njihov cilj je ograničavanje kontakta van radnog vremena i zaštita prava zaposlenih na odmor.
Te mjere obuhvataju zakone o pravu na isključenje, izmjene radnog zakonodavstva, kolektivne ugovore i neobavezujuće kodekse prakse.
Ujedinjeno Kraljevstvo, nasuprot tome, trenutno nema posebno zakonsko pravo na isključenje.
Uprkos napretku, primjena pravila i dalje predstavlja izazov. Nacionalni pristupi znatno se razlikuju, što stvara neujednačenu zaštitu širom Evrope.
Poslodavci se istovremeno suočavaju sa duboko ukorijenjenom kulturom stalne aktivnosti na radnom mjestu, dok hibridni rad, međunarodna saradnja i prekogranični timovi dodatno otežavaju uspostavljanje jasnih granica između poslovnog i privatnog vremena.
To se naročito odnosi na više menadžere i zaposlene sa fleksibilnim uslovima rada, čije pozicije često podrazumijevaju nepravilne rasporede, veću autonomiju i saradnju sa kolegama u različitim vremenskim zonama.
Zbog toga često nije sasvim jasno kada se od njih očekuje da budu dostupni, a kada počinje njihovo slobodno vrijeme.
Strah da bi mogli biti doživljeni kao manje posvećeni poslu može navesti zaposlene da dobrovoljno odgovaraju na poslovne poruke van redovnog radnog vremena, što organizacijama otežava sprovođenje trajnih promjena u poslovnoj kulturi.