Uzeo halucinogene pečurke, napravio firmu i sada je prodao za 2,8 milijardi dolara

Na Uskršnju nedjelju 2014. godine, njemački investitor Kristijan Angermajer (Christian Angermayer) boravio je na plaži na karipskom ostrvu Kanuan sa trojicom prijatelja, razmišljajući da li da uzme halucinogene pečurke.

Prije nego što je donio odluku, pozvao je profesora kojeg je poznavao i koji se bavi psihofarmakologijom. Profesor mu je rekao da se nalazi u idealnom okruženju, da je psihički zdrav i da bi trebalo da proba.

Angermajer, koji kaže da se plašio da će potpuno izgubiti kontrolu i završiti kao „farmer u Argentini“, umiješao je malo pečuraka u jogurt, pojeo ih i prepustio se njihovom dejstvu.

„Uvijek kažem da tamo treba da podignem ogromnu statuu pečurke“, kaže danas 48-godišnji Angermajer čije se bogatstvo procjenjuje na 1,2 milijarde dolara. „To je bilo najvažnije pozitivno iskustvo u mom životu. Kada sam se vratio iz tog iskustva, iako su mi bile potrebne godine da potpuno uobličim tu ideju, prvi put sam pomislio da, ako je meni toliko pomoglo kao srećnoj i zdravoj osobi, onda je sasvim moguće da može pomoći ljudima sa problemima mentalnog zdravlja i mnogo šire“.

Naredne tri godine Angermajer je razvijao tu ideju. Novo psihodelično iskustvo imao je 29. decembra 2017, iz kojeg je, kako kaže, izašao sa porukom božanskog porijekla: Nastavi dalje. Nema loše strane.

Uspjeh i prodaja kompanije

Već sljedećeg dana odletio je u Njujork kako bi se sastao sa milijarderom i investitorom Majkom Novogracom (MIke Novogratz). Ispričao mu je o svom interesovanju za psihodelike i o svoja dva iskustva.

U podudarnosti kakva se, kako kaže, može dogoditi samo u svijetu psihodelika, Novogracovu sestru je narednog dana pozvao par kojeg je upoznala na joga odmoru na Baliju – Džordž Goldsmit (George Goldsmith) i Ekaterina Malievskaia. Oni su tražili finansiranje za svoj mladi startap koji razvija terapije zasnovane na psilocibinu. Novograc ih je povezao sa Angermajerom i tako je nastala kompanija Kompas Patvejs (Compass Pathways), sa ciljem da razvije psilocibin – aktivnu supstancu iz halucinogenih pečuraka – kao lijek koji bi odobrila FDA.

Iste godine Angermajer je zajedno sa Florijanom Brandom (Florian Brand), Larsom Vajldom (Lars Wilde) i Srinivasom Raom osnovao još jednu kompaniju – Atai. Ona se fokusirala na DMT, psihodeličnu supstancu snažnog, ali kratkotrajnog dejstva. (DMT je aktivna supstanca u napitku ajahuaska, dok se 5-MeO-DMT nalazi u otrovu sonorske pustinjske žabe).

Pretprošle nedjelje ta priča je zatvorila puni krug. Kompaniju Atai Bekli (AtaiBeckley) – kako se danas zove Angermajerova farmaceutska kompanija – kupila je Elaj Lili (Eli Lilly) najvrijednija farmaceutska kompanija u svijetu, poznata po antidepresivu Prozak (Prozac) i ljekovima za mršavljenje Zepbound i Mundžaro (Mounjaro) – za 2,8 milijardi dolara. U okviru ugovora Elaj Lil bi mogla da isplati još milijardu dolara kroz dodatne isplate vezane za ostvarenje razvojnih ciljeva.

To nije rekreativna droga

Angermajer, koji posjeduje 15 odsto akcija Atai Bekloja, zahvaljujući ovom poslu primiće oko 360 miliona dolara (prije oporezivanja). Elaj Lili će tako postati vlasnik eksperimentalnog lijeka BPL-003 – nazalnog spreja brzog dejstva koji sadrži mebufotenin-benzoat (oblik 5-MeO-DMT-a). Trenutno se nalazi u trećoj fazi kliničkih ispitivanja kao terapija za depresiju otpornu na liječenje. Početak treće faze studija očekuje se 2029.

„Da nisam imao ono iskustvo 29. decembra i da nisam razgovarao sa Majkom o tome, ne bih imao ništa od ovoga“, kaže Angermajer iz svog stana u Luganu u Švajcarskoj, gledajući kroz prozor na jezero. „To je bila iskra“.

Atai Bekli razvija i drugi lijek zasnovan na DMT-u u obliku rastvorljive sublingvalne trake, kao i čitav niz drugih psihodeličnih jedinjenja, uključujući jedno povezano sa MDMA-om, aktivnom supstancom droge poznate kao „ekstazi“.

Ipak, ne treba očekivati da će Elaj Lili prigrliti psihodeličnu kulturu iz ere Haight-Ashbury. Malo je vjerovatno da će u toj kompaniji uopšte koristiti riječi poput „psihodelik“ ili „trip“. U saopštenju za javnost Elaj Lili je ljekove Atai Beklija opisala kao „brzodjelujuće neuroplastogene“.

Drugim riječima, to nisu rekreativne droge. Terapija BPL-003 podrazumijeva da pacijent dođe u medicinsku ustanovu gdje prima nazalni sprej, nakon čega ostaje pod nadzorom dva sata. To je sličan protokol kao kod Džonson & Džonsonovog (Johnson & Johnson) nazalnog spreja Spravato, zasnovanog na derivatu ketamina. FDA ga je odobrila 2019. godine i od tada je prerastao u lijek sa godišnjom prodajom od 1,7 milijardi dolara.

Nema više stigme oko psihodelika

Godinama biotehnološki startapi i istraživači pokušavaju da razviju psihodelične ljekove brzog dejstva koji zahtijevaju što kraći boravak pacijenata pod nadzorom. Dejstvo psilocibina obično traje između četiri i šest sati, dok LSD može da djeluje i do 12 sati. Dvosatni tretman, međutim, znatno je isplativiji.

U objavi na društvenoj mreži X, nakon što je posao objavljen, Angermajer je ocijenio da industrija psihodelika ulazi u novu fazu.

„Prije 10 godina psihodelicima je bio potreban neko ko će ih promovisati“, napisao je. „Sada je sve u komercijalizaciji“.

Preuzimanje Atai Beklija od strane Elaj Lilija najveća je akvizicija u istoriji industrije psihodelika. Dogodila se manje od godinu dana nakon što je Ab Vi (AbbVie) kupio vodeći razvojni program kompanije Gilgameš Farmaceutikals (Gilgamesh Pharmaceuticals) – bretisilocin, analog DMT-a – za 1,2 milijarde dolara.

Zajedno posmatrani, ovi poslovi pokazuju da su psihodelici odbacili hipi stigmu i da ih velike farmaceutske kompanije sada ozbiljno razmatraju kao potencijalne ljekove koje bi mogla da odobri FDA. Poslije uspeha Spravata, Elaj Lili se nada da će od BPL-003 napraviti novi blokbaster, kaže Karen Andersen, direktorka istraživanja zdravstvenog sektora u Morningstaru.

Oprez

„Smatramo da ovo vrlo lako može postati tržište vrijedno više milijardi dolara. Očekujemo da će samo Spravato premašiti tri milijarde dolara prihoda do 2030. godine“, kaže Andersen. Podsjeća da u SAD ima oko četiri miliona ljudi koji pate od depresije otporne na liječenje.

„Ab Vijeva kupovina Gilgameša i Lilojev dogovor sa Atai Beklijem pokazuju da među velikim farmaceutskim kompanijama postoji veliko interesovanje da nadograde uspjeh Spravata. Većina ovih terapija primjenjuje se rjeđe od Spravata. Neke bi mogle da pruže bolji terapijski efekat bez produžavanja perioda nadzora nakon primjene“.

Rik Doblin (Rick Doblin), pionir istraživanja psihodelika i osnivač Multidisciplinarne asocijacije za psihodelične studije (MAPS) iz 1986. godine, kaže da je bio „zaprepašćen“ viješću o Atai Bekliju.

„To je nevjerovatna količina novca“, kaže Doblin za Forbes. „Odlično je za investitore, odlično je za cijelu oblast“.

Ipak, dodaje da je „veoma zabrinut“ zbog akvizicije Elaj Lilija jer smatra da terapija nije praćena dovoljno ozbiljnim psihoterapijskim programom.

Doblin je veliki dio karijere posvetio razvoju psihodelički potpomognute psihoterapije. On je 2014. osnovao kompaniju Likos Terapeutiks (Lykos Therapeutics), koja je pokušala da dobije odobrenje FDA za terapijski protokol zasnovan na MDMA-u, ali bez uspjeha. Doblin je kasnije napustio upravni odbor, a kompanija danas posluje pod imenom Rezilijent Farmaceutikals (Resilient Pharmaceuticals) i podržava je milijarder iz Majamija Antonio Grasijas (Antonio Gracias).

„To je blagoslov sa zadrškom“, kaže Doblin. „Moja najveća briga je što postoji tendencija da se terapija potpuno izbaci iz procesa“.

„Rastvaranje ega“

Angermajer je tokom godina uložio 100 miliona dolara sopstvenog novca u Atai Bekli. Učestvovao je u svakoj rundi finansiranja i kupovao dodatne akcije. Atai se 2025. spojio sa drugom biotehnološkom kompanijom iz oblasti psihodelika, Bekli Sajtek (Beckley Psytech), koju su osnovali dugogodišnja istraživačica Amanda Filding (Amanda Feilding) i njen sin Kozmo Filding Melen (Cosmo Feilding Mellen).

Kompanija je 2021. izašla na Nasdaq po cijeni od 15 dolara po akciji. Danas je cijena akcije niža 63 odsto, pa oni koji su kupovali tokom inicijalne javne ponude neće ovim poslom uspjeti da nadoknade svoje gubitke.

„Ako je neko zaista vjerovao u Atai koliko i ja, zaradio je veoma dobar novac“, kaže Angermajer. Ali priznaje: „Ako ste kupili akcije po 15 dolara, još nijesmo stigli do tog nivoa“.

Za nekoga ko promoviše terapiju zasnovanu na „rastvaranju ega“, Angermajer i sam ima prilično izražen ego.

„Nikada nije riječ o samo jednoj osobi“, kaže o psihodeličnoj revoluciji, „ali volio bih da me pamte kao jednog od najvažnijih ljudi ovog vijeka koji su ove supstance odgovorno vratili u društvo“.

Završio sa psihodelicima

I zaista, Angermajer jeste najistaknutiji investitor koji je pomogao da se u sektor psihodelika privuku stotine miliona dolara. Ipak, stoji na temeljima rada ljudi poput Alberta Hofmana (Albert Hpfmann) koji je prvi sintetisao LSD, Timotija Lirija (Timothy Leary), Rika Doblina, Aleksandera Šulgina (Alexander Shulgin), Amande Filding, kao i istraživača sa univerziteta Džons Hopkins, Kraljevski koledž London, Univerziteta u Njujorku, Jejla i drugih institucija, koji su pokrenuli savremenu renesansu istraživanja psihodelika studijama koje su pokazale njihov potencijal u medicini.

Sada, nakon što je prodao Atai Bekli kompaniji Elaj Lili u najvećem poslu u istoriji ovog sektora, kaže da je njegov rad na psihodelicima završen.

Angermajer će, međutim, imati dovoljno posla sa drugim kompanijama iz svog investicionog portfolija. Njegov fond Apeiron upravlja imovinom vrijednom 2,5 milijardi dolara i ulaže, između ostalog, u Enhensd Gejms (Enhanced Games) – takmičenje nalik Olimpijskim igrama koje je koosnovao i koje dozvoljava upotrebu sredstava za poboljšanje performansi. Zatim u Blekrok Neurotek (BlackRock Neurotech), kompaniju koja razvija interfejs između mozga i računara, kao i u Kembrijen Bajo (Cambrian Bio), kompaniju koja razvija tehnologije za produženje životnog vijeka.

„Nije mi dosadno“, kaže Angermajer. „Vjerujem da ulazimo u najuzbudljiviji, najizazovniji i najdisruptivniji period u istoriji čovječanstva. Pred nama su brojni proboji u biotehnologiji, ali i u drugim oblastima naprednih tehnologija. Upravo u tome leži naš portfolio. Mislim da će narednih 10 godina biti još bolji period, jer je sada pravi trenutak“.

Will Yakowicz, Forbes

This Billionaire Made $360 Million Selling His Psychedelic Company To Eli Lilly