SpaceX-ov IPO učinio Ilona Maska prvim bilionerom u istoriji
Ilon Mask (Elon Musk) postao je prvi bilioner u svjetskoj istoriji. Akcije kompanije SpaceX počele su da se trguju na Nasdaqu u petak po cijeni od 150 dolara, što implicira tržišnu kapitalizaciju kompanije od gotovo dva biliona dolara.
Forbes procjenjuje da Maskovo bogatstvo sada iznosi 1,1 bilion dolara, prema stanju neposredno prije podne po istočnoameričkom vremenu u petak, u odnosu na 982 milijarde dolara koliko je vrijedio u četvrtak, kada je SpaceX odredio IPO cijenu od 135 dolara po akciji. Prema Forbesovim proračunima, samo određivanje cijene IPO-a povećalo je Maskovo bogatstvo za 188 milijardi dolara.
Mask, koji je predsjednik upravnog odbora, izvršni direktor i glavni tehnički direktor SpaceX-a, posjeduje 4,8 milijardi akcija proizvođača raketa, vrijednih oko 715 milijardi dolara. Takođe ima 350 miliona opcija na akcije sa izvršnom cijenom od 8,4 dolara po akciji, vrijednih oko 50 milijardi dolara, što mu daje udio od 38% u kompaniji vrijedan približno 765 milijardi dolara.
Prije određivanja cijene IPO-a u četvrtak, Forbes je Maskov procijenjeni udio od oko 40% (prije razvodnjavanja vlasništva usljed ponude akcija) procjenjivao na oko 500 milijardi dolara, na osnovu vrijednosti od 1,25 biliona dolara koju je SpaceX dostigao nakon spajanja sa Maskovom kompanijom za vještačku inteligenciju i društvene mreže xAI u februaru. (xAI se prethodno spojio sa kompanijom X – nekadašnjim Twitterom – u martu 2025. godine.)
Mask takođe posjeduje nešto više od 10% Tesle, čija tržišna kapitalizacija iznosi 1,5 biliona dolara, što njegov udio čini vrijednim oko 163 milijarde dolara. Uz to ima opcije za sticanje dodatnog udjela od gotovo 8%, vrijednog oko 113 milijardi dolara. Njegovu imovinu dodatno čine manji udjeli u kompaniji Neuralink, koja razvija moždane interfejse, i firmi Boring Company, kao i nekoliko milijardi dolara ostvarenih ranijim prodajama Teslinih akcija.
U Forbesovu procjenu Maskovog bogatstva nijesu uključene akcije zasnovane na ostvarivanju poslovnih ciljeva koje bi njegov udio u SpaceX-u i Tesli mogle povećati na 47%, odnosno 29% (prije poreza i troškova aktiviranja tih akcija). Da bi ih dobio, Mask mora ostvariti ambiciozne ciljeve poput povećanja tržišne vrijednosti SpaceX-a na 7,5 biliona dolara i Tesle na 8,5 biliona dolara, kao i uspostavljanja trajne ljudske kolonije na Marsu sa najmanje milion stanovnika.
Ideja da bi neko mogao postati bilioner djelovala je nezamislivo još prije samo nekoliko godina. Bil Gejts (Bill Gates) je 1999. postao prvi čovjek čije je bogatstvo dostiglo 100 milijardi dolara, ali nije dugo ostao na tom nivou zbog pucanja dot-com balona. Granica od 100 milijardi ponovo je pređena tek 2017. godine, kada je Džef Bezos (Jeff Bezos) postao drugi „centibilioner“ u istoriji.
Bezos, koji je prvi dostigao i granicu od 200 milijardi dolara (2020. godine), danas je četvrta najbogatija osoba u svijetu sa procijenjenim bogatstvom od 247 milijardi dolara. Gejts se nalazi na 20. mjestu sa 104 milijarde dolara. Druga najbogatija osoba u svijetu trenutno je Leri pejdž (Larry Page) sa 296 milijardi dolara – manje od trećine Muskovog bogatstva. Leri Elison (Larry Ellison), koji je peti na listi sa 229 milijardi dolara, jedina je osoba osim Maska koja je ikada dostigla bogatstvo od 400 milijardi dolara.
Mask gradi put ka ovom rekordu više od četvrt vijeka. SpaceX je osnovao 2002. godine, iste godine kada je eBay kupio PayPal za 1,5 milijardi dolara. PayPal je nastao spajanjem sa internet bankom X.com, koju je Mask suosnovao 2000. godine.
Tesli se pridružio kao investitor i predsjednik upravnog odbora 2004. godine, godinu nakon osnivanja kompanije, a kasnije je dobio i titulu suosnivača. Funkciju izvršnog direktora preuzeo je 2008. godine, iste godine kada je SpaceX lansirao prvu privatno razvijenu raketu u orbitu.
Tesla je izašla na Nasdaq 2010. godine, a Mask se dvije godine kasnije prvi put pojavio na Forbesovoj listi svjetskih milijardera sa procijenjenim bogatstvom od dvije milijarde dolara, što ga je tada svrstalo na 634. mjesto najbogatijih ljudi svijeta.
Napredovao nevjerovatnom brzinom
Od tada je napredovao nevjerovatnom brzinom. Trebalo mu je samo devet godina da prvi put postane najbogatiji čovjek na planeti, u januaru 2021. godine, kada su akcije Tesle porasle gotovo 13.000%, omogućivši mu da prestigne Bezosa.
Nakon što su se Mask i Bezos veći dio godine smjenjivali na vrhu liste, novi skok Teslinih akcija učinio je Maska u novembru 2021. prvom osobom čije je bogatstvo dostiglo 300 milijardi dolara. Međutim, ubrzo je prodao skoro 40 milijardi dolara Teslinih akcija kako bi platio poreze na opcije koje su isticale i pomogao finansiranje preuzimanja Twittera vrijednog 44 milijarde dolara, najavljenog u aprilu 2022.
Mask je prvo mjesto prepustio Francuzu Bernaru Arnou (Bernard Arnault), vlasniku luksuznog konglomerata LVMH, u decembru 2022. godine. Njih dvojica su tokom većeg dijela 2023. i prve polovine 2024. godine naizmjenično držali titulu najbogatijeg čovjeka svijeta, dok je Maskovo bogatstvo osciliralo zajedno sa cijenom Teslinih akcija.
Kruna mu se trajno vratila u junu 2024. godine, nakon čega je ubrzano dostizao nivoe bogatstva koji su do tada djelovali nezamislivo. Postao je prva osoba vrijedna 400 milijardi dolara u decembru 2024, 500 milijardi u oktobru, 600 i 700 milijardi u septembru, a 800 milijardi u februaru.
Rast cijene Teslinih akcija, koje su dostigle istorijski maksimum u decembru, kao i odluka Vrhovnog suda Delavera kojom je vraćen veliki paket ranije poništenih opcija na Tesline akcije (danas vrijedan 113 milijardi dolara), doprinijeli su ovim rekordima. Ipak, najveću ulogu odigrao je vrtoglavi rast vrijednosti SpaceX-a, koji je danas daleko najvrijednija Maskova imovina.
Vrijednost SpaceX-a povećala se gotovo 20 puta od 2021. godine, kada je prvi put premašila 100 milijardi dolara u jednoj privatnoj transakciji. To se dogodilo uprkos činjenici da je kompanija 2025. godine prijavila neto gubitak od 4,9 milijardi dolara uz prihode od 18,7 milijardi dolara.
SpaceX računa da će privući javne investitore zahvaljujući brzo rastućoj satelitskoj mreži Starlink, ali i ambicioznim planovima za kolonizaciju Marsa i izgradnju solarno napajanih centara za obradu podataka za vještačku inteligenciju u svemiru.
Dok mnogi dovode u pitanje osnove na kojima počiva tako visoka procjena vrijednosti SpaceX-a, Mask i brojni njegovi najveći investitori smatraju da je kompanija i dalje potcijenjena.
„Mislimo da će vrijediti 10, 20 ili čak 30 biliona dolara“, rekao je milijarder-investitor Ron Baron iz Baron Capitala u video-intervjuu objavljenom ovog mjeseca na mreži X. „A ljudi iz kompanije misle da čak i time potcjenjujem njen potencijal.“
Maskov komentar na taj video bio je kratak:
„Ron je pametan.“
Matt Durot, Forbes
SpaceX’s IPO Just Made Elon Musk The World’s First Trillionaire