Mask nadomak statusa prvog bilionera: Ko je najviše zaradio od izlaska SpaceX-a na berzu
SpaceX je u četvrtak odredio cijenu akcije u inicijalnoj javnoj ponudi (IPO) na 135 dolara, čime je vrijednost kompanije procijenjena na 1,8 biliona dolara. To je povećalo bogatstvo Ilona Maska (Elon Musk) za 188 milijardi dolara, na procijenjenih 982 milijarde dolara, prema izračunima Forbesa.
Ako cijena akcija Tesle ostane nepromijenjena, a SpaceX u petak na početku trgovanja poraste na 138,5 dolara po akciji, Mask će postati prvi bilioner u istoriji čovječanstva. Do tog statusa mogao bi doći i ukoliko akcije Tesle porastu sa 399 na 424 dolara, dok cijena SpaceX-a ostane na 135 dolara, iako se taj scenario smatra manje vjerovatnim.
Mask, koji je predsjednik upravnog odbora, izvršni direktor i glavni tehnički direktor SpaceX-a, posjeduje 4,8 milijardi akcija kompanije za proizvodnju raketa, vrijednih oko 644 milijarde dolara. Pored toga ima i 350 miliona opcija na akcije po izvršnoj cijeni od 8,4 dolara, vrijednih oko 44 milijarde dolara.
Ukupno, njegov udio od 38 odsto u kompaniji vrijedi oko 688 milijardi dolara prema IPO cijeni. Forbes je ranije procjenjivao njegov približno 40-odstotni udio na oko 500 milijardi dolara, na osnovu procjene vrijednosti SpaceX-a od 1,25 biliona dolara nakon spajanja sa Maskovom kompanijom za vještačku inteligenciju i društvene mreže xAI u februaru.
Tesla, Neuralink i Boring Company
Mask takođe posjeduje nešto više od 10 odsto Tesle, čija tržišna kapitalizacija iznosi oko 1,5 biliona dolara, što njegov udio čini vrijednim oko 165 milijardi dolara. Uz to ima opcije za kupovinu dodatnih gotovo osam odsto kompanije, vrijedne oko 114 milijardi dolara.
Preostali dio njegovog bogatstva čine manji udjeli u kompaniji Neuralink, koja razvija moždane interfejse, i firmi Boring Company, kao i nekoliko milijardi dolara ostvarenih prodajom Teslinih akcija prethodnih godina.
U Forbesovu procjenu nijesu uključene akcije zasnovane na ostvarenim rezultatima koje bi mogle povećati njegove udjele u SpaceX-u i Tesli na 47, odnosno 29 odsto.
Da bi ostvario pravo na te akcije, Mask mora dostići izuzetno ambiciozne ciljeve, uključujući povećanje tržišne vrijednosti SpaceX-a na 7,5 biliona dolara i Tesle na 8,5 biliona dolara, kao i uspostavljanje trajne ljudske kolonije na Marsu sa najmanje milion stanovnika.
Novi milijarderi zahvaljujući SpaceX-u
Iako je Mask najveći dobitnik, nije jedini čije je bogatstvo eksplodiralo nakon izlaska SpaceX-a na berzu.
Među najvećim dobitnicima nalaze se saudijski princ, suosnivač Twittera i više rukovodilaca i članova odbora kompanije.
Najnoviji član „kluba sa tri zareza“ postao je dugogodišnji finansijski direktor SpaceX-a Bret Džonsen (Bret Johnsen), čije se bogatstvo procjenjuje na 1,2 milijarde dolara zahvaljujući udjelu od 0,07 odsto u kompaniji, uključujući opcije na akcije.
Džonsen se pridružio Luku Noseku (Luke Nosek), suosnivaču PayPala, investitoru rizičnog kapitala i dugogodišnjem investitoru i članu odbora SpaceX-a, kao jedan od dvojice novih milijardera čije je bogatstvo postalo vidljivo nakon objavljivanja IPO dokumentacije.
Nosek danas vrijedi najmanje 3,4 milijarde dolara zahvaljujući udjelu od najmanje 0,19 odsto u SpaceX-u.
Prospekt je otkrio i da predsjednica i glavna operativna direktorica kompanije Gvin Šotvel (Gwynne Shotwell) posjeduje 0,1 odsto SpaceX-a, manje od ranije Forbesove procjene od 0,27 odsto.
Ipak, jedanaesta zaposlena u istoriji kompanije i dalje raspolaže bogatstvom od oko 1,7 milijardi dolara.
Saudijski princ i Trampov izaslanik među dobitnicima
Među najvećim dobitnicima nalaze se i investitori koji su ranije ulagali u Twitter ili xAI, uključujući saudijskog princa Alvalida bin Talala Al Sauda (Alwaleed Bin Talal Alsaud) i Stivena Vitkofa (Steven Witkoff), izaslanika predsjednika Donalda Trampa za Bliski istok.
Njih dvojica postali su investitori SpaceX-a u februaru, kada je Mask spojio proizvođača raketa sa svojom kompanijom za vještačku inteligenciju i društvene mreže xAI Holdings, u poslu kojim je objedinjena kompanija procijenjena na 1,25 biliona dolara.
Tom transakcijom SpaceX je procijenjen na bilion dolara, a xAI Holdings na 250 milijardi dolara.
Do toga je došlo manje od godinu nakon što je Mask u martu 2025. spojio startap za vještačku inteligenciju xAI sa društvenom mrežom X (nekadašnji Twitter) u poslu vrijednom 113 milijardi dolara.
Pojedini kritičari tada su ocijenili da je riječ o svojevrsnom spašavanju platforme X, budući da je kompanija bila procijenjena na 33 milijarde dolara, gotovo identično iznosu koji su Mask i manjinski investitori, među kojima su bili princ Alvalid i Vitkof, platili za preuzimanje Twittera 2022. godine, ne računajući dug.
S druge strane, investiciona kuća Fidelity krajem 2024. procjenjivala je vrijednost X-a na manje od 10 milijardi dolara.
Rani investitori među najvećim pobjednicima
Među najvećim dobitnicima nalaze se i milijarderi iz svijeta rizičnog kapitala, hedž fondova i privatnog kapitala čije su investicione firme uložile u SpaceX u ranoj fazi razvoja.
Među njima je i Antonio Grasijas (Antonio Gracias), blizak Maskov prijatelj i direktor SpaceX-a, čija kompanija Valor Equity Partners posjeduje udio od 3,7 odsto vrijedan oko 68 milijardi dolara.
Evo ko je među najvećim dobitnicima nakon izlaska SpaceX-a na berzu:
1. Princ Alvalid bin Talal Al Saud (Prince Alwaleed Bin Talal Alsaud)
Procijenjeni udio u SpaceX-u: 0,28%
Procijenjena vrijednost udjela u SpaceX-u: 5,1 milijardu dolara
Procijenjeno bogatstvo: 25,4 milijarde dolara
Princ Alvalid prvi put je investirao u Twitter 2011. godine, prije nego što je ta društvena mreža 2013. izašla na berzu. Iako se u početku protivio Maskovom preuzimanju Twittera, kasnije je zadržao svoj udio vrijedan 1,6 milijardi dolara kada je Mask 2022. privatizovao kompaniju, koja je u međuvremenu preimenovana u X.
Zahvaljujući toj investiciji, kao i manjem ulaganju u xAI, princ Alvalid sada posjeduje akcije SpaceX-a vrijedne 5,1 milijardu dolara. U tu procjenu nije uračunat njegov indirektni udio preko javno listirane kompanije Kingdom Holding, koja je posjedovala akcije xAI Holdingsa vrijedne 4,5 milijardi dolara u trenutku kada se ta kompanija u februaru spojila sa SpaceX-om. Ukoliko je Kingdom Holding zadržao taj udio, on bi danas vrijedio 5,7 milijardi dolara.
2. Luk Nosek (Luke Nosek)
Procijenjeni udio u SpaceX-u: 0,19%
Procijenjena vrijednost udjela u SpaceX-u: 3,4 milijarde dolara
Procijenjeno bogatstvo: 3,4 milijarde dolara
Luk Nosek je 1998. godine, zajedno sa milijarderom Piterom Tilom (Peter Thiel) i drugima, osnovao PayPal. Kompanija se 2000. spojila sa internet bankarskim startapom X.com, koji je suosnovao Ilon Mask objedinjena firma prodata je eBayu 2002. za 1,5 milijardi dolara.
Nosek je potom 2006. sa Tilom pokrenuo investicionu kompaniju Founders Fund, u kojoj je bio generalni partner do 2017. godine, kada je otišao i suosnovao firmu rizičnog kapitala Gigafund.
Član odbora direktora SpaceX-a je od 2008. godine, kada su on i Founders Fund prvi put investirali u tu kompaniju.
U Forbesovu procjenu njegovog bogatstva nije uključen dodatni udio od 0,06 odsto u SpaceX-u, vrijedan 1,1 milijardu dolara, koji je u vlasništvu entiteta Nosek Capital LLC. Forbes nije mogao da utvrdi da li drugi investitori posjeduju dio tih akcija, a Nosekov predstavnik nije odgovorio na zahtjeve za komentar.
3. Lari Elison (Larry Ellison)
Procijenjeni udio u SpaceX-u: 0,15%
Procijenjena vrijednost udjela u SpaceX-u: 2,7 milijardi dolara
Procijenjeno bogatstvo: 231 milijardu dolara
Suosnivač, predsjednik i glavni tehnološki direktor Oraclea uložio je milijardu dolara u Maskovo preuzimanje Twittera u oktobru 2022, dva mjeseca nakon što je završio gotovo četvorogodišnji mandat u odboru direktora Tesle.
Forbes procjenjuje da Elison i dalje posjeduje akcije Tesle vrijedne više od 14 milijardi dolara.
Prema porukama objavljenim u okviru sudskog postupka povezanog sa preuzimanjem Twittera, kada ga je Mask pitao koliko želi da uloži u transakciju, Elison je odgovorio: „Milijardu… ili koliko god ti preporučiš.“
Njegovo obrazloženje bilo je: „Ima ogroman potencijal… i biće veoma zabavno.“
4. Džek Dorsi (Jack Dorsey)
Procijenjeni udio u SpaceX-u: 0,14%
Procijenjena vrijednost udjela u SpaceX-u: 2,6 milijardi dolara
Procijenjeno bogatstvo: 6,7 milijardi dolara
Džek Dorsi je suosnovao Twitter 2006. godine i bio izvršni direktor kompanije do 2008, kada je otišao kako bi godinu kasnije suosnovao kompaniju za plaćanja Block, ranije poznatu kao Square.
Na mjesto izvršnog direktora Twittera vratio se 2015. i tu funkciju obavljao još šest godina, prije nego što se 2021. konačno povukao.
Dorsi je napustio odbor direktora Twittera u maju 2022, ali je zadržao svoj udio u kompaniji vrijedan gotovo milijardu dolara kada ju je Mask pet mjeseci kasnije privatizovao.
5. Gvin Šotvel (Gwynne Shotwell)
Udio u SpaceX-u: 0,10% uključujući opcije
Vrijednost udjela u SpaceX-u: 1,7 milijardi dolara
Procijenjeno bogatstvo: 1,7 milijardi dolara
Gvin Šotvel upoznala je Maska dok je bila u posjeti bivšem kolegi koji je počeo da radi za SpaceX. Mask ju je tada angažovao kao prvu potpredsjednicu kompanije za razvoj poslovanja.
„Dvoumila sam se oko mjesec dana” (prije nego što je prihvatila posao), rekla je jednom prilikom studentima Stanforda.
Kompaniji se pridružila 2002. godine kao njen 11. zaposleni, nakon što je prethodno radila za manjeg proizvođača raketa. Za predsjednicu i glavnu operativnu direktoricu imenovana je 2008. godine.
Šotvel, kojoj se pripisuju zasluge za vođenje svakodnevnog poslovanja SpaceX-a dok je Mask pažnju dijelio između svojih šest kompanija, postala je milijarderka zahvaljujući akcijama SpaceX-a koje je dobila kao dio kompenzacije.
6. Bret Džonsen (Bret Johnsen)
Udio u SpaceX-u: 0,07% uključujući opcije
Vrijednost udjela u SpaceX-u: 1,2 milijarde dolara
Procijenjeno bogatstvo: 1,2 milijarde dolara
Džonsen, danas jedan od najbogatijih sertifikovanih računovođa u svijetu, gotovo deceniju je radio u poluprovodničkom gigantu Broadcomu, gdje je napredovao do pozicije potpredsjednika i korporativnog kontrolora.
Kompaniju je napustio 2008. godine kako bi postao finansijski direktor druge javno listirane poluprovodničke kompanije, Mindspeed Technologies. Na toj poziciji proveo je tri godine, prije nego što je 2011. angažovan kao finansijski direktor SpaceX-a.
7. Tom Mjuler (Tom Mueller)
Procijenjeni udio u SpaceX-u: 0,06%
Procijenjena vrijednost udjela u SpaceX-u: 1,1 milijardu dolara
Procijenjeno bogatstvo: dvije milijarde dolara
Odrastao u ruralnom Ajdahu, Mjuler se pridružio SpaceX-u 2002. godine kao prvi zaposleni u kompaniji.
Kao šef inženjeringa za pogon, vodio je dizajn i razvoj raketnih motora za rakete-nosače Falcon i svemirske letjelice Dragon, prije nego što je 2020. napustio kompaniju i osnovao sopstveni startap Impulse Space, kojim i danas rukovodi.
Forbes procjenjuje da Mjuler posjeduje 21 odsto Impulse Spacea, koji su privatni investitori u junu procijenili na 4,3 milijarde dolara.
8. Kimbal Mask (Kimbal Musk)
Procijenjeni udio u SpaceX-u: 0,04%
Procijenjena vrijednost udjela u SpaceX-u: 760 miliona dolara
Procijenjeno bogatstvo: 1,6 milijardi dolara
Mlađi brat Ilona Maska bio je član odbora direktora SpaceX-a od osnivanja kompanije 2002. do 2022. godine. Takođe je član odbora direktora Tesle od 2004.
Kimbal je profesionalni kuvar, a njegova Kitchen Restaurant Group ima restorane u Ostinu, Denveru i Bolderu, gdje živi. Suosnivač je i direktor kompanije Nova Sky Stories, startapa za svjetlosne predstave dronovima, čiji su klijenti i Tesla.
Ipak, milijarder je postao zahvaljujući malim udjelima u ogromnim kompanijama svog brata. Kimbal posjeduje akcije Tesle vrijedne više od 500 miliona dolara, a ostvario je i više od 300 miliona dolara prije oporezivanja korišćenjem opcija na akcije i prodajom dionica proizvođača električnih vozila.
9. Stiven Vitkof (Steven Witkoff)
Procijenjeni udio u SpaceX-u: 0,01%
Procijenjena vrijednost udjela u SpaceX-u: 270 miliona dolara
Procijenjeno bogatstvo: 2,4 milijarde dolara
Njujorški milijarder iz sektora nekretnina imenovan je 2024. za specijalnog izaslanika za Bliski istok predsjednika Donalda Trampa, svog dugogodišnjeg prijatelja.
Iste godine njegovi sinovi su sa Trampovim sinovima, Erikom (Eric Trump) i Donaldom mlađim (Donald Trump Jr), suosnovali kripto-projekat World Liberty Financial.
Prema najnovijem imovinskom izvještaju, Vitkof je investitor u SpaceX zahvaljujući 100 miliona dolara koje je 2022. uložio u Maskovo preuzimanje Twittera.
Mark Durott, Forbes