Švajcarci se zagrijavaju za neobičan predlog: Da li bi mogli da ograniče broj stanovnika?
Švajcarci će 14. juna glasati o podršci inicijativi konzervativne stranke SVP da država do 2050. ograniči broj stanovnika na najviše 10 miliona, piše njemački Handelsblatt.
Ako bi broj stanovnika već prije toga premašio 9,5 miliona, vlada i parlament morali bi da usvoje mjere, prije svega u oblasti prijave stalnog boravka, azila i pravila o spajanju porodica. Nakon 2050. savezna vlada mogla bi da prilagođava gornju granicu u skladu sa razlikom između broja rođenih i umrlih.
Inicijativa SVP-a, koju je potpisalo 114 hiljada ljudi, navodi da „nekontrolisano useljavanje” snažno opterećuje švajcarsku javnu infrastrukturu i povećava troškove života.
Švajcarska trenutno ima oko 9,1 milion stanovnika, pri čemu stranci čine oko 27 odsto. Najviše ih dolazi iz Italije, Njemačke, Portugala i Francuske. Od 2000. godine broj stanovnika povećan je za 1,9 miliona.
Politika protiv, podrška građana raste
Iako je SVP trenutno najveća stranka i ima dva od sedam mjesta u saveznom savjetu i 62 od 200 mjesta u državnom savjetu, švajcarska vlada i parlament protive se inicijativi.
Vlada je u martu prošle godine dala negativno mišljenje o predlogu, obrazlažući da bi ograničenje naštetilo ekonomiji, ugrozilo blagostanje i bezbjednost i izazvalo dodatne troškove za državu i kantone.
Ipak, prema posljednjoj anketi instituta Leewas za medijsku kuću Tamedia, sprovedenoj na uzorku od 16 hiljada građana, inicijativu podržava 52 odsto birača, 46 odsto je protiv, dok je dva odsto neopredijeljeno. Podrška je u odnosu na martovsku anketu porasla za sedam procentnih poena, piše Handelsblatt.
Švajcarski list Tages-Ancajger (Tages-Anzeiger) upozorio je, međutim, da se podrška referendumskim predlozima obično smanjuje kako se približava dan glasanja.
Upozorenja iz privrede
Privredne organizacije, poput Economiesuisse, upozoravaju da bi ograničenja useljavanja smanjila pristup kvalifikovanoj radnoj snazi, usporila ekonomski rast i oslabila konkurentnost te srednjoevropske države.
Velike kompanije, među njima Nestlé, Novartis i Partners Group, snažno zavise od strane radne snage.
Inicijativa bi istovremeno mogla da ugrozi odnose sa EU, koja je i dalje najveći trgovinski partner Švajcarske. SVP, naime, poziva i da Švajcarska raskine sporazum sa EU o slobodnom kretanju radne snage.
Da li nešto slično već postoji?
Ako švajcarska gornja granica broja stanovnika bude ozakonjena, mogla bi biti prva takve vrste, piše američki magazin Tajm (Time), dodajući da su neke države već uvodile politike čiji je cilj ograničavanje rasta stanovništva, bilo kroz ograničavanje useljavanja, bilo kroz kontrolu nataliteta.
Autor teksta pominje poznatu kinesku politiku jednog djeteta, koja je važila od 1979. do 2015. godine. Kina sada ima suprotan problem – pad nataliteta.
Idejno, švajcarski predlog sličniji je useljeničkim kvotama kakve imaju SAD, Kanada, Japan i neke evropske države. One su namijenjene ograničavanju useljavanja. Za razliku od švajcarskog predloga, koji bi postavio dugoročnu gornju granicu broja stanovnika do 2050, te kvote se često prilagođavaju.
I Švajcarska, prema pisanju magazina Tajm, već sada ima kvote za useljavanje državljana iz zemalja van EU, koje svake godine određuje švajcarska vlada. U 2024. kvota je iznosila 8.500 za državljane van EU i 3.500 za državljane Ujedinjenog Kraljevstva. Po pravilu, zahtjeva je manje.