Lista najvećih porodičnih kompanija u SAD: Levi’s najstariji, Walmart najveći

Prva Forbes lista rangira 100 najvećih porodičnih kompanija u SAD-u prema prihodima. One dolaze iz 31 američke savezne države i izgradile su brendove poput Meriota (Marriott), Nordstroma i Kolera (Kohler).

„U vrijeme kada je veliki dio poslovnog diskursa definisan brzinom, veličinom i uticajem, preduzeća u vlasništvu porodica predstavljaju drugačiji model uspjeha, utemeljen na dugovječnosti, upravljanju imovinom, otpornosti i povjerenju“, kaže Bajron Trot (Byron Trott), legendarni predsjednik i ko-izvršni direktor banke BDT & MSD Partners, u eseju za Forbes. „Njihov uticaj se često ne ogleda samo u prihodima ili vrijednosti, već u egzistenciji, institucijama i snazi lokalnih zajednica. Zato je Forbesova inauguralna lista vodećih američkih porodičnih preduzeća danas važna“, kaže Trot koji je radio sa kompanijama koje su osnovale i kontrolišu porodice sa imenima kao što su Koh (Koch), Pricker (Pritzker), Mars i Koks (Cox).

Nema sumnje da su američka porodična preduzeća – uključujući 100 najvećih koja su predstavljena na novoj Forbesovoj rang-listi – ono što Trot naziva „tihim motorom koji pokreće ekonomiju“. Ona čine 25 odsto američkih kompanija, zapošljavaju 23 odsto radne snage u SAD i učestvuju sa 23 odsto u BDP-u privatnog sektora, prema onome što su četiri vodeća akademika opisala u nedavnom radu kao „srednju definiciju“ porodičnog biznisa.

Trećina na berzi

Porodična preduzeća su svuda oko nas. Ona sa Forbesove liste posjeduju prodavnice prehrambenih proizvoda u kojima kupujemo (Wegmans), hotele u kojima boravimo (Hayatt), novine koje nas informišu (Wall Street Journal) i kozmetiku koja nam pomaže da izgledamo najbolje (Estée Lauder). Ona proizvode neke od najpopularnijih brendova u kategorijama kao što su slatkiši (M&Ms), piletina (Perdue) i beton (Quikrete). I smještena su širom zemlje, u 31 različitoj državi, od Arizone do Viskonsina i Sjeverne Karoline.

Mnoge od njih su nadživjele očekivanja i opstale kroz tri ili više generacija. Među njima je i gigant za iznajmljivanje automobila Enterprise Mobility kojim danas upravlja Krisi Tejlor (Chrissy Taylor), unuka osnivača Džeka Tejlora (Jack Taylor), koji je preminuo 2016, i ćerka predsjednika i bivšeg izvršnog direktora Endija Tejlora (Andy Taylor). „Ono što sam želio da prenesem djeci jeste da je posjedovanje privatnog porodičnog biznisa privilegija i da tako treba i da se tretira“, rekao je Endi Tejlor za Forbes 2024. „Postoje hiljade primjera kompanija koje nijesu dobro obavile smjenu generacija. One su propale ili su na kraju odlučile da izađu na berzu. Pokušali smo da učimo iz tih primjera“.

Od 100 porodičnih kompanija na Forbesovoj listi, 67 je i dalje van berze, dok su 33 kotirane na berzi. Najveća porodična kompanija po prihodima koja nije na berzi je prehrambeni i poljoprivredni gigant Kargil (Cargill), sa 154 milijarde dolara. On je 88 odsto u vlasništvu potomaka osnivača Vilijama Volasa Kargila (William Wallace Cargill), koji je preminuo 1909. Najveća porodična kompanija na berzi je Volmart (Walmart), sa 713 milijardi dolara prihoda. Nasljednici pokojnog osnivača Sema Voltona (Sam Walton), koji je preminuo 1992, i dalje kontrolišu 44 odsto kompanije i predsjedavaju njenim odborom od njegove smrti. U februaru je Volmart postao prvi maloprodajni lanac sa tržišnom kapitalizacijom od bilion dolara.

Livaj Straus najstariji

Najstarija kompanija na Forbesovoj listi je Livaj Straus (Levi Strauss & Co). Porodica Haas i dalje posjeduje 54 odsto firme stare 174 godine, koja je izumila farmerke. Ponovo je izašla na berzu 2019. godine.

Najmlađa kompanija je Sonic Automotive iz Šarlota, osnovana 1997. godine, iste godine kada je izašla na berzu. I dalje je 44 odsto u vlasništvu potomaka osnivača O. Brutona Smita (Bruton Smith), koji je preminuo 2022, uključujući njegovog sina Dejvida Brutona Smita (David Bruton Smith), predsjednika i izvršnog direktora kompanije.

Iako je veoma teško definisati šta tačno čini porodični biznis, a statistike variraju u zavisnosti od toga koliko se široka ili uska definicija koristi, Forbes se konsultovao sa najmanje pet stručnjaka za porodična preduzeća, uključujući profesore sa univerziteta Babson, Nortvestern i Univerziteta Sjeverne Karoline, kako bi razvio svoju metodologiju. Prilikom izrade rang-liste porodica i njihovih kompanija, Forbes je isključio kompanije sa živim osnivačima, osim ako nijesu zajedno osnovali firmu sa pokojnim roditeljem, poput braće Rejes (Reyes) iz distributera hrane Reyes Holdings. Napravljen je izuzetak i u slučajevima kada je druga generacija već preuzela funkciju predsjednika ili izvršnog direktora, kao u Foks korporaciji (Fox Corp). Sin Ruperta Merdoka (Rupert Murdoch), Laklan (Lachlan), sada je na obje pozicije.

Metodologija

Skoro sve kompanije na Forbesovoj listi koje nijesu na berzi više od 50 odsto su u vlasništvu porodica osnivača. Uključene su i neke firme poput Fidelityja i Publixa, gdje se procjenjuje da nasljednici osnivača posjeduju najmanje 20 odsto i obavljaju izvršne ili direktorske funkcije.

Za berzanske kompanije korišćen je prag od 10 odsto porodičnog ekonomskog vlasništva. To preporučuju akademici i drugi stručnjaci, uz porodična mjesta u upravnom odboru ili na rukovodećim, odnosno C-suite pozicijama. Uključene su i kompanije poput Forda i Comcasta, gdje porodica posjeduje manje od 10 odsto kompanije, ali kontroliše najmanje 33 odsto glasova zahvaljujući akcijama sa višestrukim pravom glasa. Član porodice obavlja funkciju predsjednika ili izvršnog direktora.

Forbes je podatke za berzanske kompanije preuzeo iz finansijskih izvještaja. Mnoge vanberzanske kompanije dostavile su podatke o prihodima i vlasništvu, ali neke nijesu, pa su brojke za tu grupu procjene zasnovane na izvještavanju Forbesa.

Lista najvećih porodičnih kompanija

Rang	Kompanije		Prihod	Porodica	Ekonomski udio	Glasačko pravo
1	Walmart		713	Volton	44%	44%
2	Ford Motor		187	Ford	2%	40%
3	Cargill		154	Kargil, Mekmilan	88%
4	Koch		125	Koh	84%
5	Comcast		124	Roberts	1%	33%
6	HCA Healthcare		75.6	Frist	32%	32%
7	Mars		65	Mars	100%
8	Publix Super Markets		63.2	Dženkins	20%
9	Tyson Foods		54.4	Tajson	21%	71%
10	Enterprise Products Partners LP		52.6	Dankan	32%	32%
11	H-E-B Grocery Company		49.6	Bat	87%
12	Reyes Holdings		45	Rejes	100%
13	Enterprise Mobility		39	Tejlor	100%
14	Fidelity Investments		37.7	Džonson	49%
15	Lennar		34.2	Miler	10%	42%
16	Marriott International		26.2	Meriot	17%	17%
17	Southern Glazer’s Wine & Spirits		25	Čaplin, Glejzer	100%
18	JM Family Enterprises		24.7	Moran	100%
19	Cox Enterprises		23.1	Koks	100%
20	Bechtel		23	Behtel	40%
21	Love’s Travel Stops & Country Stores		22	Lav	100%
21	Meijer		22	Mejer	100%
23	ABC Supply		20.2	Hendriks	100%
24	C&S Wholesale Grocers		20	Koen	100%
25	QuikTrip		19.3	Kadio	62%
26		Wawa	19	Vuds	50%
27		Loews	18.5	Tiš	33%	33%
27		RaceTrac	18.5	Bolč	100%
29		Universal Health Services	17.4	Miler	28%	94%
30		DICK’S Sporting Goods	17.2	Stek	30,00%	78,00%
31		Fox	16.3	Murdok	19%	36%
32		Nordstrom	15.8	Nordstrom	50%
33		The Friedkin Group	15.7	Fridkin	100%
34		Gap, Inc.	15.4	Fišer	39%	39%
35		Sonic Automotive, Inc.	15.2	Smit	44%	87%
36		The Estée Lauder Companies	14.3	Loder	35%	84%
36		Wegmans Food Markets	14.3	Vegmen	80%
38		Hearst	13.5	Herst	100%
39		HITT Contracting	13.1	Hit/Milar	100%
40		Las Vegas Sands	13	Adelson	58%	58%
40		SC Johnson	13	Džonson	100%
42		Dot Foods	12.3	Trejsi	100%
43		Quikrete	12	Vinčester	100%
44		Westlake Corporation	11.2	Čao	73%	73%
45		Ashley Furniture Industries	11	Vanek	90%
45		JR Simplot	11	Simplo	100%
45		Sheetz	11	Šic	90%
48		Mortenson	10.9	Mortenson	100%
49		Standard Industries	10.7	Majlston-Vinter-Hejman porodice	100%
50		Campbell Soup	10.3	Dorans	35%	35%
50		Chick-fil-A	10.3	Keti	100%
50		Cintas	10.3	Farmer	14%	14%
53		Discount Tire	10	Hale	90%
54		Seaboard	9.7	Breski	74%	74%
55		First Citizens Bank (NC)	9.5	Holding	20%	50%
56		Southwire	9.3	Ričards	100%
57		Perdue Farms	9.2	Perdju	100%
58		Constellation Brands	9.1	Sends	12%	12%
59		Harbor Freight Tools	9	Šmit	100%
60		Franklin Resources	8.8	Džonson	39%	39%
61		Gilbane	8.7	Gilbejn	100%
61		OSI Group	8.7	Lavin	100%
63		Breakthru Beverage Group	8.6	Virc i Merino/Blok porodice	100%
63		Giant Eagle	8.6	Goldstin, Porter, Čejts, Moravic i Vizenbaum	100%
65		Holder Construction	8.5	Holder	100%
65		News Corp	8.5	Murdok	11%	33%
67		Mansfield Energy	8.3	Mensfild	100%
68		Central National-Gottesman	8.1	Volak	100%
69		Ben E. Keith	8	Kit/Halam	100%
69		Demoulas Super Markets	8	Demulas	100%
69		JE Dunn Construction Group	8	Dan	70%
69		Walsh Group	8	Volš	100%
73		Continental Resources	7.7	Ham	100%
74		Amway	7.3	Van Andel i De Vos	100%
75		Coca-Cola Consolidated	7.2	Herison	15%	78%
76		Hyatt Hotels	7.1	Pricker	55%	89%
77		D&H Distributing	6.8	Švab	52%
78		Amkor Technology	6.7	Kim	54%	54%
78		Asplundh Tree Expert	6.7	Asplund	51%
80		Dillard’s	6.6	Dilard	44%	44%
81		Levi Strauss & Co	6.3	Has	54%	70%
82		Shamrock Foods	6.2	Meklilend	100%
82		Total Wine & More	6.2	Tron	100%
82		Walbridge	6.2	Rakolta	80%
82		Zachry Group	6.2	Zakri	100%
86		Duff Capital Investors	6	Daf	100%
86		Kohler	6	Koler	100%
86		Raley’s	6	Til	100%
89		profile spotlight 84 Lumber	5.9	Hardi	100%
89		Rich Products	5.9	Rič	100%
91		U-Haul Holding	5.8	Šoen	38%	50%
92		Schneider	5.7	Šnajder	68%	94%
93		Estes Express Lines	5.6	Estes	100%
93		The Yates Companies	5.6	Jejts	100%
95		Consolidated Elec Distributors	5.5	Kolburn	100%
95		Old Dominion Freight Line	5.5	Kongdon	10%	10%
95		Saltchuk	5.5	Garvi, Goldberg i Šapiro	100%
98		Crown Equipment	5.3	Diki	100%
98	Ingles Markets		5.3	Ingl	23%	72%
98	W. L. Gore & Associates		5.3	Gor	50%

Matt Durot, Andrea Murphy, Forbes

America’s Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More